मङ्गलपत्रिकाग्रहणम् — Reception of the Auspicious Marriage Invitation

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य नमोऽस्तु ते । अद्भुतेयं कथाश्रावि त्वत्तोऽस्माभिः कृपानिधे

ナーラダは言った。「おお創造主ブラフマーよ、尊き父よ、至高の智者よ――ヴィシュヌ神の弟子よ、あなたに礼拝し奉る。おお慈悲の宝庫よ、われらはあなたよりこの驚くべき聖なる物語を聴聞した。」

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि चरितं शशिमौलिनः । वैवाहिकं सुमाङ्गल्यं सर्वाघौघविनाशनम्

いま私は、月を冠と戴く主（シヴァ）の聖なる御事績を聴きたい――その御婚礼の吉祥なる物語は、福徳を授け、あらゆる罪の群れを滅する。

Verse 3

किं चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम् । तां श्रावय कथान्दिव्यां शङ्करस्सपरात्मनः

吉祥なる書状を受け取って、マハーデーヴァは何をなされたのか。至上の自己たるシャンカラの神聖なる物語を、どうか私たちに語り聞かせてください。

Verse 4

ब्रह्मोवाच । शृणु वत्स महाप्राज्ञ शाङ्करम्परमं यशः । यच्चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम्

ブラフマーは言った。「聞きなさい、愛しき子よ、偉大なる賢者よ。シャンカラの至上の栄光を聞くがよい。マハーデーヴァが吉祥なる婚姻の文書を受け取った後、いかなることをなされたかを。」

Verse 5

अथ शम्भुर्गृहीत्वा तां मुदा मंगलपत्रिकाम् । विजहास प्रहृष्टात्मा मानन्तेषां व्यधाद्विभुः

そのときシャンブは歓喜してその吉祥なる書状を手に取り、心躍らせて微笑まれた。遍満の主は胸の内に喜び、礼拝していた者たちに尊崇を授けられた。

Verse 6

वाचयित्वा च तां सम्यग्स्वीचकार विधानतः । तज्जनन्यापयामास बहुसम्मान्य चादृतः

それを正しく読誦させたのち、彼は定められた作法に従って受け入れられた。さらに深い敬意と厚いもてなしをもって、彼女の母へと知らせを送られた。

Verse 7

उवाच सुनिवर्गांस्तान्कार्य्यं सम्यक् कृतं शुभम् । आगन्तव्यं विवाहे मे विवाहस्स्वीकृतो मया

彼女はその徳ある者たちに告げた。「吉祥なる務めは正しく成し遂げられました。必ずわたしの婚礼に来なさい。この婚姻はわたしが受け入れました。」

Verse 8

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः प्रहृष्टास्ते प्रणम्य तम् । परिक्रम्य ययुर्धाम शंसन्तः स्वं विधिम्परम्

シャンブ（主シヴァ）の御言葉を聞いて、彼らは歓喜に満たされた。主に礼拝し、周回してから、それぞれの住処へと去り、主が授けた至上の定め（ダルマ）を讃えた。

Verse 9

अथ देवेश्वरश्शम्भुस्सामरस्त्वां मुने द्रुतम् । लौकिकाचारमाश्रित्य महालीलाकरः प्रभुः

その後、万神の主シャンブは、すべてと調和する御方として、すみやかに汝に語りかけた、聖仙よ。大いなる神聖な戯れ（マハー・リーラー）を演ずる至上主は、そのリーラーのために世俗の作法（ラウキカ・アーチャーラ）をも採られた。

Verse 10

त्वमागतः परप्रीत्या प्रशंसंस्त्वं विधिम्परम् । प्रणमंश्च नतस्कन्धो विनीतात्मा कृताञ्जलिः

汝は至上の帰依をもって来たり、尊きダルマの定めを讃える。礼拝して身を屈め、肩を低くして謙り、心を律し、合掌して、恭敬のうちに従順に立っている。

Verse 11

अस्तौस्सुजयशब्दान्हि समुच्चार्य मुहुर्मुहुः । निदेशं प्रार्थयंस्तस्य प्रशंसंस्त्वं विधिम्मुने

