Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Kāla-vañcana (Overcoming/Outwitting Time) and the Pañcabhūta Basis of the Body

वियोगे तु सदा कस्य स्वं धाम प्रतिपेदिरे । तस्या स्थिरता चास्ति सन्निपातस्य सुंदरि

viyoge tu sadā kasya svaṃ dhāma pratipedire | tasyā sthiratā cāsti sannipātasya suṃdari

しかし離別において、誰が常に自らの住処に堅く安住し得ようか。おお麗しき者よ、確かな安定は会合・合一(サンニパータ)にこそあり、別離の状態にはない。

वियोगेin separation
वियोगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवियोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
तुbut
तु:
Sambandha/Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
सदाalways
सदा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
कस्यof whom?
कस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; प्रश्नवाचक
स्वम्own
स्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; धाम विशेषयति
धामabode
धाम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
प्रतिपेदिरेthey attained / reached
प्रतिपेदिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-पद् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम्
तस्याःof her
तस्याः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
स्थिरताsteadfastness
स्थिरता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थिरता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
सन्निपातस्यof union / meeting
सन्निपातस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसन्निपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
सुन्दरिO beautiful one
सुन्दरि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुन्दरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Lord Shiva

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

S
Shiva
P
Parvati

FAQs

The verse highlights a Shaiva insight: the mind becomes unstable in separation, but gains steadiness in true union—understood as inner communion with Pati (Shiva), where the bonds (pāśa) loosen and the soul (paśu) rests in Shiva-centered awareness.

Linga-worship supports “union” by giving the devotee a steady focus for bhakti and dhyāna. Through regular pūjā and japa before the Linga, the sense of distance or separation is transformed into continuous remembrance (smaraṇa) of Saguna Shiva, leading toward deeper realization.

A practical takeaway is daily Panchākṣarī japa ("Om Namaḥ Śivāya") with steady dhyāna on Shiva, supported by Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrākṣa as aids to mental stability—turning “separation” into unbroken devotion.