पार्वत्याः तपः—हिमालयादिभिः उपदेशः / Pārvatī’s Austerity and Counsel from Himālaya and Others

Verse 1

गतेषु तेषु सूर्येषु सखीभिः परिवारिता । तपस्तेपे तदधिकं परमार्थसुनिश्चया

それらの日々が過ぎ去ると、彼女は友らに囲まれつつ、至上の真実の目的に確乎と定まり、さらにいっそう厳しくタパス（苦行）を修した。

Verse 2

हिमालयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम् । सभार्यस्ससुतामात्य उवाच परमेश्वरीम्

そのときヒマーラヤは、決意を固めたパールヴァティーのもとへ赴き、妻と娘と家臣たちを伴って、至上の女神に恭しく語りかけた。

Verse 3

हिमालय उवाच । मा खिद्यतां महाभागे तपसानेन पार्वती । रुद्रो न दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः

ヒマーラヤは言った。「幸い多きパールヴァティーよ、この苦行のことで嘆くな。幼き者よ、ルドラは容易には姿を現さぬ。疑いはない——彼は離欲にして、ただ外面的な精進だけでは得られぬ。」

Verse 4

त्वं तन्वी सुकुमारांगी तपसा च विमोहिता । भविष्यसि न संदेहस्सत्यं सत्यं वदामि ते

細身の者よ、柔らかな肢体の乙女よ——たとえ苦行に深く没していようとも、汝は必ずや定められた成就を得る。疑いはない。われは汝に真実を告げる——真実そのものを。

Verse 5

तस्मादुत्तिष्ठ चैहि त्वं स्वगृहं वरवर्णिनि । किं तेन तव रुद्रेण येन दग्धः पुरा स्मरः

ゆえに起き上がり、こちらへ来て、自らの家へ帰りなさい、麗しき肌の御方よ。かつてカーマ（スマラ）を灰と化して焼き尽くしたそのルドラが、汝に何の益をもたらすというのか。

Verse 6

अतो हि निर्विकार त्वात्त्वामादातुं वरां हराः । नागमिष्यति देवेशि तं कथं प्रार्थयिष्यसि

ゆえに、デーヴィーよ。ハラは不変にして変化を受けぬがゆえ、汝を花嫁として迎えに来ることはない。ならば、汝はいかにして彼に願い求めるのか。

Verse 7

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमं शंभुं जानीहि त्वमिहानघे

天に住する月が掴み取れぬように、同じくここにおいて、罪なき者よ、シャンブ（主シヴァ）は到達し難き御方であると知りなさい。

Verse 8

ब्रह्मोवाच । तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव सा

ブラフマーは言った。「同じようにサティーはメーナーにより教え諭され、またサヒヤ山によってもそうされた。さらにメル、マンダラ、そして同様にマイナーカによっても勧められた。」

Verse 9

एवमन्यैः क्षितिभैश्च क्रौंचादिभिरनातुरा । तथैव गिरिजा प्रोक्ता नानावादविधायिभिः

同じく、苦悩なき他の山の王たち—クラウンチャら—によっても、ギリジャー（パールヴァティー）はさまざまな論拠と多様な勧めをもって語りかけられた。

Verse 10

ब्रह्मोवाच । एवं प्रोक्ता यदा तन्वी सा सर्वैस्तपसि स्थिता । उवाच प्रहसंत्येव हिमवंतं शुचिस्मिता

ブラフマーは言った。「このように皆に語られても、そのほっそりと輝く乙女はあらゆる苦行に堅くとどまった。やがて清らかな微笑をたたえ、明るく笑みつつヒマヴァーンに語りかけた。」

Verse 11

पार्वत्युवाच । पुरा प्रोक्तं मया तात मातः किं विस्मृतं त्वया । अधुनापि प्रतिज्ञां च शृणुध्वं मम बांधवाः

パールヴァティーは言った。「いとしき母よ、昔わたしが告げたことをお忘れですか。今なお、わたしの誓願をお聞きください、わが親族の者たちよ。」

Verse 12

विरक्तोसौ महादेवो येन दग्धा रुषा स्मरः । तं तोषयामि तपसा शंकरं भक्तवत्सलम्

彼こそは離欲のマハーデーヴァ、怒りによってスマラ（カーマ）を灰と化した御方。私は苦行により、 भक्तに慈しみ深いシャンカラを歓ばせよう。

Verse 13

सर्वे भवंतो गच्छंतु स्वं स्वं धाम प्रहर्षिताः । भविष्यत्येव तुष्टोऽसौ नात्र कार्य्या विचारणा