吉祥なる勝利の言葉を幾度も高らかに唱え、汝はその主を讃嘆した。おお聖仙よ、正しき儀礼の法について、へりくだって御教示を乞うたのである。

Verse 12

ततश्शंभुः प्रहृष्टात्मा दर्शयंल्लौकिकीं गतिम् । उवाच मुनिवर्य त्वां प्रीणयञ्छुभया गिरा

そのときシャンブは内に歓喜し、戯れ（リーラー）のために世俗の振る舞いを示しつつ、最勝の聖仙たる汝に、吉祥なる言葉で悦ばせながら語りかけた。

Verse 13

शिव उवाच । प्रीत्या शृणु मुनिश्रेष्ठ ह्यस्मत्तोऽद्य वदामि ते । ब्रुवे तत्त्वां प्रियो मे यद्भक्तराजशिरोमणिः

シヴァは言われた。「愛をもって聞け、賢者の中の最勝よ。今日、我は汝に直に語ろう。汝は我が愛しき者、信愛者の王たちの中にあって冠の宝珠であるゆえ、真理を我は宣べる。」

Verse 14

कृतं महत्तपो देव्या पार्वत्या तव शासनात् । तस्यै वरो मया दत्तः पतित्वे तोषितेन वै

汝の命により、女神パールヴァティーは大いなる苦行を成就した。そのゆえ我は満悦し、彼女に「（シヴァが）汝の夫となる」という恩寵の願いを授けた。

Verse 15

करिष्येऽहं विवाहं च तस्या वश्यो हि भक्तितः । सप्तर्षिभिस्साधितश्च तल्लग्नं शोधितं च तैः

まことに我は彼女の婚儀を執り行おう。信愛（バクティ）によって、我は真に彼女の御心のままに従う者となった。しかも吉祥なる婚礼の時刻は、七人の聖仙（七リシ）によって整えられ、彼ら自らが吟味し確証したのである。

Verse 16

अद्यतस्सप्तमे चाह्नि तद्भविष्यति नारद । महोत्सवं करिष्यामि लौकिकीं गतिमाश्रितः

おおナーラダよ、今日より数えて七日目にその出来事は起こる。世間の外相に従うかたちを取り、我は大いなる祝祭を整えよう。

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य परात्मनः । प्रसन्नधीः प्रभुं नत्वा तात त्वं वाक्यमब्रवीः

ブラフマーは言った。かくして至上の自己たるシャンカラの御言葉を聞き、汝、愛しき者よ、心静まり喜びに満ちて主に礼拝し、そして次の言葉を述べた。

Verse 18

नारद उवाच । भवतस्तु व्रतमिदम्भक्तवश्यो भवान्मतः । सम्यक् कृतं च भवता पार्वतीमानसेप्सितम्

ナーラダは言った。「あなたのこの誓戒（ヴラタ）はまことにふさわしい。あなたは信愛によって心を動かされる御方と世に知られている。あなたは正しくそれを成し遂げ、パールヴァティーの胸の願いを満たされた。」

Verse 19

कार्यं मत्सदृशं किञ्चित्कथनीयन्त्वया विभो । मत्वा स्वसेवकं मां हि कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

遍く満ちる主よ、私にふさわしい務めをお示しください。私を御身の従者とみなし、慈悲を垂れてください。あなたに敬礼いたします。

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तस्तु त्वया शम्भुश्शंकरो भक्तवत्सलः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सादरं त्वां मुनीश्वर

ブラフマーは言った。あなたがそのように申し上げると、信徒を常に慈しむシャンブ—シャンカラは、澄みわたる安らかな心で答え、聖仙の主たるあなたに敬意をもって語りかけた。

Verse 21

शिव उवाच । विष्णुप्रभृतिदेवांश्च मुनीन्सिद्धानपि ध्रुवम् । त्वन्निमन्त्रय मद्वाण्या मुनेऽन्यानपि सर्वतः

