Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

तारकपीडितदेवशरणागतिḥ — The Devas Seek Refuge from Tāraka

तारकोऽपि परित्यज्य स्वर्गं क्षितिमथाभ्यगात् । शोणिताख्य पुरे स्थित्वा सर्वराज्यं चकार सः

tārako'pi parityajya svargaṃ kṣitimathābhyagāt | śoṇitākhya pure sthitvā sarvarājyaṃ cakāra saḥ

タ―ラカでさえ天界を捨て、ついに地上へ降りた。「ショーニター」と呼ばれる都に住み、彼は転輪王のごとく普遍の支配を打ち立てた。

तारकःTāraka
तारकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottāraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (also/even)
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpari√tyaj (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); “having abandoned”
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
क्षितिम्earth
क्षितिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣiti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भ-निपात (then/now)
अभ्यगात्went/approached
अभ्यगात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi√gam (धातु)
Formलुङ् (अनद्यतनभूत/ aorist), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
शोणिताख्येcalled Śoṇita
शोणिताख्ये:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśoṇita + ākhya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (शोणित-आख्य = ‘named Śoṇita’); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग? (पुर-विशेषणत्वात्); सप्तमी विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying pure)
पुरेin the city
पुरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन
स्थित्वाhaving settled
स्थित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); “having stayed/settled”
सर्वराज्यम्the entire kingdom
सर्वराज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva + rājya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सर्वं रājyaṃ = whole kingdom); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
चकारmade/established
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

T
Tāraka

FAQs

The verse highlights how asuric desire turns even “heavenly” attainment into something to be discarded for earthly domination—illustrating bondage (pāśa) through power and possession, in contrast to liberation through devotion to Pati (Śiva).

By showing Tāraka’s movement toward worldly rule, the text implicitly contrasts worldly sovereignty with the true refuge of Saguna Śiva worship (Liṅga-sevā), where the devotee seeks grace and purification rather than control over realms.

The takeaway is to counter ambition and ego with steady Shaiva sādhana—daily japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and simple Liṅga-pūjā with vibhūti (tripuṇḍra) as a reminder of impermanence.