दाक्षयज्ञप्रस्थान-प्रश्नः (Satī Inquires about the Departure for Dakṣa’s Sacrifice)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । यदा ययुर्दक्षमखमुत्सवेन सुरर्षयः । तस्मिन्नैवांतरे देवो पर्वते गंधमादने

ブラフマーは言った。神々と天の聖仙たちが、ダクシャの祭祀を祝祭として執り行わんと出立したその時、まさに同じ頃、主はガンダマーダナ山におられた。

Verse 2

धारागृहे वितानेन सखीभिः परिवारिता । दाक्षायणी महाक्रीडाश्चकार विविधास्सती

雨の館にて、天蓋の下、友の乙女たちに囲まれながら、ダクシャの娘サティーは、さまざまにして心楽しい戯れを数多く行っていた。

Verse 3

क्रीडासक्ता तदा देवी ददर्शाथ मुदा सती । दक्षयज्ञे प्रयांतं च रोहिण्या पृच्छ्य सत्वरम्

そのとき、遊戯に心を奪われていた女神サティーは、喜びのうちに、ダクシャの祭祀（ヤジュニャ）へ赴こうとする者を見とめた。彼女はすぐにローヒニーに問い、起こりつつある事に心を向けた。

Verse 4

दृष्ट्वा सीमंतया भूतां विजयां प्राह सा सती । स्वसखीं प्रवरां प्राणप्रियां सा हि हितावहाम्

髪の分け目の飾り（シーマンタ）を戴いたヴィジャヤーを見て、サティーは彼女に語りかけた。彼女はサティーにとって最上の友、命の息のごとく愛しい者、まことに吉祥をもたらす者であった。

Verse 5

सत्युवाच । हे सखीप्रवरे प्राणप्रिये त्वं विजये मम । क्व गमिष्यति चन्द्रोयं रोहिण्यापृच्छ्य सत्वरम्

サティーは言った。「ああ、友の中の最上よ、命よりも愛しいあなたは、勝利におけるわたしの支え。急いでローヒニーに、この月がどこへ向かうのか尋ねてください。」

Verse 6

ब्रह्मोवाच । तथोक्ता विजया सत्या गत्वा तत्सन्निधौ द्रुतम् । क्व गच्छसीति पप्रच्छ शशिनं तं यथोचितम्

ブラフマーは語った。こうしてサティーに命じられると、真実なるヴィジャヤーは急ぎその御前に赴き、礼にかなって月神に問うた。「どこへお向かいですか。」

Verse 7

विजयोक्तमथाकर्ण्य स्वयात्रां पूर्वमादरात् । कथितं तेन तत्सर्वं दक्षयज्ञोत्सवादिकम्

ヴィジャヤーの言葉を聞くと、（サティーは）まず自らの旅路へと、篤い決意をもってただちに出立した。ついで彼に、ダクシャのヤジュニャの祝祭をはじめとする一切を語り告げた。

Verse 8

तच्छ्रुत्वा विजया देवीं त्वरिता जातसंभ्रमा । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं शशिना सतीम्

それを聞くや、女神ヴィジャヤーは急ぎ、にわかに胸騒ぎして、月神シャシーが語ったすべてをサティーに告げ知らせた。

Verse 9

तच्छ्रुत्वा कालिका देवी विस्मिताभूत्सती तदा । विमृश्य कारणं तत्राज्ञात्वा चेतस्यचिंतयत्

その言葉を聞いて、その時サティー――カーリーカー女神――は驚嘆した。そこで原因を思い巡らすも悟れず、胸の内で深く案じ考えた。

Verse 10

दक्षः पिता मे माता च वीरिणी नौ कुतस्सती । आह्वानं न करोति स्म विस्मृता मां प्रियां सुताम्

「ダクシャはわが父、ヴィーリニーはわが母——このサティがどうして欠席できよう。されど父は我を招かぬ。愛しき娘たる我を忘れたのだ。」

Verse 11

पृच्छेयं शंकरं तत्र कारणं सर्वमादरात् । चिंतयित्वेति सासीद्वै तत्र गंतुं सुनिश्चया