シヴァは言われた。「必ずヴィシュヌと他の神々を招き、またムニたちとシッダたちも招きなさい。おお聖仙よ、我が言葉により、四方より他のすべての者をも招くがよい。」

Verse 22

सर्व आयान्तु सोत्साहास्सर्वशोभासमन्विताः । सस्त्रीसुतगणाः प्रीत्या मम शासनगौरवात्

「皆が来たれ。熱意に満ち、あらゆる荘厳に飾られ、妻子と従者の群れを伴い、我が命令の威徳を敬って、喜びのうちに来るがよい。」

Verse 23

नागमिष्यन्ति ये त्वत्र मद्विवाहोत्सवे मुने । ते स्वकीया न मन्तव्या मया देवादयः खलु

おお牟尼よ、ここに来て我が婚礼の祝祭に参じない者は、たとえ神々などであっても、我にとって身内として認めるべきではない。

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इतीशाज्ञां ततो धृत्वा भवाञ्छङ्करवल्लभः । सर्वान्निमन्त्रयामास तं तं गत्वा द्रुतं मुने

ブラフマーは言った。「かくして主の命を受けたのち、シャンカラに愛されるバヴァーンは、牟尼よ、すみやかに一人一人のもとへ赴き、すべてを招いた。」

Verse 25

शम्भूपकण्ठमागत्य द्रुतं मुनिवरो भवान् । तद्दूत्यात्तत्र सन्तस्थौ तदाज्ञाम्प्राप्य नारद

おおナーラダよ、汝は牟尼の中の最勝として、シャンブの愛する従者パカンターのもとへ速やかに赴いた。彼の使者として務め、命を受けてその場にとどまった。

Verse 26

शिवोऽपि तस्थौ सोत्कण्ठस्तदागमनलालसः । स्वगणैस्सोत्सवैस्सवेंर्नृत्यद्भिस्सर्वतोदिशम्

シヴァもまたそこに立ち、彼女の来臨を切に待ち望む熱き憧れに満たされていた。四方のあらゆる方角では、主のガナたちが祭礼の歓喜に包まれ、舞い踊って祝っていた。

Verse 27

एतस्मिन्नेव काले तु रचयित्वा स्ववेषकम् । आजगामाच्युतश्शीघ्रं कैलासं सपरिच्छदः

まさにその時、アチュタ（ヴィシュヌ）は自らの変装を整え、従者と必要な供の者を伴って、速やかにカイラーサへと来た。

Verse 28

शिवम्प्रणम्य सद्भक्त्या सदारस्सदलो मुदा । तदाज्ञाम्प्राप्य सन्तस्थौ सुस्थाने प्रीतमानसः

彼は真実のバクティをもって主シヴァに礼拝し、妻と従者たちと共に歓喜した。シヴァの命を受けると、ふさわしい場所にとどまり、心は喜びに満ちていた。

Verse 29

तथाहं स्वगणैराशु कैलासमगमं मुदा । प्रभुम्प्रणम्यातिष्ठं वै सानन्दस्स्वगणान्वितः

「かくして私は自らの従者たちを伴い、歓喜して速やかにカイラーサへ赴いた。主に礼拝してのち、私はまことにそこにとどまり、喜びに満ちた心で従者たちと共に在った。」

Verse 30

इन्द्रादयो लोकपाला आययुस्सपरिच्छदाः । तथैवालंकृतास्सर्वे सोत्सवास्सकलत्रकाः

インドラをはじめとする諸世界の守護神たちは、従者を伴って到来した。同様に、彼らは皆、祭礼の喜びに満ち、華やかに荘厳して、それぞれの妃と共にやって来た。

Verse 31

तथैव मुनयो नागास्सिद्धा उपसुरा स्तथा । आययुश्चापरेऽपीह सोत्सवास्सुनिमन्त्रिताः

同じくして、牟尼たち、ナーガ、シッダ、そして従者たる半神ウパスラらもそこに来集した。さらに多くの者が、正しく招かれて、喜びに満ち祭礼の趣でここへ到来した。

Verse 32

महेश्वरस्तदा तत्रागतानां च पृथक् पृथक् । सर्वेषाममराद्यानां सत्कारं व्यदधान्मुदा

そのときマヘーシュヴァラは歓喜して、そこに到来した者すべてに、天々を先として、各々に順を追って、しかるべき敬意のもてなしを施された。

Verse 33

अथोत्सवो महानासीत्कैलासे परमोद्भुतः । नृत्यादिकन्तदा चक्रुर्यथायोग्यं सुरस्त्रियः

