हिमालयगृहे नारदस्य आगमनम् तथा विश्वकर्मनिर्मितवैभववर्णनम् — Nārada’s Arrival at Himālaya’s Palace and the Description of Viśvakarman’s Marvels

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततस्सम्मन्त्र्य च मिथः प्राप्याज्ञां शांकरीं हरिः । मुने त्वाम्प्रेषयामास प्रथमं कुधरालयम्

ブラフマーは言った。「それから互いに相談し、シャーンカリーの許しを得て、ハリ（ヴィシュヌ）はまず汝を、聖仙よ、クダラーラヤへ遣わした。」

Verse 2

अथ प्रणम्य सर्वेशं गतस्त्वं नारदाग्रतः । हरिणा नोदितः प्रीत्या हिमाचलगृहम्प्रति

そののち、万有の主に礼拝して、汝はナーラダの前に立って出立した。ハリ（ヴィシュヌ）の慈しみ深い促しにより、山王ヒマーチャラ（ヒマーラヤ）の御殿へと向かった。

Verse 3

त्वं मुनेऽपश्य आत्मानं गत्वा तद्व्रीडयान्वितम् । कृत्रिमं रचितं तत्र विस्मितो विश्वकर्मणा

聖仙よ、そこへ行き、あの慎みの心を携えたまま、自らの姿を見よ。そこではヴィシュヴァカルマンの造りし人工の形体を目にし、汝は驚嘆するであろう。

Verse 4

श्रान्तस्त्वमात्मना तेन कृत्रिमेण महामुने । अवलोकपरस्सोऽभूच्चरितं विश्वकर्मणः

大聖仙よ、その作為の企てによって汝は自らを疲れさせ、ヴィシュヴァカルマーの業と巧みの働きばかりを見守る者となった。

Verse 5

प्रविष्टो मण्डपस्तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रम्भादिबहुशोभितम्

彼はヒマーラヤのその मंडप（マンダパ）に入った。そこは宝玉で彩られ、黄金のカラシャ（聖なる壺）に飾られ、ランバーら天女たちによっていよいよ荘厳に美しく輝いていた。

Verse 6

सहस्रस्तम्भसंयुक्तं विचित्रम्परमाद्भुतम् । वेदिकां च तथा दृष्ट्वा विस्मयं त्वं मुने ह्ययाः

そのヴェーディカー（祭壇の台座）を見て—千の柱に結ばれ、種々に荘飾され、至上の驚異に満ちていたため—おお牟尼よ、あなたはまことに驚嘆に呑まれた。

Verse 7

तदावोचश्च स मुने नारद त्वं नगेश्वरम् । विस्मितोऽतीव मनसि नष्टज्ञानो विमूढधीः

そのとき、牟尼よ、ナーラダは心に甚だ驚嘆しつつ山の主に語りかけた。理解はすべり落ち、知性は惑いに沈んでいた。

Verse 8

आगतास्ते किमधुना देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा महर्षयस्सर्वे सिद्धा उपसुरास्तथा

「なぜ今、ヴィシュヌを先頭として諸天がここへ来たのですか。さらに、すべての大聖仙、シッダたち、そして随伴する神々までも、なぜ到来したのですか。」

Verse 9

महादेवो वृषारूढो गणैश्च परिवारितः । आगतः किं विवाहार्थं वद तथ्यं नगेश्वर

「マハーデーヴァは雄牛に乗り、ガナたちに囲まれて到来されました。おお山の主よ、真実をお告げください——御方は婚礼のためにここへ来られたのですか。」

Verse 10

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तव विस्मित चेतसः । उवाच त्वां मुने तथ्यं वाक्यं स हिमवान् गिरिः

ブラフマーは言った。「このように汝の言葉を聞き、汝の心が驚嘆に満ちているとき、山々の王ヒマヴァーンは、聖仙よ、汝に真実にして相応しい返答を語った。」

Verse 11

हिमवानुवाच । हे नारद महाप्राज्ञागतो नैवाधुना शिवः । विवाहार्थं च पार्वत्यास्सगणस्सवरातकः

ヒマヴァーンは言った。「おおナーラダ、大いなる賢者よ。シヴァは今なお到着していない。パールヴァティーの婚礼のため、ガナたちを従え、花婿の行列とともに来られるのだ。」

Verse 12

विश्वकर्मकृतं चित्रं विद्धि नारद सद्धिया । विस्मयन्त्यज देवर्षे स्वस्थो भव शिवं स्मर