彼女は思った。「あの場で、敬意をもってシャンカラに一切の因縁をお尋ねしよう。」そう思案して、サティはそこへ赴く決意を固めた。

Verse 12

अथ दाक्षायणी देवी विजयां प्रवरां सखीम् । स्थापयित्वा द्रुतं तत्र समगच्छच्छिवांतिकम्

そのとき女神ダークシャーヤニー（サティー）は、すぐれた友ヴィジャヤーをそこに据え置き、ただちにシヴァの御前へと急ぎ赴いた。

Verse 13

ददर्श तं सभामध्ये संस्थितं बहुभिर्गणैः । नंद्यादिभिर्महावीरैः प्रवरैर्यूथयूथपै

彼女は、神々の सभाのただ中に坐す御方を拝し、ナンディをはじめとする大勇士たち――群れ群れの長たる最勝の将たち――多くのガナに囲まれているのを見た。

Verse 14

दृष्ट्वा तं प्रभुमीशानं स्वपतिं साथ दक्षजा । प्रष्टुं तत्कारणं शीघ्रं प्राप शंकरसंनिधिम्

主宰イーシャーナ、すなわち自らの夫たる至上の御主を見て、ダクシャの娘サティーは、その事の理由をただちに問わんとして、速やかにシャンカラの御前へ進み出た。

Verse 15

शिवेन स्थापिता स्वांके प्रीतियुक्तेन स्वप्रिया । प्रमोदिता वचोभिस्सा बहुमानपुरस्सरम्

愛に満ちたシヴァは、愛妃を自らの膝に据えた。大いなる敬意をもって遇された彼女は、慈しみ深い御言葉により歓喜した。

Verse 16

अथ शंभुर्महालीलस्सर्वेशस्सुखदस्सताम् । सतीमुवाच त्वरितं गणमध्यस्थ आदरात्

そのときシャンブは――その戯れは広大にして妙、万有の主、善き者に安楽を授ける御方――ガナたちのただ中に坐し、ただちに敬意をもってサティーに語りかけた。

Verse 17

शंभुरुवाच । किमर्थमागतात्र त्वं सभामध्ये सविस्मया । कारणं तस्य सुप्रीत्या शीघ्रं वद सुमध्यमे

シャンブ（主シヴァ）は仰せになった。「いかなる目的で、かくも驚きをたたえてこの सभाのただ中へ来たのか。愛しき細腰の者よ、慈しみ満つる心をもって、その理由を速やかに我に告げよ。」

Verse 18

ब्रह्मोवाच । एवमुक्ता तदा तेन महेशेन मुनीश्वर । सांजलिस्सुप्रणम्याशु सत्युवाच प्रभुं शिवा

ブラフマーは語った。「おお、賢仙の中の最勝者よ。マハーデーヴァにそのように問われるや、サティーはただちに合掌して深く礼拝し、己が主シヴァに申し上げた。」

Verse 19

सत्युवाच । पितुर्मम महान् यज्ञो भवतीति मया श्रुतम् । तत्रोत्सवो महानस्ति समवेतास्सुरर्षयः

サティーは申し上げた。「父が大いなる供犠（ヤジュニャ）を執り行っていると聞きました。そこでは盛大な祭りが催され、神々とリシたる聖仙たちが共に集っております。」

Verse 20

पितुर्मम महायज्ञे कस्मात्तव न रोचते । गमनं देवदेवेश तत्सर्वं कथय प्रभो

父の大いなる祭祀に、なぜあなたは赴こうとなさらないのですか。ああ、神々の主よ、 प्रभो（主君）よ、すべてをお語りください——なぜそこへ行くことが御心にかなわぬのですか。

Verse 21

सुहृदामेष वै धर्मस्सुहृद्भिस्सह संगतिः । कुर्वंति यन्महादेव सुहृदः प्रीतिवर्द्धिनीम्

これこそまことの友のダルマ——友と共に交わり、そしておおマハーデーヴァよ、互いの愛情と善意を増し育てるように行うことです。

Verse 22

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मयागच्छ सह प्रभो । यज्ञवाटं पितुर्मेद्य स्वामिन् प्रार्थनया मम