そののちカイラーサに、きわめて驚異なる大いなる祭典が起こった。その時、天女たちはそれぞれの務めにふさわしく舞い、諸芸を奏し、主シヴァの吉祥なる御前に歓喜の奉仕を捧げた。

Verse 34

एतस्मिन्समये देवा विष्ण्वाद्या ये समागताः । यात्रां कारयितुं शम्भोस्तत्रोषुस्तेऽखिला मुने

その時、ヴィシュヌ（Viṣṇu）をはじめ集い来たすべての神々は、聖者よ、シャンブ（Śambhu）主の聖なるヤートラー（yātrā）の行列がしかるべく執り行われるよう、そこに留まった。

Verse 35

शिवाज्ञप्तास्तदा सर्वे मदीयमिति यन्त्रिताः । शिवकार्यमिदं सर्वं चक्रिरे शिवसेवनम्

そののち彼らは皆、シヴァ（Śiva）の命により、「我らは御方のもの」との思いに律せられて、この一切の事をシヴァの御業として成し遂げ、かくしてシヴァへの奉仕と礼拝に励んだ。

Verse 36

मातरस्सप्त तास्तत्र शिवभूषाविधिम्परम् । चक्रिरे च मुदा युक्ता यथायोग्यन्तथा पुनः

その場で、七柱の聖なる母神たちは歓喜に満ち、相応の作法に従ってシヴァを荘厳する最上の儀礼を成し、さらにふさわしく万事を整え直した。

Verse 37

तस्य स्वाभाविको वेषो भूषाविविरभूत्तदा । तस्येच्छया मुनिश्रेष्ठ परमेशस्य सुप्रभो

そのとき、彼の本来の装いは、まるで光り輝く荘厳の飾りとなった。おお最勝の牟尼よ、至上主の御意のままに、その麗しき光明が顕現した。

Verse 38

चन्द्रश्च मुकुटस्थाने सान्निध्यमकरोत्तदा । लोचनं सुन्दरं ह्यासीत्तृतीयन्तिलकं शुभम्

そのとき月は冠の座に収まり、近侍してそこに宿った。御眼は驚くほど麗しく、吉祥なる第三の眼は聖なるティラカのごとく顕れ—シヴァの慈悲深い顕現（サグナ）の臨在を示す印となった。

Verse 39

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे देवनिमन्त्रण देवागमन शिवयात्रावर्णनं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』—第二巻「ルドラ・サンヒター」、第三部「パールヴァティー・カンダ」—において、「神々（デーヴァ）への招請、デーヴァたちの来臨、ならびにシヴァの行列（ヤートラー）の描写」と題する第三十九章はここに終わる。

Verse 40

अन्यांगसंस्थितास्सर्पास्तदंगाभरणानि च । बभूवुरतिरम्याणि नानारत्नमयानि च

御身のほかの肢に憩っていた蛇たちは、その肢の飾りとなり、見ればこの上なく麗しく、さながら種々の宝玉で作られたかのように輝いた。

Verse 41

विभूतिरंगरागोऽभूच्चन्दनादिसमुद्भवः । तद्दुकूलमभूद्दिव्यं गजचर्मादि सुन्दरम्

ヴィブーティ（聖灰）は御身の荘厳となり、白檀などは芳香の塗香となった。御衣はまた妙なるものとなり、象皮などの神聖な覆いで美しく仕立てられていた。

Verse 42

ईदृशं सुन्दरं रूपं जातं वर्णातिदुष्करम् । ईश्वरोऽपि स्वयं साक्षादैश्वर्यं लब्धवान्स्वतः

かくも麗しき姿が現れ出でた。それは言葉で尽くしがたきほど比類なきものであった。主なるイーシュヴァラご自身も、まさに直に現前し、自らの本有の力によって至高の神威と王者の威光を得た。

