पार्वतीप्रार्थना—हिमवत्पार्श्वे भिक्षुरूपेण याचनम् | Pārvatī’s Request: Śiva to Seek Her in Beggar-Form at Himālaya’s Court

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम् । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथय त्वं शिवायशः

ナーラダは言った。「おおブラフマンよ、創造主ヴィダーよ、幸いに満ちた御方よ——その後、何が起こったのですか。すべてを聞きたいのです。語ってください、シヴァーヤシャスよ。これは主シヴァの栄光に関わることなのです。」

Verse 2

ब्रह्मोवाच । देवर्षे श्रूयतां सम्यक्कथयामि कथां मुदा । तां महापापसंहर्त्रीं शिवभक्तिविवर्द्धिनीम्

ブラフマーは言った。「天の聖仙よ、よく聞きなさい。私は喜びをもってこの聖なる物語を語ろう。大罪すら滅し、主シヴァへの信愛（バクティ）を増し育てる物語である。」

Verse 3

पार्वती वचनं श्रुत्वा हरस्स परमात्मनः । दृष्ट्वानन्दकरं रूपं जहर्षातीव च द्विज

おお婆羅門よ、パールヴァティーの言葉を聞いたハラ――至上の真我――は、歓喜を授けるその御姿を見て、甚だ大いなる悦びに満たされた。

Verse 4

प्रत्युवाच महा साध्वी स्वोपकण्ठस्थितं विभुम् । अतीव सुखिता देवी प्रीत्युत्फुल्लानना शिवा

そのとき大いなる貞淑の女神は、甚だ幸いにして、愛により顔は花のごとくほころび、傍らに寄り添い憩う遍在の主に答えた。

Verse 5

पार्वत्युवाच । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतम्पुरा । दक्षयज्ञविनाशं हि यदर्थं कृतवान्हठात्

パールヴァティーは言った。「おおデヴェーシャよ、あなたは我が主、我が守護者。昔よりあなたが忘れたこととは何ですか――何のために、あなたは忽ちダクシャの祭祀（ヤジュニャ）を滅したのですか。」

Verse 6

स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनयां कार्य्यसिद्धये । देवानां देव देदेश तारकाप्ताऽसुखात्मनाम्

おお神々の主、神なる統御者よ。あなたと私はメーナーを通して顕現し、神々の目的を成就するため――タラカによって天衆に降りかかった苦しみを除くため――に生まれ出たのです。

Verse 7

यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां यदि । पतिर्भव ममेशान मम वाक्यं कुरु प्रभो

「おお神々の主よ、もし御心が喜び—まことに慈悲を垂れ給うならば、イーシャーナよ、我が夫となり給え。主よ、我が願いを成就し給え。」

Verse 8

पितुर्गेहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुजया । प्रसिद्धं क्रियतां तद्वै विशुद्धं परमं यशः

汝の妹が我に伴うゆえ、我はまことに正しく父の家へ赴く。さればその事を世に明らかにし、汚れなき至上の名誉が確立されんことを。

Verse 9

गन्तव्यं भवता नाथ हिमवत्पार्श्वतं प्रभो । याचस्व मां ततो भिक्षु भूत्वा लीलाविशारदः

おお主よ、おおナータよ—ヒマヴァーンの御許へ赴け、プラブよ。しかして神聖なるリーラーに巧みなる托鉢の行者となり、近づいて我を（妻として）乞い求めよ。

Verse 10

तथा त्वया प्रकर्तव्यं लोके ख्यापयता यशः । पितुर्मे सफलं सर्वं कुरुष्वैवं गृहा मम्

同じく、あなたは世にその名声が宣揚されるようにお振る舞いください。わが父のすべての願いを実らせ、このようにして、聖なる婚姻としてわたしの手をお受け取りください。

Verse 11

ऋषिभिर्बोधितः प्रीत्या स्वबन्धुपरिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं पिता मम

