त्रिपुरदाहानन्तरं देवभयः ब्रह्मस्तुतिश्च — Fear of the Gods after Tripura’s Burning and Brahmā’s Praise

Verse 1

व्यास उवाच । ब्रह्मपुत्र महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं शैवसत्तम । किमकार्षुस्ततो देवा दग्धे च त्रिपुरेऽखिलाः

ヴィヤーサは言った。「おおブラフマーの子よ、偉大なる智者よ――汝は幸いなるかな、シヴァの帰依者の中でも最勝である。トリプラがことごとく焼き尽くされた後、諸神はそののち何をしたのか。」

Verse 2

मयः कुत्र गतो दग्धो पतयः कुत्र ते गताः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व यदि शंभुकथाश्रयम्

焼かれたマーヤはどこへ行ったのか。そなたらの主たちはどこへ去ったのか。もし汝の語りがまことにシャンブ（主シヴァ）の聖なる物語に依るのなら、すべてを私に明らかに語ってくれ。

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य व्यासवाक्यं भगवान्भवकृत्सुतः । सनत्कुमारः प्रोवाच शिवपादयुगं स्मरन्

スータは語った。かくしてヴィヤーサの言葉を聞くや、バヴァクリトの子である尊きサナトクマーラは、主シヴァの御足の二つを念じつつ答えた。

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे पाराशर्यं महेशितुः । चरितं सर्वपापघ्नं लोकलीलानुसाररिणः

サナトクマーラは言った。「大いなる बुद्धि を備えたヴィヤーサよ、主マヘーシャの御事績を聴きなさい。それは一切の罪を滅し、諸世界における御神聖なるリーラー（神の遊戯）にかなう物語である。」

Verse 5

महेश्वरेण सर्वस्मिंस्त्रिपुरे दैत्यसंकुले । दग्धे विशेषतस्तत्र विस्मितास्तेऽभवन्सुराः

マヘーシュヴァラが、阿修羅（ダイティヤ）で満ちたトリプラ全体を焼き尽くされたとき、そこにいた神々はその比類なき御業を目の当たりにして、とりわけ驚嘆した。

Verse 6

न किंचिदब्रुवन्देवाः सेन्द्रोपेंद्रादयस्तदा । महातेजस्विनं रुद्रं सर्वे वीक्ष्य ससंभ्रमाः

そのとき、インドラやウペーンドラら天界の主たちは、ひと言も発しなかった。大いなる光輝を具えたルドラを見て、皆は畏敬の震えに内より揺さぶられた。

Verse 7

महाभयंकरं रौद्रं प्रज्वलंतं दिशो दश । कोटिसूर्यप्रतीकाशं प्रलयानलसन्निभम्

それは甚だ恐ろしく、ルドラの憤怒そのもののごとく猛々しく、十方を満たして燃え盛った。千万の太陽のように輝き、終劫の滅尽の火に等しかった。

Verse 8

भयाद्देवं निरीक्ष्यैव देवीं च हिमवत्सुताम् । बिभ्यिरे निखिला देवप्रमुखा स्तस्थुरानताः

恐れのあまり、主と女神—ヒマヴァットの娘—をただ拝するだけで、諸天は天衆の長に導かれ、皆ふるえ、頭を垂れて立ち尽くした。

Verse 9

दृष्ट्वानीकं तदा भीतं देवानामृषिपुंगवाः । न किंचिदूचुस्संतस्थुः प्रणेमुस्ते समंततः

そのとき、神々の軍勢が恐怖に震えるのを見て、最勝の聖仙たちは何も語らず、ただ静かに立ち尽くし、四方より合掌して恭しく礼拝した。

Verse 10

अथ ब्रह्मापि संभीतो दृष्ट्वा रूपं च शांकरम् । तुष्टाव तुष्टहृदयो देवैस्सह समाहितः

ついで梵天もまた、シャンカラの神聖なる御姿を見て畏れおののき、讃嘆した。心は歓喜に満ち、意は静かに定まり、諸神とともに讃歌を捧げた。

Verse 11

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिवर्णनं नामैकादशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部ルドラ・サンヒター、第五章ユッダ・カーンダにおいて、「デーヴァストゥティ・ヴァルナナ（諸天の讃歌の叙述）」と題する第十一章はここに終わる。