ナーラダよ、正しい理解をもって知れ。この驚異の造作はヴィシュヴァカルマンの作である。天の聖仙よ、驚きを捨て、心を静めてシヴァを念じなさい。

Verse 13

भुक्त्वा विश्रम्य सुप्रीतः कृपां कृत्वा ममोपरि । मैनाकादिधरैस्सार्द्धं गच्छ त्वं शंकरान्तिकम्

食して憩い、満ち足りて喜びつつ、我に慈悲を垂れよ。しかる後、マイナーカら諸山の主とともに、シャンカラ尊の御前へ赴きなさい。

Verse 14

एभिस्समेतो गिरिभिर्महामत संप्रार्थ्य शीघ्रं शिवमत्र चानय । देवैस्समेतं च महर्षिसंघैस्सुरासुरैरर्चितपादपल्लवम्

おお大いなる心の者よ、これらの山々とともに篤くシヴァに祈り、速やかにここへお迎えせよ——その蓮華の御足は、神々と大聖仙（リシ）たちの群れに礼拝され、デーヴァにもアスラにも等しく崇敬される。

Verse 15

ब्रह्मोवाच । तथेति चोक्त्वागम आशु हि त्वं सदैव तैश्शैलसुतादिभिश्च । तत्रत्यकृत्यं सुविधाय भुक्त्वा महामनास्त्वं शिवस न्निधानम्

ブラフマーは言った。「そのとおりである。」そう告げたのち、汝は山の娘（パールヴァティー）らを常に伴い、速やかに来たれ。そこでの務めをよく整え、もてなしを安らかに受けたなら、偉大なる心の者よ、汝はやがてシヴァの御前（住処）へと進むであろう。

Verse 16

तत्र दृष्टो महादेवो देवादिपरिवारितः । नमस्कृतस्त्वया दीप्तश्शैलैस्तैर्भक्तितश्च वै

そこで汝は、神々の最上なる者たちに囲まれたマハーデーヴァを拝した。信愛をもって汝は礼拝し、また輝ける山々も敬虔に帰敬を捧げた。

Verse 17

तदा मया विष्णुना च सर्वे देवास्सवासवाः । पप्रच्छुस्त्वां मुने सर्वे रुद्रस्यानुचरास्तथा

そのとき、我とヴィシュヌと共に、インドラをはじめとするすべての神々が、聖仙よ、汝に問いかけた。さらにルドラの従者たちもまた、ことごとく汝に問うた。

Verse 18

विस्मिताः पर्वतान्दृष्ट्वा सन्देहाकुलमानसाः । मैनाकसह्यमेर्वाद्यान्नानालंकारसंयुतान्

山々を見て彼らは驚嘆し、疑いに心を乱された。マイナーカ、サヒヤ、メール、その他の山々が、さまざまな飾りで数多く荘厳されているのを見たのである。

Verse 19

देवा ऊचुः । हे नारद महाप्राज्ञ विस्मितस्त्वं हि दृश्यसे । सत्कृतोऽसि हिमागेन किं न वा वद विस्तरात्

神々は言った。「おおナーラダよ、崇高なる智慧を具えた大聖よ、まことに汝は驚いているように見える。汝はヒマヴァーン――ヒマラヤの主――より敬いもてなされた。いったい何事か。詳しく語ってくれ。」

Verse 20

एते कस्मात्समायाताः पर्वता इह सत्तमाः । मैनाकसह्यमेर्वाद्यास्सुप्रतापास्स्वलंकृताः

「いかなる理由により、これらの最勝の山々がここへ来たのか。マイナーカ（Maināka）、サヒヤ（Sahya）、メール（Meru）など、威光に満ち、麗しく荘厳された山々よ。」

Verse 21

कन्यां दास्यति शैलोऽसौ स भवे वा न नारद । हिमालयगृहे तात किं भवत्यद्य तद्वद

おおナーラダよ、あの山ヒマーラヤは、まことにその娘を婚姻に与えるのか否か――愛しき者よ、今日ヒマーラヤの御殿では何が起こっているのか、語ってくれ。

Verse 22

इति सन्दिग्धमनसामस्माकं च दिवौकसाम् । वद् त्वं पृच्छमानानां सन्देहं हर सुव्रत

かくして、われらの心も、天に住まう者たちの心も、疑いに満ちております。おお高き誓いを保つ御方よ、問うわれらに語り、この迷いを取り除いてください。

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां विष्ण्वादीनान्दिवौकसाम् । अवोचस्तान्मुने त्वं हि विस्मितस्त्वाष्ट्रमायया