「皆、喜びつつそれぞれの住処へ帰りなさい。あの御方は必ずや満足される。ここに更なる詮議は要らぬ。」

Verse 14

दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम् । तमानयिष्ये चात्रैव तपसा केव लेन हि

カーマ（マダナ）を焼き尽くした御方—その御方によってこの山の森もまた焼かれた。まさにここで、ただ苦行のみをもって、私は彼（シヴァ）を我がもとへ招き寄せよう。

Verse 15

तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः । जानीध्वं हि महाभागास्सत्यं सत्यं वदामि वः

大いなる苦行（タパス）の力によって、サダーシヴァはまことに揺るがぬ帰依をもって礼拝されるべきである。知れ、幸いなる者たちよ—我は汝らに真実を語る、ただ真実のみを。

Verse 16

आभाष्य चैवं गिरिजा च मेनकां मैनाकबंधुं पितरं हिमालयम् । तूष्णीं बभूवाशु सुभाषिणी शिवा समंदरं पर्वतराजबालिका

かく語り終えて、ギリジャーは母メーナカー、母方の叔父マイナーカ、そして父ヒマーラヤに告げた。すると、言葉麗しきシヴァ—山々の王の若き娘—はたちまち沈黙し、海のごとく静まり堅固となった。

Verse 17

जग्मुस्तथोक्ताः शिवया हि पर्वता यथागतेनापि विचक्षणास्ते । प्रशंसमाना गिरिजा मुहुर्मुहुस्सुविस्मिता हेमनगेश्वराद्याः

このようにシヴァーに諭され、洞察ある山々の主たちは、来た道そのままに帰途についた。彼らはヘーマナゲーシュヴァラらを先頭に、驚嘆しつつ、ギリジャー（パールヴァティー）を幾度も幾度も讃えた。

Verse 19

तपसा महता तेन तप्तमासीच्चराचरम् । त्रैलोक्यं हि मुनिश्रेष्ठ सदेवासुरमानुषम्

その甚大なるタパスによって、ああ最上の聖仙よ、動くものも動かぬものもことごとく焼き焦がされたかのようであった。まことに三界は、デーヴァ・アスラ・人間をも含め、その熱に深く苦しめられた。

Verse 20

तदा सुरासुराः सर्वे यक्षकिन्नरचारणाः । सिद्धास्साध्याश्च मुनयो विद्याधरमहोरगाः

そのとき、すべてのデーヴァとアスラに加え、ヤクシャ、キンナラ、チャーラナ、またシッダとサーディヤ、さらに聖仙たち、ヴィディヤーダラ、そして大いなる蛇族までもが、そこに集い来た。

Verse 21

सप्रजापतयश्चैव गुह्यकाश्च तथापरे । कष्टात् कष्टतरं प्राप्ताः कारणं न विदुः स्म तत्

プラジャーパティたちも、グヒヤカたちも、ほかの存在もまた、苦しみを超える災厄に陥った。しかれども、その禍の真の原因を悟らなかった。

Verse 22

सर्वे मिलित्वा शक्राद्या गुरुमामंत्र्य विह्वलाः । सुमेरौ तप्तसर्वांगा विधिं मां शरणं ययुः

そのとき、シャクラ（インドラ）を先頭に、すべての神々は集い合った。うろたえつつも師に恭しく暇乞いし、須弥山にて苦行の熱に全身を灼かれながら、彼らは我—梵天（ヴィディー）—を帰依処として来た。

Verse 23

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तुतीये पार्वतीखंडे पार्वतीसांत्वनशिवदेवदर्शनवर्णनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः

これをもって、シュリー・シヴァ・マハープラーナのルドラ・サンヒター、パールヴァティー・カンダにおける、第23章「パールヴァティーへの慰めとシヴァ神の示現の記述」を終了する。

Verse 24

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । संतप्तमति कस्माद्वै न ज्ञातं कारणं विभो

神々は言った。「あなたによって、この全宇宙—動くものも動かぬものも—は創られました。しかるにそれは苦悩に焼かれております。なぜその原因が知られないのでしょうか、遍く満ちる主よ。」

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषामहं स्मृत्वा शिवं हृदा । विचार्य मनसा सर्वं गिरिजायास्तपः फलम्

ブラフマーは言った。「彼らの言葉をそのように聞いて、私は心のうちに主シヴァを念じた。さらに一切を思惟し、ギリジャーの苦行（タパス）の果を考えた。」

Verse 27

दग्धं विश्वमिति ज्ञात्वा तैः सर्वैरिह सादरात् । हरये तत्कथयितुं क्षीराब्धिमगमं द्रुतम्