それゆえ、主よ、どうかあらゆる真心の努力をもって私と共に来てください。父の聖なる祭祀の場へ。おお主君よ、この祈りをもってお願い申し上げます。

Verse 23

ब्रह्मोवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा सत्या देवो महेश्वरः । दक्ष वागिषुहृद्विद्धो बभाषे सूनृतं वचः

ブラフマーは言った。サティーの言葉を聞いたマヘーシュヴァラは、ダクシャの矢のごとき言葉に心を刺されながらも、柔らかく真実なる言葉で答えた。

Verse 24

महेश्वर उवाच । दक्षस्तव पिता देवी मम द्रोही विशेषतः

マヘーシュヴァラは言った。「おお女神よ、そなたの父ダクシャは——何よりも——我に対して意図して敵対する者である。」

Verse 25

यस्य ये मानिनस्सर्वे ससुरर्षिमुखाः परे । ते मूढा यजनं प्राप्ताः पितुस्ते ज्ञानवर्जिताः

驕れる者どもは皆、ダクシャの一派を先頭とする他の聖仙たちと共に、汝の舅のヤジュニャに集った。迷妄に沈み真の智を欠いて、至上の主シヴァを悟らぬままその儀礼に臨んだ。

Verse 26

अनाहूताश्च ये देवी गच्छंति परमंदिरम् । अवमानं प्राप्नुवंति मरणादधिकं तथा

おお女神よ、招かれぬまま他者の至高の住処へ赴く者は不名誉を受ける。それは死にも勝る辱めとさえ言われる。

Verse 27

परालयं गतोपींद्रो लघुर्भवति तद्विधः । का कथा च परेषां वै रीढा यात्रा हि तद्विधा

たとえ帝釈（インドラ）であっても、プララヤ（大溶解）の場に至れば、その境地においては取るに足らぬものとなる。まして他の衆生について何を語れようか。まことに彼らの行路と漂泊もまた同じく—定かならず、常に溶解に支配される。

Verse 28

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीयात्रावर्णनं नामाष्टविंशोध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』—第二編「ルドラ・サンヒター」、その第二部「サティー・カーンダ」—において、「サティーの旅（巡礼）の叙述」と名づけられた第二十八章はここに終わる。

Verse 29

तथारिभिर्न व्यथते ह्यर्दितोपि शरैर्जनः । स्वानांदुरुक्तिभिर्मर्मताडितस्स यथा मतः

同じく、人は敵の矢に射られても揺らがぬことがある。だが身内の荒い言葉が急所を刺し貫くとき、まことに苦しめられる—これが熟慮された真実である。

Verse 30

विद्यादिभिर्गुणैः षड्भिरसदन्यैस्सतां स्मृतौ । हतायां भूयसां धाम न पश्यंति खलाः प्रिये

愛しき者よ、ただの学識に始まる六つの「資質」—真に高貴ではないそれら—によって善き人々の記憶が損なわれるとき、悪しき者は大いなる者たちの求める至高の住処を見いだせない。

Verse 31

ब्रह्मोवाच । एवमुक्ता सती तेन महेशेन महात्मना । उवाच रोषसंयुक्ता शिवं वाक्यविदां वरम्

ブラフマーは言った。かの大いなる魂をもつマヘーシャにそのように告げられると、サティーは憤りに満ち、言葉の正しい用い方を知る者の中で最勝のシヴァに語りかけた。

Verse 32

सत्युवाच । यज्ञस्स्यात्सफलो येन स त्वं शंभोखिलेश्वर । अनाहूतोसि तेनाद्य पित्रा मे दुष्टकारिणा

サティーは言った。「おおシャンブー、万有の主よ。供犠（ヤジュニャ）はあなたによってこそ真に成就する。それなのに今日、悪しき行いをなす我が父は、あなたを招かなかった。」

Verse 33

तत्सर्वं ज्ञातुमिच्छामि भव भावं दुरात्मनः । सुरर्षीणां च सर्वेषामागतानां दुरात्मनाम्