ブラフマーは言った。「かくして、ヴィシュヌら天上の者たちの言葉を聞き終えると、聖仙よ、汝は彼らに語った。トヴァシュトリより生じた幻力（マーヤー）に、汝が驚嘆していたからである。」

Verse 24

एकान्तमाश्रित्य च मां हि विष्णुमभाषथा वाक्यमिदं मुने त्वम् । शचीपतिं सर्वसुरेश्वरं वै पक्षाच्छिदं पूर्वरिपुन्धराणाम्

聖仙よ、汝は私—ヴィシュヌ—をひそかに一方へ連れ、こう語った。「（赴け）シャチーの夫インドラ、諸神の主へ。かつて原初の敵ども（敵意を帯びた大山）から翼を断ち切った者へ。」

Verse 25

नारद उवाच । त्वष्ट्रा कृतन्तद्विकृतं विचित्रं विमोहनं सर्वदिवौकसां हि । येनैव सर्वान्स विमोहितुं सुरान्समिच्छति प्रेमत एव युक्त्या

ナーラダは言った。「まことにトヴァシュトリは、天界の住人すべてを惑わすため、奇妙にして驚くべき迷妄の術を作り出した。その同じ手立てによって、彼は執着（プレーマ）より生じた策をもって、諸神すべてを迷わせようとしている。」

Verse 26

पुरा कृतन्तस्य विमोहनन्त्वया सुविस्मृतन्तत् सकलं शचीपते । तस्मादसौ त्वां विजिगीषुरेव गृहे धुवन्तस्य गिरेर्महात्मन

おおシャチーの主（インドラ）よ、かつて汝はクリターンタ（死）に惑わされ、すべてをことごとく忘れ去った。ゆえに汝に勝たんとするその者が、今や大心のヒマーラヤが儀礼に勤しむその家へと来たのである。

Verse 27

अहं विमोहितस्तेन प्रतिरूपेण भास्वता । तथा विष्णुः कृतस्तेन ब्रह्मा शक्रोऽपि तादृशः

私はその輝ける顕現の姿によって惑わされた。同様にヴィシュヌも彼により迷わされ、ブラフマーも、さらにはシャクラ（インドラ）さえも同じ有様となった。

Verse 28

किम्बहूक्तेन देवेश सर्वदेवगणाः कृताः । कृत्रिमाश्चित्ररूपेण न किंचिदवशेषितम्

おお देवेश（神々の主）よ、長々と語って何になろう。すべての神々の群れは、驚くべき種々の姿として作り物のごとく造り出され、何ひとつ造られずに残るものはない。

Verse 29

विमोहनार्थं सर्वेषां देवानां च विशेषतः । कृता माया चित्रमयी परिहासविकारिणी

一切を惑わし、とりわけ諸天を迷わせるために、彼女は驚異の多彩なるマーヤーを作り出した。それは戯れの力として、さまざまな遊戯の変化を生じさせる。

Verse 30

ब्रह्मोवाच । तच्छुत्वा वचनस्तस्य देवेन्द्रो वाक्यमब्रवीत् । विष्णुम्प्रति तदा शीघ्रं भयाकुलतनुर्हरिम्

ブラフマーは言った。彼の言葉を聞くや、神々の王インドラは返答した。ついで恐れに身を震わせ、ただちにハリ—ヴィシュヌ—に向かって語りかけた。

Verse 31

देवेन्द्र उवाच । देवदेव रमानाथ त्वष्टा मां निहनिष्यति । पुत्रशोकेन तप्तोऽसौ व्याजेनानेन नान्यथा

インドラは言った。「神々の中の神よ、ラマー（シュリー）の主よ、トヴァシュトリ（Tvaṣṭṛ）が私を討つでしょう。彼は子を失った悲嘆に焼かれ、この口実のもとに私の死を求めている—他の理由ではありません。」

Verse 32

ब्रह्मोवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । उवाच प्रहसन् वाक्यं शक्रमाश्वासयंस्तदा

ブラフマーは言った。彼のその言葉を聞くや、神々の神ジャナールダナは、やさしい微笑をたたえて語り、ただちにシャクラ（インドラ）を慰め励ました。

Verse 33

विष्णुरुवाच । निवातकवचैः पूर्वं मोहितोऽसि शचीपते । महाविद्यावलेनैव दानवैः पूर्ववैरिभिः