Verse 43

ततश्च सर्वे सुरपक्षदानवा नागाः पतंगाप्सरसो महर्षयः । समेत्य सर्वे शिवसन्निधिं तदा महोत्सवाः प्रोचुरहो मुदान्विताः

そののち、神々とダイティヤ、ナーガ、翼ある者たち、アプサラス、そして大聖仙ら一切が、ただちにシヴァの御前に集い合った。喜びに満ちて彼らは叫んだ。「ああ、なんと盛大な大祭であろう！」

Verse 44

सर्वै ऊचुः । गच्छ गच्छ महादेव विवाहार्थं महेश्वर । गिरिजाया महादेव्याः सहास्माभिः कृपां कुरु

一同は言った。「行け、行け、マハーデーヴァよ、マヘーシュヴァラよ、婚礼のために進み給え。われらと共にギリジャー、偉大なる女神のもとへ赴き、慈悲の御加護を垂れ給え。」

Verse 45

ततो विष्णुरुवाचेदं प्रस्तावसदृशं वचः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या विज्ञानप्रीतमानसः

そのときヴィシュヌは、場にふさわしい言葉を述べた。信愛をもってシャンカラに礼拝し、真の霊的識別により心が歓喜して、彼に語りかけた。

Verse 46

विष्णुरुवाच । देव देव महादेव शरणागतवत्सल । कार्यकर्त्ता स्वभक्तानां विज्ञप्तिं शृणु मे प्रभो

ヴィシュヌは言った。「神々の神、マハーデーヴァよ、帰依する者に慈しみ深き御方よ。御身の信徒の務めを成就なさる主よ、どうか我が慎ましき願いをお聞き入れください。」

Verse 47

गृह्योक्तविधिना शम्भो स्वविवाहस्य शंकर । गिरीशसुतया देव्या कर्म कर्तुमिहार्हसि

おおシャンブ（Śambhu）、おおシャンカラ（Śaṅkara）よ、今ここにおいて、グリヒヤ（Gṛhya）の作法に従い、ギリーシャ（ヒマラヤ）の娘なる女神と共に、汝自身の婚礼の聖なる儀礼を執り行うべし。

Verse 48

त्वया च क्रियमाणे तु विवाहस्य विधौ हर । स एव हि तथा लोके सर्वस्सुख्यातिमाप्नुयात

おおハラ（Hara）よ、婚礼の作法が汝によって執り行われるとき、その行いそのものが世に遍く名高くなり、普く吉祥なる誉れを得る。

Verse 49

मण्डपस्थापनन्नान्दीमुखन्तत्कुलधर्मतः । कारय प्रीतितो नाथ लोके स्वं ख्यापयन् यशः

おお主よ、喜びをもってマンダパ（儀礼の堂）を建立し、その家系の法（ダルマ）に従って吉祥なるナンディームカの儀を行わせ、世に汝の誉れを広く顕し給え。

Verse 50

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तस्तदा शम्भुर्विष्णुना परमेश्वरः । लौकिकाचारनिरतो विधिना तच्चकार सः

ブラフマーは言った。「このようにヴィシュヌに告げられると、至上主シャンブ（シヴァ）は世の正しい作法を守ろうとして、定められた規則に従いその行いを成就した。」

Verse 51

अहं ह्यधिकृतस्तेन सर्वमभ्युदयोचितम् । अकुर्वं मुनिभिः प्रीत्या तत्र तत्कर्म चादरात्

まことに、彼によって任じられた私は、吉祥なる繁栄にふさわしい一切を行った。そこで仙賢たちが喜ぶ中、私はその儀礼を信愛（バクティ）と深い敬意をもって執り行った。

Verse 52

कश्यपोऽत्रिर्वशिष्ठश्च गौतमो भागुरिर्गुरुः । कण्वो बृहस्पतिश्शक्तिर्जमदग्निः पराशरः

そこには、カश्यパ、アトリ、ヴァシシュタが居り、またゴータマ、尊き師バ―グリ、カンヴァ、ブリハスパティ、シャクティ、ジャマダグニ、そしてパラーシャラが उपस्थितしていた。

