Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 14, Mantra 30

Rishi: Yājñavalkya-tradition (general Śukla-Yajurveda attribution).
Devata: Varuṇa, Pūṣan, Vāyu; and the deva-classes (Vasus, Rudras, Ādityas) with dyāvāpṛthivī.
Chandas: Enumerative prose/nigada style; not a single fixed metrical chandas.

न॒वद॒शभि॑रस्तुवत शूद्रा॒र्याव॑सृज्येतामहोरा॒त्रे अधि॑पत्नी आस्ता॒मेक॑विᳪशत्यास्तुव॒तैक॑शपाः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त॒ वरु॒णोऽधि॑पतिरासी॒त् त्रयो॑विᳪशत्यास्तुवत क्षु॒द्रा: प॒शवो॑ऽसृज्यन्त पू॒षाऽधि॑पतिरासी॒त् पञ्च॑विᳪशत्यास्तुवतार॒ण्याः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त वा॒युरधि॑पतिरासीत् स॒प्तवि॑ᳪशत्याऽस्तुवत॒ द्यावा॑पृथि॒वी व्यै॑तां॒ वस॑वो रु॒द्रा आ॑दि॒त्या अ॑नु॒व्या॒यँ॒स्त ए॒वाधि॑पतय आसन्

návadaśábhir astuvat śūdrā́ryāv asṛjyetām ahorātré ádhipatny āstām ekaviṁśatyā́stuvatáikaśapā́ḥ paśávo ’sṛjyanta váruṇo ’dhipatir āsīt trayoviṁśatyā́stuvat kṣudrā́ḥ paśávo ’sṛjyanta pūṣā́ ’dhipatir āsīt pañcaviṁśatyā́stuvatāraṇyā́ḥ paśávo ’sṛjyanta vāyúr adhipatir āsīt saptaviṁśatyā́stuvat dyā́vā-pṛthivī́ vyàitām vásavo rudrā́ ādityā́ anuvyāyáṁs ta evā́dhipataya āsan

十九(頌)をもって讃えた。シュードラとアーリヤが創られ、昼と夜がその主宰の妃として坐した。二十一(頌)をもって讃えた。単蹄の獣が創られ、ヴァルナがその主宰であった。二十三(頌)をもって讃えた。小さき獣が創られ、プーシャン(Pūṣan)がその主宰であった。二十五(頌)をもって讃えた。林野の獣が創られ、ヴァーユ(Vāyu)がその主宰であった。二十七(頌)をもって讃えた。天と地は分かれ、ヴァス、ルドラ、アーディティヤが後に遍行した――彼らこそ主宰者であった。

नवदशभिः । अस्तुवत । शूद्र-आर्यौ । असृज्येताम् । अहो-रात्रे । अधि-पत्नी । आस्ताम् । एकविंशत्या । अस्तुवत । एक-शपाः । पशवः । असृज्यन्त । वरुणः । अधि-पतिः । आसीत् । त्रयोविंशत्या । अस्तुवत । क्षुद्राः । पशवः । असृज्यन्त । पूषा । अधि-पतिः । आसीत् । पञ्चविंशत्या । अस्तुवत । अरण्याः । पशवः । असृज्यन्त । वायुः । अधि-पतिः । आसीत् । सप्तविंशत्या । अस्तुवत । द्यावा-पृथिवी । व्यैताम् । वसवः । रुद्राः । आदित्याः । अनुव्यायन् । ते । एव । अधि-पतयः । आसन्