ヴィシュヌは言った。「シャチーの主（インドラ）よ、かつて汝はニヴァータカヴァチャの魔族――ダーナヴァのうちの古き仇敵――に、その大いなる秘呪智（マハーヴィディヤー）の力によって惑わされたのだ。」

Verse 34

पर्वतो हिमवानेष तथान्यऽखिलपर्वताः । विपक्षा हि कृतास्सर्वे मम वाक्याच्च वासव

ヴァーサヴァ（インドラ）よ、このヒマヴァーンの山も、また他のあらゆる山々も、すべて我が言命によって汝の敵対者とされたのだ。

Verse 35

तेनुस्मृत्या तु वै दृष्ट्वा मायया गिरयो ह्यमी । जेतुमिच्छन्तु ये मूढा न भेतव्यमरावपि

しかし、その想起によって、これらの山々がマーヤー（幻力）によって造り出されたものだと見抜けば、迷える者たちはそれを征服しようと望むかもしれない。されど、敵を砕く者よ、それでも少しも恐れるには及ばない。

Verse 36

ईश्वरो नो हि सर्वेषां शंकरो भक्तवत्सलः । सर्वथा कुशलं शक्र करिष्यति न संशयः

シャンカラはまことに我らすべての主であり、常に帰依者を慈しむ御方である。おおシャクラ（インドラ）よ、彼はあらゆる面で福徳と安寧を必ず成就される――疑いはない。

Verse 37

ब्रह्मोवाच । एवं संवदमानन्तं शक्रं विकृतमानसम् । हरिणोक्तश्च गिरिशो लौकिकीं गतिमाश्रितः

ブラフマーは言った。心乱れたシャクラ（インドラ）がこのように語っているとき、ハリ（ヴィシュヌ）の教示を受けたギリーシャ（主シヴァ）は、神のリーラーと諸世界の秩序のため、外見上は世俗に従うかのような振る舞いを取られた。

Verse 38

ईश्वर उवाच । हे हरे हे सुरेशान किम्ब्रूथोऽद्य परस्परम् । इत्युक्त्वा तौ महेशानो मुने त्वाम्प्रत्युवाच सः

イーシュヴァラは言われた。「おおハリよ、おお神々の主よ、今日そなたら二人は互いに何を語り合っているのか。」そう告げてのち、マヘーシャーナは、聖仙よ、あなたに答えられた。

Verse 39

किंनु वक्ति महाशैलो यथार्थं वद नारद । वृत्तान्तं सकलम्ब्रूहि न गोप्यं कर्तुमर्हसि

「大いなる山は何と言ったのか。真実を語れ、ナーラダよ。事の次第を余すところなく述べよ――隠してはならぬ。」

Verse 40

ददाति वा नैव ददाति शैलस्सुतां स्वकीयां वद तच्च शीघ्रम् । किन्ते दृष्टं किं कृतन्तत्र गत्वा प्रीत्या सर्वं तद्वदाश्वद्य तात

山の主は自らの娘を授けるのか、授けぬのか、早く申しておくれ。そこで何を見たのだ？行ってから何をしたのだ？愛しい我が子よ、慈しみをもって、すべてを一度に語りなさい。

Verse 41

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे मण्डपरचनावर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ここに、『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部に属するルドラ・サンヒター第三部「パールヴァティー・カーンダ」における、「マण्डパ（儀礼の堂）の配置と建立の叙述」と名づけられた第四十一章は終わる。

Verse 42

नारद उवाच । देवदेव महादेव शृणु मद्वचनं शुभम् । नास्ति विघ्नभयं नाथ विवाहे किंचिदेव हि

ナーラダは言った。「神々の神よ、マハーデーヴァよ、わが吉祥の言葉をお聞きください。主よ、この婚礼にはまことにいかなる障碍の恐れもございません。」

Verse 43

अवश्यमेव शैलेशस्तुभ्यं दास्यति कन्यकाम् । त्वामानयितुमायाता इमे शैला न संशयः

必ずや山々の主は、あなたにその処女なる娘を授けましょう。これら山の君たちは、あなたを迎えてお連れ帰るために来たのです—疑いはありません。

Verse 44

किन्तु ह्यमरमोहार्थं माया विरचिताद्भुता । कुतूहलार्थं सर्वज्ञ न कश्चिद्विघ्नसम्भवः

