Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 48

शब्दब्रह्मतनुवर्णनम् — Description of the Form of Śabda-Brahman

Devanagari script

पुनर्मृत्युंजयं मन्त्रं पञ्चाक्षरमतः परम् । चिंतामणिं तथा मंत्रं दक्षिणामूर्ति संज्ञकम्

Transliteration

punarmṛtyuṃjayaṃ mantraṃ pañcākṣaramataḥ param | ciṃtāmaṇiṃ tathā maṃtraṃ dakṣiṇāmūrti saṃjñakam

Translation

さらに、ムリティユンジャヤの真言があり、その後に至上の五音真言（パンチャークシャリー）がある。同様にチンターマニの真言、そして「ダクシナームールティ」と称される真言もある。

Word by Word

• पुनः: again/further
• पुनः: Discourse marker (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति/क्रमवाचक (again/further)

• मृत्युञ्जयम्: (the) Mṛtyuñjaya (conqueror of death)
• मृत्युञ्जयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु-ञ्जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (मृत्युं जयति इति)

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पञ्चाक्षरम्: the five-syllabled (mantra)
• पञ्चाक्षरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च-अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्च अक्षराणि यस्य/यत्)

• अतः: thereafter
• अतः: Discourse marker (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/क्रमार्थ (thereafter/therefore)

• परम्: supreme/next
• परम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• चिन्तामणिम्: the Cintāmaṇi (wish-fulfilling gem)
• चिन्तामणिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता-मणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चिन्तायाः मणिः)

• तथा: also
• तथा: Connector (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/तुल्यवृत्ति (also/likewise)

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दक्षिणामूर्ति: (the) Dakṣiṇāmūrti (form of Śiva)
• दक्षिणामूर्ति: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा-मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (पाठे ‘दक्षिणामूर्ति(म्)’ अपेक्षितम्); षष्ठी-तत्पुरुषः (दक्षिणायाः मूर्तिः / दक्षिणदिशि मूर्तिः)

• संज्ञकम्: named/called
• संज्ञकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संज्ञक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (named/called)

Speaker

Sūta Gosvāmī

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Mantra Metadata

Mantra: mṛtyuñjayaṃ mantraṃ … pañcākṣaram … ciṃtāmaṇiṃ … dakṣiṇāmūrti-saṃjñakam

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva
• Dakṣiṇāmūrti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This verse highlights a graded transmission of Shaiva mantras—especially Mṛtyuñjaya and the Pañcākṣarī—presented as direct means for protection, purification, and liberation under Śiva’s grace (Pati), loosening the bonds (pāśa) that bind the soul (paśu).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

These mantras are traditionally applied in Saguna Śiva worship—especially in liṅga-pūjā—where japa and abhiṣeka are performed with mantra to invoke Śiva’s saving presence as Mṛtyuñjaya and His revealing wisdom as Dakṣiṇāmūrti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Regular mantra-japa of the Pañcākṣarī and Mṛtyuñjaya—ideally alongside liṅga worship, vibhūti (tripuṇḍra) application, and Rudrākṣa dhāraṇa—aligns the mind toward Śiva and supports protection and mokṣa-oriented devotion.