私はそのすべてを知りたい、ああバヴァよ。とりわけ、あの邪なる心の者たちの内なる意図を。また、ここに来たすべての天の聖仙たちについても、たとえその心に穢れがあろうとも知りたい。

Verse 34

तस्माच्चाद्यैव गच्छामि स्वपितुर्यजनं प्रभो । अनुज्ञां देहि मे नाथ तत्र गंतुं महेश्वर

それゆえ、主よ、わたしは今日ただちに父の祭祀（ヤジュニャ）へ参ります。どうかお許しをお授けください、御主—マヘーシュヴァラよ—そこへ行けるように。

Verse 35

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तौ भगवान् रुद्रस्तया देव्या शिवस्स्वयम् । विज्ञाताखिलदृक् द्रष्टा सतीं सूतिकरोऽब्रवीत्

ブラフマーは語った。女神がそのように述べ終えると、遍くを知り遍くを見そなわす吉祥なる主ルドラ—すなわちシヴァご自身—は、ダクシャの娘サティーに向かって言葉を発せられた。

Verse 36

शिव उवाच । यद्येवं ते रुचिर्देवि तत्र गंतुमवश्यकम् । सुव्रते वचनान्मे त्वं गच्छ शीघ्रं पितुर्मखम्

シヴァは仰せになった。「もし女神よ、それが汝の望みであるなら、まことにそこへ行くがよい。善き誓願を保つ者よ、わが言葉に従い、父の祭祀（マカ）へ速やかに赴け。」

Verse 37

एतं नंदिनमारुह्य वृषभं सज्जमादरात् । महाराजोपचाराणि कृत्वा बहुगुणान्विता

敬虔のうちに、彼女は用意された牡牛ナンディンに乗った。さらに大王にふさわしい王者の礼遇を受け、数多の高貴な徳を具えて、彼女は進みゆいた。

Verse 38

भूषितं वृषमारोहेत्युक्ता रुद्रेण सा सती । सुभूषिता सती युक्ता ह्यगमत्पितुमंदिरम्

ルドラに「牡牛に乗る者よ、身を飾れ」と告げられ、サティーは美しく装い、しかるべく整えて、父の宮殿へと旅立った。

Verse 39

महाराजोपचाराणि दत्तानि परमात्मना । सुच्छत्रचामरादीनि सद्वस्त्राभरणानि च

至上我（パラマートマン）は王者のもてなしを授けた。麗しき天蓋の傘、チャーマラ（払子）など、さらに優れた衣と荘厳の飾りをも。

Verse 40

गणाः षष्टिसहस्राणि रौद्रा जग्मुश्शिवाज्ञया । कुतूहलयुताः प्रीता महोत्सवसमन्विताः

シヴァの命により、猛きルドラ・ガナ六万が出立した。好奇と歓喜に満ち、大いなる聖なる祝祭の参加者として進みゆく。

Verse 41

तदोत्सवो महानासीद्यजने तत्र सर्वतः । सत्याश्शिवप्रियायास्तु वामदेवगणैः कृतः

その祝祭は大いなる祭典となり、その供犠の集会の場にて歓喜は四方へと広がった。これはヴァーマデーヴァの眷属たちが、主シヴァに愛されるサティヤーを讃え奉るために整えたものであった。

Verse 42

कुतूहलं गणाश्चक्रुश्शिवयोर्यश उज्जगुः । बालांतः पुप्लुवुः प्रीत्या महावीराश्शिवप्रियाः

胸躍る好奇に満たされて、ガナたちは歓喜し、シヴァとサティの栄光を声高らかに歌い上げた。シヴァに愛される大勇の従者たちは、子どものように跳ね回り、喜悦にあふれていた。

Verse 43

सर्वथासीन्महाशोभा गमने जागदम्बिके । सुखारावस्संबभूव पूरितं भुवनत्रयम्

ジャガダンビカーが旅立つとき、あらゆる面に大いなる輝きが満ちた。喜びにして吉祥なる称賛の声が起こり、その響きは三界を満たした。