नवदशभिःwith (the number) nineteen
नवदशभिः:
करण
TypeNumeral (Adjective)
Rootनवदश
अस्तुवतpraised / chanted
अस्तुवत:
Kartā
TypeVerb
Root√स्तु
शूद्रthe Śūdra
शूद्र:
Kartā
TypeNoun
Rootशूद्र
आर्यौthe two Āryas
आर्यौ:
Kartā
TypeNoun
Rootआर्य
असृज्येताम्were released / were created
असृज्येताम्:
Kartā
TypeVerb
Root√सृज्
अहोरात्रेin the day-and-night
अहोरात्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअहोरात्र
अधिपत्नी(as) the two presiding mistresses
अधिपत्नी:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपत्नी
आस्ताम्sat / were
आस्ताम्:
Kartā
TypeVerb
Root√आस्
एकविंशत्याwith (the number) twenty-one
एकविंशत्या:
करण
TypeNumeral (Adjective)
Rootएकविंशति
अस्तुवतpraised / chanted
अस्तुवत:
Kartā
TypeVerb
Root√स्तु
एकशपाःsingle-hoofed (animals)
एकशपाः:
Kartā
TypeAdjective (Noun-used)
Rootएकशप
पशवःanimals
पशवः:
Kartā
TypeNoun
Rootपशु
असृज्यन्तwere released / were created
असृज्यन्त:
Kartā
TypeVerb
Root√सृज्
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण
अधिपतिःthe presiding lord
अधिपतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपति
आसीत्was
आसीत्:
Kartā
TypeVerb
Root√अस्
त्रयोविंशत्याwith (the number) twenty-three
त्रयोविंशत्या:
करण
TypeNumeral (Adjective)
Rootत्रयोविंशति
अस्तुवतpraised / chanted
अस्तुवत:
Kartā
TypeVerb
Root√स्तु
क्षुद्राःsmall (ones)
क्षुद्राः:
Kartā
TypeAdjective (Noun-used)
Rootक्षुद्र
पशवःanimals
पशवः:
Kartā
TypeNoun
Rootपशु
असृज्यन्तwere released / were created
असृज्यन्त:
Kartā
TypeVerb
Root√सृज्
पूषाPūṣan
पूषा:
Kartā
TypeNoun
Rootपूषन्
अधिपतिःthe presiding lord
अधिपतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपति
आसीत्was
आसीत्:
Kartā
TypeVerb
Root√अस्
पञ्चविंशत्याwith (the number) twenty-five
पञ्चविंशत्या:
करण
TypeNumeral (Adjective)
Rootपञ्चविंशति
अस्तुवतpraised / chanted
अस्तुवत:
Kartā
TypeVerb
Root√स्तु
आरण्याःwild / forest(-dwelling)
आरण्याः:
Kartā
TypeAdjective (Noun-used)
Rootआरण्य
पशवःanimals
पशवः:
Kartā
TypeNoun
Rootपशु
असृज्यन्तwere released / were created
असृज्यन्त:
Kartā
TypeVerb
Root√सृज्
वायुःVāyu
वायुः:
Kartā
TypeNoun
Rootवायु
अधिपतिःthe presiding lord
अधिपतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपति
आसीत्was
आसीत्:
Kartā
TypeVerb
Root√अस्
सप्तविंशत्याwith (the number) twenty-seven
सप्तविंशत्या:
करण
TypeNumeral (Adjective)
Rootसप्तविंशति
अस्तुवतpraised / chanted
अस्तुवत:
Kartā
TypeVerb
Root√स्तु
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth
द्यावापृथिवी:
Kartā
TypeNoun (dual compound)
Rootद्यावापृथिवी
व्यैताम्separated / spread apart
व्यैताम्:
Kartā
TypeVerb
Root√वि-इ
वसवःthe Vasus
वसवः:
Kartā
TypeNoun
Rootवसु
रुद्राःthe Rudras
रुद्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootरुद्र
आदित्याःthe Ādityas
आदित्याः:
Kartā
TypeNoun
Rootआदित्य
अनुव्यायन्followed / went after
अनुव्यायन्:
Kartā
TypeVerb
Root√अनु-वि-इ
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
एवindeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अधिपतयःpresiding lords
अधिपतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपति
आसन्were
आसन्:
Kartā
TypeVerb
Root√अस्
V
Varuṇa
P
Pūṣan
V
Vāyu
D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
V
Vasus
R
Rudras
Ā
Ādityas
A
Ahorātra (Day and Night)