されどこの驚異なるマーヤーは、ただ不死の神々を惑わすために造られたもの。神聖なるリーラーと好奇のためにのみ在る。ああ全知者よ、まことに汝に障碍は一つとして起こり得ぬ。

Verse 45

विचित्रम्मण्डपं गेहेऽकार्षीत्तस्य तदाज्ञया । विश्वकर्मा महामायी नानाश्चर्यमयं विभो

おお威光ある者よ、その命により、大いなる創造の力とマーヤーを具えたヴィシュヴァカルマンが、家の内に、数多の奇瑞に満ちた、精妙なる曼荼羅殿（マンダパ）を築いた。

Verse 46

सर्वदेवसमाजश्च कृतस्तत्र विमोहनः । तन्दृष्ट्वा विस्मयं प्राप्तोहं तन्मायाविमोहितः

そこに、諸天すべての集会が、惑わしの相をもって現じられた。それを見て我は驚嘆に打たれた。まさにそのマーヤーに我自身が迷わされていたからである。

Verse 47

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा तद्वचस्तात लोकाचारकरः प्रभुः । हर्षादीन्प्रहसञ्छम्भुरुवाच सकलान्सुरान्

ブラフマーは言った。「その言葉を聞いて、愛しき者よ、世の作法を定める主、シャンブは、歓喜などの情をたたえて微笑みつつ、すべての神々に語りかけた。」

Verse 48

ईश्वर उवाच । कन्यां दास्यति चेन्मह्यं पर्वतो हि हिमाचलः । मायया मम किं कार्यं वद विष्णो यथातथम्

イーシュヴァラは言われた。「もし雪山ヒマーチャラがまことにその娘を我に授けるなら、我にマーヤーは何の要りようがあろうか。ヴィシュヌよ、ありのままに告げよ。」

Verse 49

हे ब्रह्मञ्छक्र मुनयस्तुरा ब्रूत यथार्थतः । मायया मम किं कार्यं कन्यां दास्यति चेद्गिरिः

おおブラフマーよ、おおシャクラ（インドラ）よ、そして諸々のムニよ――急ぎ、ありのままの真実を我に告げよ。われにマーヤーの策など何の要があろうか。ギリラージャ（ヒマーラヤ）が承ずるなら、娘（パールヴァティー）を婚姻として授けよう。

Verse 50

केनाप्युपायेन फलं हि साध्यमित्युच्यते पण्डितैर्न्यायविद्भिः । तस्मात्सर्वैर्गम्यतां शीघ्रमेव कार्यार्थिभिर्विष्णुपुरोगमैश्च

学匠たち――正理（nyāya）に通じた者は言う、望む果は必ずや何らかの相応しい手段によって成就し得る、と。ゆえに皆、ただちに速やかに赴け――とりわけ事を成さんとする者は――ヴィシュヌ自らを先頭として。

Verse 51

ब्रह्मोवाच । एवं संवदमानोऽसौ देवैश्शम्भुरभूत्तदा । कृतः स्मरेणैव वशी वशं वा प्राकृतो नरः

ブラフマーは言った。「その時、シャンブ（Śambhu）が神々と語り合っていたまさにその折、ただカーマ（欲の神）によって、あたかも支配下に置かれたかのようになった――他者の力に屈する世の凡人のごとく。」

Verse 52

अथ शम्भ्वाज्ञया सर्वे विष्ण्वाद्या निर्जरास्तदा । ऋषयश्च महात्मानो ययुर्मोहभ्रमापहम्

そのとき、シャンブ（シヴァ）の御命により、不死の神々—ヴィシュヌら—は、大いなる魂をもつ聖仙たちとともに、迷妄と過誤を払い除ける御方のもとへと旅立った。

Verse 53

पुरस्कृत्य मुने त्वां च पर्वतांस्तान्सविस्मयाः । हिमाद्रेश्च तदा जग्मुर्मन्दिरम्परमाद्भुतम्

聖仙よ、あなたを先頭に敬って立て、かの山々に驚嘆しつつ、彼らはヒマーラヤのこの上なく奇瑞なる御住まいへと進んだ。

Verse 54

अथ विष्ण्वादिसंयुक्तो मुदितैस्स्वबलैर्युतः । आजगामोपहैमागपुरं प्रमुदितो हरः

そのときハラ（主シヴァ）は、ヴィシュヌをはじめ諸神を伴い、歓喜する自らの眷属に侍されつつ、喜びに満ちてウパハイマーガ（Upahaimāga）と名づくる都へ到来した。