Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 14, Mantra 29

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurveda school attribution; specific ṛṣi not marked in the provided excerpt).
Devata: Cosmic lordship schema (Pitṛs, Aditi, Ṛtus, Saṁvatsara, Indra, Bṛhaspati).
Chandas: Mixed/prose-nigada style (enumerative brāhmaṇa-like mantra); not a single fixed metrical chandas.

न॒वभि॑रस्तुवत पि॒तरो॑ऽसृज्य॒न्तादि॑ति॒रधि॑पत्न्यासीदेकाद॒शभि॑रस्तुवत ऋ॒तवो॑ऽसृज्यन्तार्त॒वा अधि॑पतय आसँस्त्रयोद॒शभि॑रस्तुवत॒ मासा॑ असृज्यन्त संवत्स॒रोऽधि॑पतिरासीत् पञ्चद॒शभि॑रस्तुवत क्ष॒त्रम॑सृज्य॒तेन्द्रो॑ऽधि॑पतिरासीत् सप्तद॒शभि॑रस्तुवत ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त॒ बृह॒स्पति॒रधि॑पतिरासीत्

návabhir astuvat pitaró ’sṛjyantā́ditī́r ádhipatny āsīd ekādaśábhir astuvat ṛtávo ’sṛjyantārtavā́ ádhipataya āsaṁs trayodaśábhir astuvat mā́sā asṛjyanta saṁvatsaró ’dhipatir āsīt pañcadaśábhir astuvat kṣatrám asṛjyaténdro ’dhipatir āsīt saptadaśábhir astuvat grāmyā́ḥ paśávo ’sṛjyanta bṛ́haspátir ádhipatir āsīt

九つをもって讃えたとき、祖霊(ピトリ)が創られ、アディティがその主宰の配偶となった。十一をもって讃えたとき、季節(リタヴァ)が創られ、時令の者(アールタヴァ)がその主となった。十三をもって讃えたとき、月々(マーサ)が創られ、年(サンヴァツァラ)がその主となった。十五をもって讃えたとき、王権(クシャトラ)が創られ、インドラがその主となった。十七をもって讃えたとき、家畜(グラーミヤ・パシャヴァ)が創られ、ブリハスパティがその主となった。

नवभिः । अस्तुवत । पितरः । असृज्यन्त । अदितिः । अधि-पत्नी । आसीत् । एकादशभिः । अस्तुवत । ऋतवः । असृज्यन्त । आर्तवाः । अधि-पतयः । आसन् । त्रयोदशभिः । अस्तुवत । मासाः । असृज्यन्त । संवत्सरः । अधि-पतिः । आसीत् । पञ्चदशभिः । अस्तुवत । क्षत्रम् । असृज्यत । इन्द्रः । अधि-पतिः । आसीत् । सप्तदशभिः । अस्तुवत । ग्राम्याः । पशवः । असृज्यन्त । बृहस्पतिः । अधि-पतिः । आसीत्

नवभिःwith nine
नवभिः:
करण
TypeNumeral/Adjective
Rootनवन्
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
पितरःthe Fathers (Pitṛs)
पितरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ
असृज्यन्तwere created / came forth
असृज्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअदिति
अधिपत्नीover-lady / presiding mistress
अधिपत्नी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपत्नी
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
एकादशभिःwith eleven
एकादशभिः:
करण
TypeNumeral/Adjective
Rootएकादशन्
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
ऋतवःthe seasons
ऋतवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋतु
असृज्यन्तwere created
असृज्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
आर्तवाःseasonal (ones) / belonging to the seasons
आर्तवाः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootआर्तव
अधिपतयःpresiding lords
अधिपतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति
आसन्were
आसन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
त्रयोदशभिःwith thirteen
त्रयोदशभिः:
करण
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रयोदशन्
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
मासाःmonths
मासाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमास
असृज्यन्तwere created
असृज्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
संवत्सरःthe year
संवत्सरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसंवत्सर
अधिपतिःpresiding lord
अधिपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
पञ्चदशभिःwith fifteen
पञ्चदशभिः:
करण
TypeNumeral/Adjective
Rootपञ्चदशन्
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
क्षत्रम्kṣatra (royal power / dominion)
क्षत्रम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootक्षत्र
असृज्यतwas created
असृज्यत:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र
अधिपतिःpresiding lord
अधिपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
सप्तदशभिःwith seventeen
सप्तदशभिः:
करण
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तदशन्
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
ग्राम्याःdomestic (ones)
ग्राम्याः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootग्राम्य
पशवःcattle / animals
पशवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपशु
असृज्यन्तwere created
असृज्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबृहस्पति
अधिपतिःpresiding lord
अधिपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
P
Pitṛs (Fathers)
A
Aditi
Ṛtus (Seasons)
Ā
Ārtavāḥ (Seasonal lords)
M
Māsāḥ (Months)
S
Saṁvatsara (Year)
K
Kṣatra (Royal power)
I
Indra
G
Grāmyāḥ Paśavaḥ (Domestic animals)
B
Bṛhaspati