Verse 53

मार्कण्डेयश्शिलापाकोऽरुणपालोऽकृतश्रमः । अगस्त्यश्च्यवनो गर्गश्शिलादोऽथ महामुने

大聖仙よ、そこにはまた、マールカンデーヤ、シラーパーカ、アルナパーラ、アクリタシュラマが居り、さらにアガスティヤ、チヤヴァナ、ガルガ、シラーダという名高き聖仙たちもいた。

Verse 54

दधीचिरुपमन्युश्च भरद्वाजोऽकृतव्रणः । पिप्पलादोऽथ कुशिकः कौत्सो व्यासः सशिष्यकः

そこにはダディーチ、ウパマニュ、バラドヴァージャ、アクリタヴラナが居り、またピッパラーダ、ついでクシカ、カウツァ、そして弟子たちを伴うヴィヤーサも उपस्थितしていた。

Verse 55

एते चान्ये च बहव आगताश्शिवसन्निधिम् । मया सुनोदितास्तत्र चक्रुस्ते विधिवत्क्रियाम्

これらの者、また他の多くの者が、主シヴァの御前近くへと参集した。わたしが正しく教示したゆえ、彼らはその場で規則と伝統にかなって定めの儀礼を執り行った。

Verse 56

वेदोक्तविधिना सर्वे वेदवेदांगपारगाः । रक्षां चक्रुर्महेशस्य कृत्वा कौतुकमंगलम्

ヴェーダとその補助学（ヴェーダーンガ）に通暁したすべての聖仙たちは、ヴェーダの規定に従い、まず歓喜の吉祥儀礼（カウトゥカ・マンガラ）を整え、ついでマヘーシャのために護持の法を修した。

Verse 57

ऋग्यजुस्सामसूक्तैस्तु तथा नानाविधैः परैः । मंगलानि च भूरीणि चक्रुः प्रीत्यर्षयोऽखिलाः

そのとき、喜びに満ちたすべてのリシたちは、数多の吉祥なる儀礼を行い、リグ・ヤジュル・サーマの三ヴェーダの讃歌、ならびに種々の聖なる詠唱を誦した。

Verse 58

ग्रहाणां पूजनं प्रीत्या चक्रुस्ते शम्भुना मया । मण्डलस्थसुराणां च सर्वेषां विघ्नशान्तये

一切の障碍を鎮めるため、彼らは歓喜してグラハ（諸惑星）を供養し、またシャンブ（主シヴァ）の定めに従い、それぞれの輪（マンダラ）に坐すすべての神々をも礼拝した。

Verse 59

ततश्शिवस्तु सन्तुष्टः कृत्वा सर्वं यथोचितम् । लौकिकं वैदिकं कर्म ननाम च मुदा द्विजान्

その後、主シヴァはことごとくを法にかなって成し遂げ、世俗の作法もヴェーダの儀礼も整え終えて大いに満足し、喜びをもって二度生まれのバラモンたちに礼拝した。

Verse 60

अथ सर्वेश्वरो विप्रान्देवान्कृत्वा पुरस्सरान् । निस्ससार मुदा तस्मात्कैलासात्पर्वतोत्तमात्

そのとき万有の主は、仙賢と神々を先陣として前に立て、山々の最勝たるカイラーサより、歓喜して出発された。

Verse 61

बहिः कैलासकुधराच्छम्भुस्तस्थौ मुदान्वितः । देवैस्सह द्विजैश्चैव नानास्वीकारकः प्रभुः

カイラーサ山の外にて、シャンブ（Śambhu）は歓喜に満ちて立たれた。供物と礼拝のさまざまな形を慈悲深く受け入れる主は、神々と二度生まれの聖賢（ドヴィジャ）を伴っておられた。

Verse 62

तदोत्सवो महानासीत्तत्र देवादिभिः कृतः । सन्तुष्ट्यर्थं महेशस्य गानवाद्यसुनृत्यकः

その場の祝祭はまことに壮大で、神々をはじめ天上の衆が執り行った。歌と楽器の調べ、麗しき舞が満ち、ただマヘーシャ（主シヴァ）を歓喜させるためであった。