Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda school attribution; specific ṛṣi not explicit in the given excerpt).
Devata: Agni, Indra, Viṣṇu, Dhātṛ, Mitra, Varuṇa (as presiding deities/powers of allotted shares).
Chandas: Yajus (prose formula with embedded stoma-names; not a fixed metrical ṛc).

अ॒ग्नेर्भा॒गो॒ऽसि दी॒क्षाया॒ आधि॑पत्यं॒ ब्रह्म॑ स्पृ॒तं त्रि॒वृत्स्तोम॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॒ऽसि॒ विष्णो॒राधि॑पत्यं क्ष॒त्रᳪ स्पृ॒तं प॑ञ्चद॒शः स्तोमो॑ नृ॒चक्ष॑सां भा॒गो॒ऽसि धा॒तुराधि॑पत्यं ज॒नित्र॑ᳪ स्पृ॒तᳪ स॑प्तद॒श स्तोमो मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॒ऽसि॒ वरु॑ण॒स्याधि॑पत्यं दि॒वो वृष्टि॒र्वात॑ स्पृ॒त ए॑कवि॒ᳪश स्तोम॑:

agnér bhāgó ’si dīkṣā́yā ádhipatyaṃ bráhma spṛtáṃ trivṛ́t-stóma índrasya bhāgó ’si víṣṇor ádhipatyaṃ kṣatráṃ spṛtáṃ pañcadaśáḥ stómo nṛcákṣasāṃ bhāgó ’si dhātúr ádhipatyaṃ janítraṃ spṛtáṃ saptadaśá stómo mitrásya bhāgó ’si váruṇasy ádhipatyaṃ divó vṛ́ṣṭir vā́ta spṛtá ekaviṃśá stómaḥ

汝はアグニ(Agni)の分け前。灌頂(Dīkṣā)の主権――ブラフマン(Brahman)――は正しく成就し、トリヴリト(Trivṛt)・ストーマ(Stoma)となる。 汝はインドラ(Indra)の分け前。ヴィシュヌ(Viṣṇu)の主権――クシャトラ(Kṣatra)――は正しく成就し、パンチャダシャ(Pañcadaśa)・ストーマとなる。 汝は人の聖見者たち(nṛ-cakṣasām)の分け前。ダーター(Dhātṛ)の主権――生み出す者(Janitṛ)――は正しく成就し、サプタダシャ(Saptadaśa)・ストーマとなる。 汝はミトラ(Mitra)の分け前。ヴァルナ(Varuṇa)の主権――天の雨、風――は正しく成就し、エーカヴィンシャ(Ekaviṃśa)・ストーマとなる。

अग्नेः । भागः । असि । दीक्षायाः । आधिपत्यम् । ब्रह्म । स्पृतम् । त्रिवृत्-स्तोमः । इन्द्रस्य । भागः । असि । विष्णोः । आधिपत्यम् । क्षत्रम् । स्पृतम् । पञ्चदशः । स्तोमः । नृचक्षसाम् । भागः । असि । धातुः । आधिपत्यम् । जनित्रम् । स्पृतम् । सप्तदशः । स्तोमः । मित्रस्य । भागः । असि । वरुणस्य । आधिपत्यम् । दिवः । वृष्टिः । वातः । स्पृतः । एकविंशः । स्तोमः ।

अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअग्नि
भागःa share/portion
भागः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभाग
असिyou are
असि:
(Copula)
TypeVerb
Rootअस्
दीक्षायाःof consecration (dīkṣā)
दीक्षायाः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदीक्षा
आधिपत्यम्lordship/sovereignty
आधिपत्यम्:
कर्म (Object/complement)
TypeNoun
Rootआधिपत्य
ब्रह्मbrahman; sacred power/priesthood
ब्रह्म:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
स्पृतम्won/obtained/secured
स्पृतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्पृत
त्रिवृत्the Trivṛt (threefold)
त्रिवृत्:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootत्रिवृत्
स्तोमःstoma-chant; hymn-form
स्तोमः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootस्तोम
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र
भागःa share/portion
भागः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभाग
असिyou are
असि:
(Copula)
TypeVerb
Rootअस्
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविष्णु
आधिपत्यम्lordship/sovereignty
आधिपत्यम्:
कर्म (Object/complement)
TypeNoun
Rootआधिपत्य
क्षत्रम्kṣatra; royal power
क्षत्रम्:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootक्षत्र
स्पृतम्won/obtained/secured
स्पृतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्पृत
पञ्चदशःfifteenfold
पञ्चदशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्चदश
स्तोमःstoma-chant
स्तोमः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootस्तोम
नृचक्षसाम्of the man-seeing (seers)/of those with human-vision
नृचक्षसाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनृचक्षस्
भागःa share/portion
भागः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभाग
असिyou are
असि:
(Copula)
TypeVerb
Rootअस्
धातुःof Dhātṛ (the establisher)
धातुः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootधातृ
आधिपत्यम्lordship/sovereignty
आधिपत्यम्:
कर्म (Object/complement)
TypeNoun
Rootआधिपत्य
जनित्रम्begetter; generator
जनित्रम्:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootजनित्र
स्पृतम्won/obtained/secured
स्पृतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्पृत
सप्तदशःseventeenfold
सप्तदशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तदश
स्तोमःstoma-chant
स्तोमः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootस्तोम
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमित्र
भागःa share/portion
भागः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभाग
असिyou are
असि:
(Copula)
TypeVerb
Rootअस्
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवरुण
आधिपत्यम्lordship/sovereignty
आधिपत्यम्:
कर्म (Object/complement)
TypeNoun
Rootआधिपत्य
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदिव्
वृष्टिःrain
वृष्टिः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootवृष्टि
वातO Vāta (Wind)
वात:
सम्बोधन (Vocative address)
TypeNoun
Rootवात
स्पृतःwon/obtained/secured
स्पृतः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्पृत
एकविंशःtwenty-onefold
एकविंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएकविंश
स्तोमःstoma-chant
स्तोमः:
प्रधानीय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootस्तोम
A
Agni
I
Indra
V
Viṣṇu
D
Dhātṛ
M
Mitra
V
Varuṇa