「わが父は――仙人（リシ）たちに喜びをもって諭され、親族に囲まれて――必ずやあなたのお言葉を実行いたします。疑いはございません。」

Verse 12

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

かつて、わたしがダクシャ（Dakṣa）の娘であり、父がわたしをあなたにお渡しした時、あなたはそこで定められた作法に従って婚礼をお執りになりませんでした。

Verse 13

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण जनकेन मे । ग्रहाणां विषयस्तेन सच्छिद्रोयं महानभूत्

「わが父ダクシャ（Dakṣa）は、グラハ（Graha、惑星神）を礼拝しませんでした。その怠りのゆえに、グラハの影響がこの事（そしてわたし）において、欠陥に満ちた大いなる苦患となったのです。」

Verse 14

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि मे प्रभो । विवाहं त्वं महादेव देवानां कार्य्यसिद्धये

それゆえ、わが主よ、定められた作法に従って婚礼を執り行うべきです。おおマハーデーヴァ（Mahādeva）よ、神々の目的が成就するよう、この婚儀をお完成ください。

Verse 15

विवाहस्य यथा रीतिः कर्तव्या सा तथा धुवम् । जानातु हिमवान् सम्यक् कृतं पुत्र्या शुभं तपः

婚礼の儀礼は、正しい作法のとおりに確かに執り行われるべきである。ヒマヴァーンは、娘が吉祥なる苦行（タパス）を完全に成就したことを明らかに知るがよい。

Verse 16

ब्रह्मोवाच इत्येवं वचनं श्रुत्वा सुप्रसन्नस्सदाशिवः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या गिरिजां प्रहसन्निव

ブラフマーは言った。かく彼女の言葉を聞いて、サダーシヴァはこの上なく歓喜し、慈愛をもって—ほほえむかのように—ギリジャー（パールヴァティー）に語りかけた。

Verse 17

शिव उवाच । शृणु देवि महेशानि परमं वचनं मम । यथोचितं सुमाङ्गल्यमविकारि तथा कुरु

シヴァは言った。「聞け、女神よ、マヘーシャーニーよ、主の大いなる后よ。わが至上の言葉を聞け。しかるべき作法により、福徳をもたらす吉祥の儀を、揺るぎなく、ためらいなく行え。」

Verse 18

ब्रह्मादिकानि भूतानि त्वनित्यानि वरानने । दृष्टं यत्सर्वमेतच्च नश्वरं विद्धि भामिनि

麗しき面（おもて）の者よ、ブラフマーらの存在でさえ無常である。光り輝く淑女よ、見えるものはすべて—一つとして例外なく—滅びゆくものと知れ。

Verse 19

एकोनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणान्वितः । ज्योत्स्नया यो विभाति परज्योत्स्नान्वितोऽभवत्

真に無属性（ニルグナ）なる御方は、顕現のために属性（サグナ）を帯び、唯一でありながら多様として現れる。月が月光により輝くように、御方はさらに高き超越の光とともに顕れる。

Verse 20

स्वतन्त्रः परतन्त्रश्च त्वया देवि कृतो ह्यहम् । सर्वकर्त्री च प्रकृतिर्महामाया त्वमेव हि

おお女神よ、あなたによって私は自立する者とも、依存する者ともされた。万事をなす力なるプラクリティ、そして大いなるマーヤーは、まさにあなたただお一人である。

Verse 21

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना हि विधृतं परया स्वबुद्ध्या । सवार्त्मभिस्सुकृतिभिः परमात्मभावैस्संसिक्तमात्मनि गणः परिवेष्टितश्च

この全宇宙はマーヤーより織り成されているが、至上者は自らの至高の覚知によって、万有の内なる自己としてそれを支えておられる。さらに、功徳ある衆生の群れ—パラマートマンの感得に浸された覚りをもつ者たち—は、その同一の自己のうちに包まれ、そこに安立している。

Verse 22

के ग्रहाः के ऋतुगणाः के वान्येपि त्वया ग्रहाः । किमुक्तं चाधुना देवि शिवार्थं वरवर्णिनि

「それらの惑星（グラハ）とは何か、季節の群れとは何か、また他にいかなる影響を汝は考慮したのか。いま、女神よ—肢体うるわしき者よ—シヴァのために何が宣言されたのか。」

Verse 23

गुणकार्य्यप्रभेदेनावाभ्यां प्रादुर्भवः कृतः । भक्तहेतोर्जगत्यस्मिन्भक्तवत्सलभावतः

グナ（guṇa）より生ずる働きの差別により、われら二者はこの世に顕現した。この顕現はバクタ（bhakta）のためである。宇宙において、われらは本性として信奉者をやさしく慈しむからである。

Verse 24

त्वं हि वै प्रकृतिस्सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी । व्यापारदक्षा सततं सगुणा निर्गुणापि च

汝はまことに微妙なるプラクリティ（Prakṛti）であり、ラジャス・サットヴァ・タマスより成る。常に働きを生起させることに巧みで、汝は有相（saguṇā）であり、また無相（nirguṇā）でもある。

Verse 25

सर्वेषामिह भूतानामहमात्मा सुमध्यमे । निर्विकारी निरीहश्च भक्तेच्छोपात्तविग्रहः

おお、細き腰の麗しき者よ、我はここにある一切の衆生の真の自己（アートマン）である。我は不変にして何ものにも依らず、欲求もない。されど信徒の渇仰に応じ、近づき礼拝し得る御姿を自ら受け取る。

Verse 26

हिमालयं न गच्छेयं जनकं तव शैलजे । ततस्त्वां भिक्षुको भूत्वा न याचेयं कथंचन

おお、山より生まれし者（パールヴァティー）よ、我はヒマラヤに赴き、汝の父に取り入ろうとはせぬ。たとえ我が乞食となろうとも、汝に何一つ求めはしない。

Verse 27

महागुणैर्गरिष्ठोपि महात्मापि गिरीन्द्रजे । देहीतिवचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम्

おお、山王の娘よ、多くの徳を備え重みある大人でさえ、「与えよ（我に）」と口にした瞬間、たちまち卑小となる。

Verse 28

इत्थं ज्ञात्वा तु कल्याणि किमस्माकं वदस्यथ । कार्य्यं त्वदाज्ञया भद्रे यथेच्छसि तथा कुरु

「おお、吉祥なる者よ、かく悟ったなら、なお我らに何を語るのか。おお、幸いなる御方よ、この事は汝の命に従い成されるべし—汝の望むままに、そのとおりに行え。」

Verse 29

ब्रह्मोवाच । तेनोक्तापि महादेवी सा साध्वी कमलेक्षणा । जगाद शंकरं भक्त्या सुप्रणम्य पुनः पुनः

ブラフマーは言った。かく告げられても、その大女神は—貞淑にして蓮華の眼を持ち—篤き信愛をもってシャンカラに語り、敬虔に幾度も幾度も礼拝してひれ伏した。

Verse 30

पार्वत्युवाच । त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्य्या विचारणा । स्वतन्त्रौ भक्तवशगौ निर्गुणौ सगुणावपि

パールヴァティーは言った。「汝は至上のアートマン、我はプラクリティ（根源の力）である。これに思案は要らぬ。われらは自在なれど、共に信徒（バクタ）の情に従い、また無 गुण（ニルグナ）にして、しかも有 गुण（サグナ）として顕現する。」

Verse 31

प्रयत्नेन त्वया शम्भो कार्यं वाक्यं मम प्रभो । याचस्व मां हिमगिरेस्सौभाग्यं देहि शङ्कर

おおシャンブよ、我が主よ—真心の努力をもって我が願いを成就せよ。ヒマーラヤに赴き、我を乞え。おおシャンカラよ、汝の正妻となる福徳の幸を我に授けたまえ。

Verse 32

कृपां कुरु महेशान तव भक्तास्मि नित्यशः । तव पत्नी सदा नाथ ह्यहं जन्मनि जन्मनि

おおマヘーシャーナよ、我に慈悲を垂れたまえ。我は常に汝のバクタなり。おお主よ、生まれ生まれのすべてにおいて、我はまことに常に汝の妻である。

Verse 33

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि निर्गुणः प्रकृतेः परः । निर्विकारी निरीहश्च स्वतन्त्रः परमेश्वरः