Verse 12

ब्रह्मोवाच । देवदेव महादेव भक्तानुग्रहकारक । प्रसीद परमेशान सर्व देवहितप्रद

ブラフマーは言った。「おお देवदेव（神々の神）、おおマハーデーヴァよ、帰依者に恩寵を施す御方よ。どうかお喜びください、パラメーシャーナよ、すべての神々の安寧を授ける御方よ。」

Verse 13

प्रसीद जगतां नाथ प्रसीदानंददायक । प्रसीद शंकर स्वामिन् प्रसीद परमेश्वर

どうかお慈しみください、世界の主よ。どうかお慈しみください、歓喜を授ける御方よ。どうかお慈しみください、シャンカラよ、わが主よ。どうかお慈しみください、パラメーシュヴァラ、至上の主よ――憐れみの恩寵をお授けください。

Verse 14

ओंकाराय नमस्तुभ्यमाकारपरतारक । प्रसीद सर्वदेवेश त्रिपुरघ्न महेश्वर

オームカーラなる御身に敬礼いたします。原初の音「ア」を本質とする、至上の救済者よ。どうか御慈悲を垂れたまえ、諸神の主よ—マハーデーヴァ、トリプラを滅するマヘーシュヴァラよ。

Verse 15

नानावाच्याय देवाय वरणप्रिय शंकर । अगुणाय नमस्तुभ्यं प्रकृतेः पुरुषात्पर

多くの名と言葉によって呼ばれ、恩寵を授けることを喜ばれる神、シャンカラ（Śaṅkara）よ、あなたに帰依して礼拝します。三グナを超え、プラクリティとプルシャをも超越する御方よ、あなたに礼拝します。

Verse 16

निर्विकाराय नित्याय नित्यतृप्ताय भास्वते । निरंजनाय दिव्याय त्रिगु णाय नमोऽस्तु ते

変化なき御方、常住にして永遠、常に満ち足り光り輝く御方よ、あなたに礼拝します。汚れなき清浄、神聖なる御方よ。万有を超えつつも、三グナを内より統べる主よ、あなたに礼拝します。

Verse 17

सगुणाय नमस्तुभ्यं स्वर्गेशाय नमोस्तु ते । सदाशिवाय शांताय महेशाय पिनाकिने

相を具える主（サグナ）よ、あなたに礼拝します。天界の主よ、あなたに礼拝します。常住のシヴァ、静寂なる御方サダーシヴァよ、礼拝します。ピナーカの弓を執る大自在天マヘーシャよ、礼拝します。

Verse 18

सर्वज्ञाय शरण्याय सद्योजाताय ते नमः । वामदेवाय रुद्राय तदाप्यपुरुषाय च

一切を知り、万有の帰依処なる御方よ—サッディヨージャータ（Sadyojāta）に礼拝します。ヴァーマデーヴァに、ルドラに、そして超越の神的人格アゴーラ・プルシャ（Aghora-Puruṣa）にも礼拝します。

Verse 19

अघोराय सुसेव्याय भक्ताधीनाय ते नमः । ईशानाय वरेण्याय भक्तानंदप्रदायिने

アゴーラ（Aghora）よ、礼拝しやすく、愛をもって奉仕すべき御方、常に信徒に応えてくださる御方よ、あなたに礼拝します。イーシャーナ（Īśāna）よ、至上にして最も礼拝に値し、帰依者に歓喜を授ける御方よ、あなたに礼拝します。

Verse 20

रक्षरक्ष महादेव भीतान्नस्सकलामरान् । दग्ध्वा च त्रिपुरं सर्वे कृतार्था अमराः कृ ताः

お護りください、お護りください、マハーデーヴァよ——恐れおののく不死の神々である我らすべてを。トリプラを焼き尽くされたのち、諸天は皆、願い満ちて目的を成就した。

Verse 21

स्तुत्वैवं देवतास्सर्वा नमस्कारं पृथक्पृथक् । चक्रुस्ते परमप्रीता ब्रह्माद्यास्तु सदाशिवम्

かくして讃嘆し終えると、ブラフマーら一切の神々は至上の歓喜に満たされ、サダーシヴァにそれぞれ別々に礼拝の挨拶を捧げた。

Verse 22

अथ ब्रह्मा स्वयं देवं त्रिपुरारिं महेश्वरम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा नतस्कंधः कृतांजलिः

ついでブラフマー自ら、神なる主マハーデーヴァ—マヘーシュヴァラ、トリプラの仇敵—を讃えた。敬虔にひれ伏し、肩を低く垂れ、両手を合掌（アンジャリ）して、礼讃の詩を捧げた。

Verse 23

ब्रह्मोवाच भगवन्देवदेवेश त्रिपुरान्तक शंकर । त्वयि भक्तिः परा मेऽस्तु महादेवानपायिनी

ブラフマーは言った。「幸いなる主、神々の神主よ、トリプラーンタカよ、シャンカラよ——マハーデーヴァよ、我にあなたへの至上のバクティが宿り、決して離れぬように。」

Verse 24

सर्वदा मेऽस्तु सारथ्यं तव देवेश शंकर । अनुकूलो भव विभो सदा त्वं परमेश्वर

シャンカラよ、神々の主よ、常に我が御者となり給え。遍満なるヴィブフよ、至上主パラメーシュヴァラよ——いつも我に慈悲深く、好意を垂れ給え。

Verse 25

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा विधिश्शंभुं भक्तवत्सलमानतः । विरराम नतस्कंधः कृतांजलिरुदारधीः

サナトクマーラは言った。かくして、常に帰依者を慈しむシャンブ（Śambhu）を讃え終えると、ヴィディ（ブラフマー）は謙って礼拝し、賛歌を止めた。肩を低くして敬い、両手を合掌（アーンジャリ）して、気高き心のまま立っていた。

Verse 26

जनार्दनोऽपि भगवान् नमस्कृत्य महेश्वरम् । कृतांजलिपुटो भूत्वा तुष्टाव च महेश्वरम्

さらに世尊ジャナールダナ（ヴィシュヌ）も、マヘーシュヴァラに礼拝し、両手を合掌して恭しく、その至上の主マヘーシュヴァラを讃えた。

Verse 27

विष्णुरुवाच देवाधीश महेशान दीनबंधो कृपाकर । प्रसीद परमेशान कृपां कुरु नतप्रिय

ヴィシュヌは言った。「 देवाधीशよ、マヘーシャーナよ、苦しむ者の友、慈悲の源よ。どうかお慈悲を、パラメーシャーナよ。礼拝してひれ伏す者を愛で給うゆえ、憐れみを垂れ給え。」

Verse 28

निर्गुणाय नमस्तुभ्यं पुनश्च सगुणाय च । पुनः प्रकृतिरूपाय पुनश्च पुरुषाय च

一切の गुणを超越する御方（ニルグナ）よ、あなたに礼拝いたします。さらに、 गुणと形相を具える御方（サグナ）よ、重ねて礼拝いたします。さらに、顕現する自然たるプラクリティそのものの御姿として礼拝し、また、内に宿る覚知の主プルシャとして重ねて礼拝いたします。

Verse 29

पश्चाद्गुणस्वरूपाय नतो विश्वात्मने नमः । भक्तिप्रियाय शांताय शिवाय परमात्मने

ついで彼は頭を垂れて、グナそのものの御体にして宇宙の内なるアートマンたる御方に礼拝した。すなわち、 भक्ति を愛し、常に寂静で吉祥なる、至上の自己・シヴァに帰依し奉る。

Verse 30

सदाशिवाय रुद्राय जगतां पतये नमः । त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽद्य वर्द्धमाना भवत्विति

万界の主たるルドラ（Rudra）、サダーシヴァ（Sadāśiva）に敬礼し奉る。今日より、汝への我が堅固なるバクティ（信愛）が、いよいよ増し、常に成長せんことを。

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ शैवप्रवरसत्तमः । सर्वे देवाः प्रणम्योचुस्ततस्तं परमेश्वरम्

サナトクマーラは言った。「かく語り終えると、シヴァを奉ずる者のうち最勝のその人は沈黙した。すると諸神は皆、恭しく礼拝して、至上主パラメーシュヴァラに申し上げた。」

Verse 32

देवा ऊचुः । देवनाथ महादेव करुणाकर शंकर । प्रसीद जगतां नाथ प्रसीद परमेश्वर

神々は言った。「デーヴァたちの主よ、マハーデーヴァよ、慈悲の大海なるシャンカラよ、どうか御慈悲を。世の主よ、御慈悲を。至上主パラメーシュヴァラよ、御慈悲を。」

Verse 33

प्रसीद सर्वकर्ता त्वं नमामस्त्वां वयं मुदा । भक्तिर्दृढास्माकं नित्यं स्यादनपायिनी

どうか御慈悲を、万事を成し給う御方よ。私たちは喜びをもってあなたに礼拝し、ひれ伏します。願わくは、あなたへの信愛が常に堅固で、永遠に離れ去りませんように。

Verse 34

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुतश्च देवेशो ब्रह्मणा हरिणामरैः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा शंकरो लोकशंकरः

サナトクマーラは言った。「このようにブラフマーとハリ（ヴィシュヌ）および諸神に讃えられると、デーヴァたちの主、世を安んずるシャンカラは、心安らかにして慈しみ深く、彼らに答えた。」

Verse 35

शंकर उवाच । हे विधे हे हरे देवाः प्रसन्नोऽस्मि विशेषतः । मनोऽभिलषितं ब्रूत वरं सर्वे विचा रतः

シャンカラは言われた。「おおヴィデ（ブラフマー）よ、おおハリ（ヴィシュヌ）よ、神々よ——われはとりわけ満悦している。よく思案したうえで、汝らの心の望む恩寵（ヴァラ）を、いま皆わたしに告げよ。」

Verse 36

सनत्कुमारः उवाच । इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा हरेण मुनिसत्तम । प्रत्यूचुस्सर्वदेवाश्च प्रसन्नेनान्तरात्मना

サナトクマーラは語った。「おお賢者の中の最勝者よ、ハリ（ヴィシュヌ）が述べたこの言葉を聞いて、諸神はみな答えた。内なる心は安らぎ、歓喜に満ちていた。」

Verse 37

सर्वे देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरस्त्वया । देवदेवेश चास्मभ्यं ज्ञात्वा दासान्हि नस्सुरान्

諸神は言った。「もし御身が満悦しておられ、まことに恩寵を授け給うならば、神々の神よ、われらを御身の僕たる देव（神々）と知り、どうかその願いをお授けください。」

Verse 38

यदा दुःखं तु देवानां संभवेद्देवसत्तम । तदा त्वं प्रकटो भूत्वा दुःखं नाशय सर्वदा

神々に悲しみと苦悩が起こるとき、ああ神々の中の最勝者よ、そのとき汝は自ら顕現して、常にその苦しみを滅ぼしたまえ。

Verse 39

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो भगवानुद्रो ब्रह्मणा हरिणामरैः । युगपत्प्राह तुष्टात्मा तथेत्यस्तु निरंतरम्

サナトクマーラは言った。ブラフマー、ハリ（ヴィシュヌ）および諸神に同時に請われると、福徳なる主ルドラは心満ち足りて、ただちに答えた。「然り。かくのごとく、絶え間なく成就せよ。」

Verse 40

स्तवैरेतैश्च तुष्टोऽस्मि दास्यामि सर्वदा ध्रुवम् । यदभीष्टतमं लोके पठतां शृण्वतां सुराः

「これらの讃歌によって我は満足した。神々よ、これを誦する者、これを聴く者に、この世で最も望まれるものを、我は必ずや常に、決して違わず授けよう。」

Verse 41

इत्युक्त्वा शंकरः प्रीतो देवदुःखहरस्सदा । सर्वदेवप्रियं यद्वै तत्सर्वं च प्रदत्तवान्

かく語り終えると、常に神々の憂いを除くシャンカラは歓喜し、諸デーヴァにとって愛しく益あるものを、すべて余すところなく授けた。