全世界が焼き尽くされたと敬虔に悟るや、彼らは皆ただちに乳海へと急ぎ、この事をハリ（ヴィシュヌ）に告げようとした。

Verse 28

तत्र गत्वा हरिं दृष्ट्वा विलसंतं सुखासने । सुप्रणम्य सुसंस्तूय प्रावोचं सांजलिः सुरैः

そこへ赴き、安楽の座に坐して喜び輝くハリ（ヴィシュヌ）を拝し、私は深く礼拝してよく讃嘆し、ついで諸天の前で合掌して語り出した。

Verse 29

त्राहि त्राहि महाविष्णो तप्तान्नश्शरणागतान् । तपसोग्रेण पार्वत्यास्तपत्याः परमेण हि

「救いたまえ、救いたまえ、マハーヴィシュヌよ。灼かれ苦しむ我らは、帰依して参りました。まことに、パールヴァティーの至高にして峻烈なる苦行により、そのタパスの熱が燃え盛っているのです。」

Verse 30

इत्याकर्ण्य वचस्तेषामस्मदादि दिवौकसाम् । शेषासने समाविष्टोऽस्मानुवाच रमेश्वरः

かくして、われらをはじめとする天界の住人たちの言葉を聞き終えると、シェーシャの座に坐すラメーシュヴァラは、答えとして我らに語りかけた。

Verse 31

विष्णुरुवाच । ज्ञातं सर्वं निदानं मे पार्वती तपसोद्य वै । युष्माभिस्सहितस्त्वद्य व्रजामि परमेश्वरम्

ヴィシュヌは言った。「今日、パールヴァティーの苦行（タパス）の因と目的のすべてを、我は悟った。ゆえに汝ら皆と共に、今、至上主パラメーシュヴァラ（シヴァ）のもとへ赴く。」

Verse 32

महादेवं प्रार्थयामो गिरिजाप्रापणाय तम् । पाणिग्रहार्थमधुना लोकानां स्वस्तयेऽमराः

我ら不死の神々は今、マハーデーヴァに祈願する。ギリジャー（パールヴァティー）が婚姻によって御身に到り、御身がその手を受け給うためである。すべての世界の安寧と吉祥のために。

Verse 34

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तोऽद्यास्ते परममंगलः

ゆえに、今日ルドラなる大主が住まわれる場所へ行こう—激しいタパスと一体となって坐し、御身そのものが至上の吉祥であるお方のもとへ。

Verse 35

ब्रह्मोवाच । विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्व ऊचुस्सुरादयः । महाभीता हठात् क्रुद्धाद्दग्धुकामात् लयंकरात्

ブラフマーは言った。「ヴィシュヌのその言葉を聞くや、諸天と他の者たちは皆、口々に語った――忽ち憤怒し、万物を焼き尽くさんと欲し、恐るべき滅尽（プララヤ）の使者となるその者を、甚だしく畏れたのである。」

Verse 36

देवा ऊचुः । महाभयंकरं क्रुद्धं कालानलसमप्रभम् । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

諸天は言った。「彼はこの上なく恐ろしく、憤怒に燃え、万物を呑む時（カーラ）の火のごとく輝く。我ら一同、偉大なる光威を具えたヴィルーパークシャ、偉大なる主に近づくことはできぬ。」

Verse 37

यथा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव क्रोधयुक्तो नः स धक्ष्यति न संशयः

かつて、抗し難き猛きカーマが彼によって焼き尽くされたように、同じく彼が憤怒と結びつけば、我らをも焼き尽くすであろう。疑いはない。

Verse 38

ब्रह्मोवाच तदाकर्ण्य वचस्तेषां शक्रादीनां रमेश्वरः । सांत्वयंस्तान्सुरान्सर्वान्प्रोवाच स हरिर्मुने

ブラフマーは言った。インドラら諸神の言葉を聞くと、ラクシュミーの主たるハリは、すべてのデーヴァを慰め、そして語り始めた、聖仙よ。

Verse 39

हरिरुवाच । हे सुरा मद्वचः प्रीत्या शृणुतादरतोऽखिलाः । न वो धक्ष्यति स स्वामी देवानां भयनाशनः

ハリ（ヴィシュヌ）は言った。「おおデーヴァたちよ、皆、喜びをもって敬意深く我が言葉を聴け。神々の恐れを滅するその主は、汝らを焼くことはない。」

Verse 40

तस्माद्भवद्भिर्गंतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणैः । शंभुं शुभकरं मत्वा शरणं तस्य सुप्रभो

ゆえに、賢き者たちよ、わたしと共に行きなさい。シャンブ（Śambhu）を吉祥を授ける御方と知り、光輝ある者よ、彼に帰依しなさい。

Verse 41

शिवं पुराणं पुरुषमधीशं वरेण्यरूपं हि परं पुराणम् । तपोजुषाणां परमात्मरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामः

われらはその至上のシヴァに帰依する。あらゆる古よりもなお古き御方、主宰の大主、最も勝れ選ばれし御姿。最高のプラーナの精髄そのもの。苦行（タパス）を喜ぶ者にとってのパラマートマンの御体。さらにその「彼岸」をも超える超越者—その御方に帰依する。

Verse 42

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तास्तदा देवा विष्णुना प्रभवि ष्णुना । जग्मुस्सर्वे तेन सह द्रष्टुकामाः पिनाकिनम्

ブラフマーは言った。そのとき大いなる力をもつヴィシュヌがこのように告げたので、諸神は皆、彼とともに出立し、ピナーカを携える御方ピナーカリン—主シヴァを拝見せんと願った。

Verse 43

प्रथमं शैलपुत्र्यास्तत्तपो द्रष्टुं तदाश्रमम् । जग्मुर्मार्गवशात्सर्वे विष्ण्वाद्यस्सकुतूहलाः

まず、シャイラプトリー（パールヴァティー）の行じる苦行（タパス）を拝見しようと、ヴィシュヌを先頭に諸神は皆出立し、道の流れに従って好奇心に満ちたままその庵（アーシュラマ）へと至った。

Verse 44

पार्वत्यास्तु तपो दृष्ट्वा तेजसा व्यापृतास्तदा । प्रणेमुस्तां जगद्धात्रीं तेजोरूपां तपः स्थिताम्

パールヴァティーの苦行を見て、彼らはその霊的光輝（テージャス）に満たされた。諸世界を支える母なる御方、光明そのものの姿となりタパスに堅く住する彼女に、彼らは礼拝してひれ伏した。

Verse 45

प्रशंसंतस्तपस्तस्यास्साक्षात्सिद्धितनोस्सुराः । जग्मुस्तत्र तदा ते च यत्रास्ते वृषभध्वजः

彼女の苦行を讃えつつ、まるで顕現した成就（シッディ）の身を帯びるかのような諸神は、その時、牛を旗印とする主シヴァ、ヴリシャバドヴァジャの在す所へと赴いた。

Verse 46

तत्र गत्वा च ते देवास्त्वां मुने प्रैषयंस्तदा । पश्यतो दूरतस्तस्थुः कामभस्मकृतोहरात्

そこへ至ると、諸神はその時、あなたを遣わした、ああ牟尼よ。あなたが見守る中、彼らは遠くに立ち—ハラ（シヴァ）がカーマを灰と化した後であった。

Verse 47

नारद त्वं शिवस्थानं तदा गत्वाऽभयस्सदा । शिवभक्तो विशेषेण प्रसन्नं दृष्टवान् प्रभुम्

おおナーラダよ、その時あなたはシヴァの聖なる御座へ赴き、常に無畏のまま留まった。とりわけシヴァの帰依者として、あなたは主—シヴァ—を拝し、恩寵に輝き、完全に歓喜しておられるのを見た。

Verse 48

पुनरागत्य यत्नेन देवानाहूय तांस्ततः । निनाय शंकरस्थानं तदा विष्ण्वादिकान्मुने

それから彼は再び戻り、努めて諸天を招集した。さらに、聖仙よ、ヴィシュヌら一切を、シャンカラ（主シヴァ）の聖なる御座へと導いた。

Verse 49

अथ विष्ण्वादयस्सर्वे तत्र गत्वा शिवं प्रभुम् । ददृशुस्सुखमासीनं प्रसन्नं भक्तवत्सलम्

その後、ヴィシュヌら諸神は皆そこへ赴き、至上の主なるシヴァを拝した。主は安らかに坐し、静謐にして恩寵の光を放ち、常に帰依者を慈しまれる。

Verse 50

योगपट्टस्थितं शंभुं गणैश्च परिवारितम् । तपोरूपं दधानं च परमेश्वररूपिणम्

彼らは、ヨーガの帯を用いてヨーガの坐に安住し、ガナたちに囲まれたシャンブを拝した。苦行（タパス）の姿を帯び、至上主パラメーシュヴァラとして顕現しておられた。

Verse 51

ततो विष्णुर्मयान्ये च सुरसिद्धमुनीश्वराः । प्रणम्य तुष्टुवुस्सूक्तैर्वेदोपनिषदन्वितैः

そこで、ヴィシュヌと我（ブラフマー）、さらに諸天・シッダ・大聖仙の中の最勝者たちは、恭しく礼拝してひれ伏し、ヴェーダとウパニシャッドの権威に彩られた聖なる讃歌によって（シヴァを）讃嘆した。