Mantra 34
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni (plural), with Mitra and Rudra as governing aspects
Chandas: Yajus (prose with imperatives)
Samhita Patha (Devanagari)
मि॒त्रस्य॑ मा॒ चक्षु॑षेक्षध्व॒मग्न॑यः सगराः॒ सग॑रा स्थ॒ सग॑रेण॒ नाम्ना॒ रौद्रे॒णानी॑केन पा॒त मा॑ऽग्नयः पिपृ॒त मा॑ऽग्नयो गोपा॒यत॑ मा॒ नमो॑ वोऽस्तु॒ मा मा॑ हिᳪसिष्ट
Transliteration
mitrásya mā cákṣuṣekṣadhvam ágnayaḥ sagarā́ḥ ságarā stha ságarena nā́mnā raudréṇā́nīkena pā́ta mā ’gnayaḥ pipṛtá mā ’gnayo gopā́yata mā námo vo ’stu mā́ mā́ hiṃsiṣṭa
Translation
ミトラ（Mitra）の眼をもって我を見よ、火神たち（Agni）よ。汝らは囲われ、まことに囲われている――「囲い」（Sagara）という名によって。ルドラ（Rudra）の畏るべき前面をもって我を守れ、火神たちよ。我を満たせ、火神たちよ。我を護れ。汝らに敬礼あれ。われを傷つけるな。
Padapatha (Word Analysis)
मि॒त्रस्य॑ । मा॒ । चक्षु॑षा । ई॒क्ष॒ध्वम् । अग्न॑यः । स॒गराः॑ । सग॑राः । स्थ । सग॑रेण । नाम्ना । रौद्रे॒ण । अनी॑केन । पा॒त । मा॒ । अ॒ग्न॒यः । पि॒पृ॒त । मा॒ । अ॒ग्न॒यः । गो॒पा॒यत॑ । मा॒ । नमः॑ । वः॒ । अ॒स्तु॒ । मा॒ । मा॒ । हिᳪसिष्ट ।
Word by Word
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
माfor me; my
मा:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for me / my)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्षुषाwith (the) eye; by vision
चक्षुषा:
करण
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
ईक्षध्वम्look (you all)!
ईक्षध्वम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु)
अग्नयःO Agnis (fires)
अग्नयः:
सम्बोधन/कर्तृ (addressed agents)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सगराःall-together; united (sagaras)
सगराः:
विशेषण (of अग्नयः)
TypeAdjective/Noun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
सगराःunited
सगराः:
विशेषण (repetition for emphasis)
TypeAdjective/Noun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
स्थbe (you all)!
स्थ:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सगरेणby/with unity
सगरेण:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootसगर (प्रातिपदिक)
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
रौद्रेणRudra’s; fierce; belonging to Rudra
रौद्रेण:
विशेषण (of आनीकेन)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
आनीकेनwith the face/front; with the host/array
आनीकेन:
करण
TypeNoun
Rootआनीक (प्रातिपदिक)
पातprotect (you all)!
पात:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) / पा॒ (to protect)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नयःO Agnis
अग्नयः:
सम्बोधन/कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पिपृतfill; satisfy; make complete (for me)!
पिपृत:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ (धातु) (to fill/satisfy) / वैदिक ‘पिपृत’ = लोट्
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
अग्नयःO Agnis
अग्नयः:
सम्बोधन/कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि
गोपायतguard (you all)!
गोपायत:
क्रिया
TypeVerb
Rootगोपाय् (धातु) (to guard, protect)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
नमःsalutation
नमः:
भाव/सम्बोधन (salutation-expression)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
वःto you; of you
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
माdo not
मा:
निषेधक
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
हिꣳसिष्टinjure (you all)
हिꣳसिष्ट:
क्रिया
TypeVerb
Rootहिꣳस् (धातु) (to injure)
Entities Mentioned
A
Agni (plural: Agnayaḥ)M
MitraR
RudraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes