रुद्र-विष्णोः ऐकत्व-उपदेशः तथा धर्म-आज्ञा (Instruction on Rudra–Viṣṇu Unity and Divine Injunctions)

Verse 1

परमेश्वर उवाच । अन्यच्छृणु हरे विष्णो शासनं मम सुव्रत । सदा सर्वेषु लोकेषु मान्यः पूज्यो भविष्यसि

パラメーシュヴァラ（主シヴァ）は仰せになった。「おおハリよ、ヴィシュヌよ、さらに我が命を聞け、清き誓願を保つ者よ。あらゆる世界において、常に汝は尊ばれ、礼拝されるであろう。」

Verse 2

ब्रह्मणा निर्मिते लोके यदा दुखं प्रजायते । तदा त्वं सर्वदुःखानां नाशाय तत्परो भव

ブラフマーの創りし世界に苦が起こるとき、汝は一切の苦悩を滅するために全身全霊を傾けよ—シヴァとその恩寵に帰依して。

Verse 3

सहायं ते करिष्यामि सर्वकार्ये च दुस्सहे । तव शत्रून्हनिष्यामि दुस्साध्यान्परमोत्कटान्

「耐え難き務めにおいてさえ、あらゆる事業にて我は汝の助けとなろう。汝の敵を滅ぼすであろう—最も猛く、征服し難き強敵どもを。」

Verse 4

विविधानवतारांश्च गृहीत्वा कीर्तिमुत्तमाम् । विस्तारय हरे लोके तारणाय परो भव

さまざまな化身を受け、最上の栄光を帯びて、ああハリよ、それを世に広く行き渡らせよ。衆生を救済するため、彼らの解脱に無上の決意をもって尽くせ。

Verse 5

गुणरूपो ह्ययं रुद्रो ह्यनेन वपुषा सदा । कार्यं करिष्ये लोकानां तवाशक्यं न संशयः

このルドラはまことにグナ（諸性質）の体現であり、この御姿によって常に諸世界の務めを成し遂げられる。汝に不可能なことは不可能のままには残らぬ—疑いはない。

Verse 6

रुद्रध्येयो भवांश्चैव भवद्ध्येयो हरस्तथा । युवयोरन्तरन्नैव तव रुद्रस्य किंचन

汝はルドラとして観想され、またハラ（シヴァ）も汝として観想されるべきである。汝ら二者の間に真にいささかの差別もない。汝こそルドラそのものだからである。

Verse 7

वस्तुतश्चापि चैकत्वं वरतोऽपि तथैव च । लीलयापि महाविष्णो सत्यं सत्यं न संशयः

おおマハーヴィシュヌよ、汝の（シヴァとの）一体性は、本質において真であり、授けられた恩寵によっても真であり、さらに神聖なるリーラー（神の戯れ）としてさえ真である。これぞ真実、真実、疑いはない。

Verse 8

रुद्रभक्तो नरो यस्तु तव निंदां करिष्यति । तस्य पुण्यं च निखिलं द्रुतं भस्म भविष्यति

しかし、ルドラの信徒である者が汝を誹謗するなら、その者の積み重ねた功徳はことごとく速やかに灰と化すであろう。

Verse 9

नरके पतनं तस्य त्वद्द्वेषात्पुरुषोत्तम । मदाज्ञया भवेद्विष्णो सत्यं सत्यं न संशयः

「おおプルショーत्तマ（ヴィシュヌ）よ、汝への怨みゆえに彼は地獄へ堕ちる。わが命により、ヴィシュヌよ——これは真実、真実である。疑いはない。」

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने परम शिवतत्त्ववर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部ルドラ・サンヒターの第一カンダ、創世（スリシュティ）叙事において、「至上なるパラマ・シヴァの最高原理（タットヴァ）の叙述」と題する第十章はここに終わる。

Verse 11

इत्युक्त्वा मां च धातारं हस्ते धृत्वा स्वयं हरिम् । कथयामास दुःखेषु सहायो भव सर्वदा

かく言い終えると、彼は私とダーター（ブラフマー）の手を取り、ついで自らハリ（ヴィシュヌ）に告げた。「苦難の時には、常に助け手となれ。」

Verse 12

सर्वाध्यक्षश्च सर्वेषु भुक्तिमुक्तिप्रदायकः । भव त्वं सर्वथा श्रेष्ठस्सर्वकामप्रसाधकः

あらゆる存在をあまねく統べる監督者となり、世の享受（ブフクティ）と解脱（ムクティ）とを授ける者となれ。すべてにおいて至上となり、正しき願いをことごとく成就せしめよ。

Verse 13

सर्वेषां प्राणरूपश्च भव त्वं च ममाज्ञया । संकटे भजनीयो हि स रुद्रो मत्तनुर्हरे

「我が命により、汝は一切の生類における生命の息（プラーナ）のまさしき姿となる。まことに苦難の時には、我が身より顕れたルドラこそ礼拝すべきである、ハリよ。」

Verse 14

त्वां यस्समाश्रितो नूनं मामेव स समाश्रितः । अंतरं यश्च जानाति निरये पतति ध्रुवम्

汝に真実に帰依する者は、疑いなくただ我にのみ帰依する者である。だが汝と我との間に差別を見いだす者は、必ずや地獄に堕ちる。

Verse 15

आयुर्बलं शृणुष्वाद्य त्रिदेवानां विशेषतः । संदेहोऽत्र न कर्त्तव्यो ब्रह्मविष्णु हरात्मनाम्

いま、とりわけ三神の寿命と威力について聞け。ここにおいて、ブラフマー・ヴィシュヌ・ハラ（シヴァ）を本質とする御方々について、いささかも疑いを抱いてはならぬ。

Verse 16

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते । रात्रिश्च तावती तस्य मानमेतत्क्रमेण ह

四つのユガの一組が千集まってブラフマーの一日と説かれ、その夜もまた同じ量である。かくして時の規準は順序立てて教え示される。

Verse 17

तेषां त्रिंशद्दिनेर्मासो द्वादशैस्तैश्च वत्सरः । शतवर्षप्रमाणेन ब्रह्मायुः परिकीर्तितम्

彼においては、一月はそのような三十日から成り、一年はそのような十二月から成る。かかる百年を尺度として、宇宙の算定によりブラフマーの寿命が宣言される。

Verse 18

ब्रह्मणो वर्षमात्रेण दिनं वैष्णवमुच्यते । सोऽपि वर्षशतं यावदात्ममानेन जीवति

梵天（ブラフマー）の一年は、ヴィシュヌの一日であると説かれる。ヴィシュヌもまた、自らの時の尺度により、そのような百年のあいだ住し給う。

Verse 19

वैष्णवेन तु वर्षेण दिनं रौद्रं भवेद्ध्रुवम् । हरो वर्षशते याते नररूपेण संस्थितः

しかしヴィシュヌの一年をもってすれば、ルドラの一日は確かに量られる。百年が過ぎると、ハラ（シヴァ）は人の姿に安住し、衆生の間に顕現する。

Verse 20

यावदुच्छ्वसितं वक्त्रे सदाशिवसमुद्भवम् । पश्चाच्छक्तिं समभ्येति यावन्निश्वसितं भवेत्

口において吸気が起こるかぎり——それはサダーシヴァより生じ——その後それはシャクティに至り、呼気が起こるまで続いてゆく。

Verse 21

निःश्वासोच्छ्वसितानां च सर्वेषामेव देहिनाम् । ब्रह्मविष्णुहराणां च गंधर्वोरगरक्षसाम्

すべての有身の者の呼気と吸気——まさにブラフマー、ヴィシュヌ、ハラ（シヴァ）においてさえ——またガンダルヴァ、ナーガ、ラクシャサにおいても（ただ一なる至上主の勅命と威力のもとに行われる）。

Verse 22

एकविंशसहस्राणि शतैः षड्भिश्शतानि च । अहोरात्राणि चोक्तानि प्रमाणं सुरसत्तमौ

おお、神々のうち最勝なる者よ、その量は二万一千六百の昼夜（アホーラートラ）の循環であると説き示された。

Verse 23

षड्भिच्छवासनिश्वासैः पलमेकं प्रवर्तितम् । घटी षष्टि पलाः प्रोक्ता सा षष्ट्या च दिनं निशा

吸って吐く呼吸を六回もって一パラ（pala）と数える。六十パラを一ガティー（ghaṭī）といい、六十ガティーによって一昼一夜が成り立つ。

Verse 24

निश्वासोच्छ्वासितानां च परिसंख्या न विद्यते । सदाशिवसमुत्थानमेतस्मात्सोऽक्षयः स्मृतः

吐く息と吸う息には、数え尽くせる限りがない。サダーシヴァ（Sadāśiva）の顕現はこれより起こるがゆえに、彼はアクシャヤ（Akṣaya）—不滅にして尽きぬ御方—と憶念される。

Verse 25

इत्थं रूपं त्वया तावद्रक्षणीयं ममाज्ञया । तावत्सृष्टेश्च कार्यं वै कर्तव्यं विविधैर्गुणैः

かくのごとく、わが命により、しばらくこの姿を守り保て。しかるのちまで、創造の業はまことに、多様なるグナ（guṇa）を具えて成し遂げられるべきである。

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभोर्मया च भगवान्हरिः । प्रणिपत्य च विश्वेशं प्राह मंदतरं वशी

ブラフマーは言った。かくしてシャンブ（Śambhu）の御言葉を聞き、我と福徳なる主ハリ（Hari）は、宇宙の主ヴィシュヴェーシャ（Viśveśa）にひれ伏して礼拝した。ついで自制の者ハリは、柔らかく慎ましい声で語った。

Verse 27

विष्णुरुवाच । शंकर श्रूयतामेतत्कृपासिंधो जगत्पते । सर्वमेतत्करिष्यामि भवदाज्ञावशानुगः

ヴィシュヌは言った。「おお、シャンカラ（Śaṅkara）よ、慈悲の海、世の主よ、これをお聞きください。私は御命令のもとに従い、これらすべてを成し遂げましょう。」

Verse 28

मम ध्येयस्सदा त्वं च भविष्यसि न चान्यथा । भवतस्सर्वसामर्थ्यं लब्धं चैव पुरा मया

汝のみが常に我が観想の的となるであろう、決して他ではない。しかも汝より、我はすでに以前より、我が務めを成就するためのあらゆる力能と威徳を得ている。

Verse 29

क्षणमात्रमपि स्वामिंस्तव ध्यानं परं मम । चेतसो दूरतो नैव निर्गच्छतु कदाचन

おお主よ、たとえ刹那たりとも、あなたの至上の禅想—わが最高の帰依処—が、いかなる時も私の心から遠ざかりませんように。

Verse 30

मम भक्तश्च यः स्वामिंस्तव निंदा करिष्यति । तस्य वै निरये वासं प्रयच्छ नियतं ध्रुवम्

おお主よ、もし我が信徒を名乗る者があなたを誹謗するなら、その者に地獄の定まった確かな住処を授け給え。必ずや、違うことなく。

Verse 31

त्वद्भक्तो यो भवेत्स्वामिन्मम प्रियतरो हि सः । एवं वै यो विजानाति तस्य मुक्तिर्न दुर्लभा

おお主よ、あなたの भक्त（信徒）となる者は、まことに誰よりも私にとって愛しき者である。これを悟り—あなたへの信愛こそ至上と知る者—には解脱は難しくない。

Verse 32

महिमा च मदीयोद्य वर्द्धितो भवता ध्रुवम् । कदाचिदगुणश्चैव जायते क्षम्यतामिति

まことに今日、あなたによって我が栄光は確かに増し加えられた。されど時に過ちも生じるゆえ、どうかお赦しください。

Verse 33

ब्रह्मोवाच । तदा शंभुस्तदीयं हि श्रुत्वा वचनमुत्तमम् । उवाच विष्णुं सुप्रीत्या क्षम्या तेऽगुणता मया

ブラフマーは言った。するとシャンブは彼のすぐれた言葉を聞き、深い愛情をもってヴィシュヌに語った。「赦してほしい—あなたに対して私が示した無分別、あるいは何らかの不備があったなら。」

Verse 34

एवमुक्त्वा हरिं नौ स कराभ्यां परमेश्वरः । पस्पर्श सकलांगेषु कृपया तु कृपानिधिः

かく語り終えると、慈悲の宝庫たる至上主は、両の御手をもってハリの身体の隅々に触れ、ただ恩寵によって加護された。

Verse 35

आदिश्य विविधान्धर्मान्सर्वदुःखहरो हरः । ददौ वराननेकांश्चावयोर्हितचिकीर्षया

一切の憂いを除くハラは、さまざまなダルマを我らに教示したのち、我ら二人の益を成さんとして、多くの恩寵（ヴァラ）をも授け給うた。

Verse 36

ततस्स भगवाञ्छंभुः कृपया भक्तवत्सलः । दृष्टया संपश्यतो शीघ्रं तत्रैवांतरधीयतः

そのとき、慈悲に動かされ、常に信徒を愛するバガヴァーン・シャンブは、彼らがなお見守るうちに、その場でたちまち姿を隠し、視界から消え給うた。

Verse 37

तदा प्रकृति लोकेऽस्मिंल्लिंगपूजाविधिः स्मृतः । लिंगे प्रतिष्ठितश्शंभुर्भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

そのとき、このプラクリティの顕現世界において、リンガ礼拝の定められた作法が स्थापित された。リンガにプラティシュターとして鎮座するシャンブは、ブクティ（現世の享受）とムクティ（解脱）とを授け給う。

Verse 38

लिंगवेदिर्महादेवी लिंगं साक्षान्महेश्वरः । लयनाल्लिंगमित्युक्तं तत्रैव निखिलं जगत्

リンガの祭壇はマハーデーヴィー（シャクティ）であり、リンガそのものはまさにマヘーシュヴァラ（シヴァ）である。「リンガ」と呼ばれるのは、そこが融解（laya）の処であるからであり、全宇宙はその実在のうちに含まれ、そこへと帰滅する。

Verse 39

यस्तु लैंगं पठेन्नित्यमाख्यानं लिंगसन्निधौ । षण्मासाच्छिवरूपो वै नात्र कार्या विचारणा

しかしリンガの御前において、リンガに関する聖なる物語を常に読誦する者は、六か月のうちにまことにシヴァの本性となる。これに疑いも思案も要らない。

Verse 40

यस्तु लिंगसमीपे तु कार्यं किंचित्करोति च । तस्य पुण्यफलं वक्तुं न शक्नोमि महामुने

大いなる聖仙よ、シヴァ・リンガの御前で、奉仕であれ供物であれ聖なる務めであれ、たとえわずかな行いをなす者でも、その功徳の果はあまりに広大で、私には語り尽くせない。