Rig Veda 7.71.5: Mandala 7, Sukta 71, Mantra 5
Sukta 7.71
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
युवं च्यवानं जरसोऽमुमुक्तं नि पेदव ऊहथुराशुमश्वम् । निरंहसस्तमसः स्पर्तमत्रिं नि जाहुषं शिथिरे धातमन्तः ॥
Transliteration
yuváṃ cyávānaṃ járaso ’mumuktaṃ ní pédava ūhathur āśúm áśvam | níraṃhasas támasas spártam átriṃ ní jā́huṣaṃ śithiré dhātam antáḥ ||
Translation
汝ら二柱は、老いの掴みよりチャヴァーナ（Cyavāna）を解き放ち、ペードゥ（Pedu）のために迅き馬をもたらした。汝らはアトリ（Atri）を圧迫と闇より救い出し、ジャーフシャ（Jāhuṣa）を内に安んじて、緩みて損なわれぬ状態に置いた。
Word by Word
युवाम्you two
युवाम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुव (सर्वनाम-प्रातिपदिक) द्वितीय-पुरुष
च्यवानम्Cyavana (the sage)
च्यवानम्:
कर्म
TypeNoun (proper name) / Kṛdanta
Rootच्यव (धातु) → च्यवान (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त/क्तवत्-सम्बद्ध) अथवा नाम ‘च्यवन’
जरसःfrom old age
जरसः:
अपादान
TypeNoun
Rootजरस् (प्रातिपदिक)
अमुमुक्तम्released, freed
अमुमुक्तम्:
कर्म (च्यवानम् विशेषणम्)
TypeVerb (past passive participle)
Rootमुच् (धातु) + आ- (उपसर्ग) → अमुमुक्त (कृदन्त; क्त)
निdown, into
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
पेदवेto Pedu (Pédava)
पेदवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper name)
Rootपेदव (प्रातिपदिक; दाशरथ्य-नामवत्, दत्तिवाचक)
ऊहथुःyou two brought / conveyed
ऊहथुः:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/ऊह् (धातु; ‘to carry/bring’, वैदिक रूप)
आशुम्swift
आशुम्:
कर्म (अश्वम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
अश्वम्horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
निःout, forth
निः:
—
TypeIndeclinable
Rootनिस् (उपसर्ग/अव्यय) → निः (विसर्ग-सन्धि)
अंहसःfrom distress/anguish
अंहसः:
अपादान
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
तमसःfrom darkness
तमसः:
अपादान
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
स्पर्तम्contested/assailed; hard-pressed
स्पर्तम्:
कर्म (अत्रिम् विशेषणम्)
TypeAdjective (PPP) / Kṛdanta
Rootस्पर्ध् (धातु) → स्पर्त (कृदन्त; क्त) / ‘स्पर्त’ (विशेषण)
अत्रिम्Atri
अत्रिम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootअत्रि (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
निdown, away
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
जाहुषम्Jāhuṣa (a man/descendant of Jahuṣa)
जाहुषम्:
कर्म
TypeNoun (proper/epithet)
Rootजाहुष (प्रातिपदिक; नाम/विशेषण ‘जाहुष’)
शिथिरेin loosened/relaxed condition
शिथिरे:
अधिकरण (भावे)
TypeAdjective
Rootशिथिर (प्रातिपदिक)
धातम्placed, set
धातम्:
कर्म (कृत्य-भावः; ‘having placed’)
TypeVerb (PPP) / Kṛdanta
Rootधा (धातु) → धात (कृदन्त; क्त) / अथवा ‘धातम्’ (लोट्/विधिलिङ् न; क्त-रूप)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
अधिकरण
TypeIndeclinable (adverb/preverb)
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय) → अन्तः
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.