汝こそ真にブラフマン、至上の自己（パラマートマン）。三グナを超え、プラクリティを超越する。変化なく欲なきまま、常に自在独立なる至上主（パラメーシュヴァラ）なり。

Verse 34

तथापि सगुणोपीह भक्तोद्धारपरायणः । विहारी स्वात्मनिरतो नानालीलाविशारदः

それでもなお、ここにおいて主は顕現した有相（サグナ）の姿を取り、信奉者を救い上げることに専心される。主は神聖なるリーラーに遊び、己が真我に安住し、無数のリーラーに通暁している。

Verse 35

सर्वथा त्वामहं जाने महादेव महेश्वर । किमुक्तेन च सर्वज्ञ बहुना हि दयां कुरु

あらゆる意味で、あなたをマハーデーヴァ、偉大なる主、マヘーシュヴァラと知っております。全知なる御方よ、これ以上何を申しましょう。どうか真に慈悲を垂れてください。

Verse 36

विस्तारय यशो लोके कृत्वा लीलां महाद्भुताम् । यत्सुगीय जना नाथांजसोत्तीर्णा भवाम्बुधेः

主よ、至って驚異なるリーラーを成し遂げて、この世に御名の誉れを広めたまえ。そのリーラーを歌い讃えることにより、護り主よ、人々は速やかに輪廻の大海を渡り越える。

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजा सुप्रणम्य पुनः पुनः । विरराम महेशानं नतस्कन्धा कृतांजलिः

ブラフマーは言った。かく語り終えると、ギリジャー（パールヴァティー）はマヘーシャーナ（主シヴァ）に対し、幾度も幾度も敬虔に礼拝した。肩を低く垂れて謙り、両掌を合せてアンジャリとし、彼女は沈黙して言葉を止めた。

Verse 38

इत्येवमुक्तस्स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडम्बनाय । तथेति मत्त्वा प्रहसन्बभूव मुदान्वितः कर्तुमनास्तदेव

彼女にそのように告げられると、大いなる魂のマヘーシュヴァラは、世を教化するためにリーラー（神の戯れ）を演じようとして、「そのとおりに」と受け入れた。微笑み、歓喜に満たされ、まさにそれを成さんと心を定めた。

Verse 39

ततो ह्यन्तर्हितश्शम्भुर्बभूव सुप्रहर्षितः । कैलासं प्रययौ काल्या विरहाकृष्टमानसः

そのときシャンブ（主シヴァ）は大いなる歓喜に満たされて姿を隠し、カ―リー（パールヴァティー）との別離に心を引かれつつ、カイラーサへと旅立った。

Verse 40

तत्र गत्वा महेशानो नन्द्यादिभ्यस्स ऊचिवान् । वृत्तान्तं सकलं तम्वै परमानन्दनिर्भरः

そこへ至ると、マヘーシャーナはナンディらに語りかけ、至上の主として最高の歓喜に満ちつつ、事の次第を余すところなく説き明かした。

Verse 41

तेऽपि श्रुत्वा गणास्सर्वे भैरवाद्याश्च सर्वशः । बभूवुस्सुखिनोत्यन्तं विदधुः परमोत्सवम्

それを聞くや、すべてのガナたちは、バイラヴァら諸々も四方より集い、限りなく歓喜した。そして最上の大祭を整えた。

Verse 42

सुमंगलं तत्र द्विज बभूवातीव नारद । सर्वेषां दुःखनाशोभूद्रुद्रः प्रापापि संमुदम्

おおナーラダよ、尊きバラモンよ、そこにはこの上なく吉祥なる転機が起こった。すべての者の憂いは滅し、ルドラもまた深い歓びを得た。