Rig Veda 10.85.34: Mandala 10, Sukta 85, Mantra 34
Sukta 10.85
Rishi: sūryāsāvitrī
Devata: brahman-vidyā as qualification for approaching Sūryā/bridehood
Chandas: anuṣṭup
Samhita Patha (Devanagari)
तृष्टमेतत्कटुकमेतदपाष्ठवद्विषवन्नैतदत्तवे । सूर्यां यो ब्रह्मा विद्यात्स इद्वाधूयमर्हति ॥
Transliteration
tṛṣṭám etát kaṭúkam etád apāṣṭhávat viṣávan náitád áttave | sū́ryāṃ yó brahmā́ vidyā́t sá íd vādhū́yam arhati ||
Translation
これは荒く苦きもの、毒のごとし――これは食らうべきにあらず。スーリヤー（Sūryā）についての聖なる言（ブラフマン）と法を知るブラフマー（brahmā）こそ、まことに花嫁位とその力に近づくにふさわしい。
Word by Word
तृष्टम्bitter, pungent; causing thirst
तृष्टम्:
विशेषण (कर्म/विषयस्य) — ‘एतत्’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootतृष् (धातु) → तृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) अथवा तृष्णा-जन्य विशेषण
एतत्this
एतत्:
कर्म/विषय (वर्ण्यमानं द्रव्यम्) अथवा कर्तृपद-सम्बन्धी विषय
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कटुकम्pungent, acrid
कटुकम्:
विशेषण — ‘एतत्’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootकटुक (प्रातिपदिक)
एतत्this
एतत्:
कर्म/विषय
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपाष्ठवत्like chaff / like refuse (worthless)
अपाष्ठवत्:
विशेषण — ‘एतत्’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootअपाष्ठ (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्-प्रत्यय, ‘युक्त/सदृश’)
विषवत्like poison
विषवत्:
विशेषण — ‘एतत्’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootविष (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्)
नnot
न:
निषेध (क्रियायाः)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
एतत्this
एतत्:
कर्म (अत्तवे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अत्तवेto eat
अत्तवे:
प्रयोजन/उद्देश्य (न…अत्तवे = ‘खादितुं न’)
TypeVerb (infinitive)
Rootअद् (धातु ‘to eat’) → अत्तुम्/अत्तवे (तुमुन्/तवेन्-प्रत्यय, infinitive)
सूर्याम्Sūryā (the bride / daughter of the Sun)
सूर्याम्:
कर्म (विद्यात् इत्यस्य — ‘सूर्यां विद्यात्’)
TypeNoun (proper/common)
Rootसूर्या (प्रातिपदिक; सूर्यस्य स्त्रीरूप/देवी)
यःwho
यः:
कर्ता (विद्यात् इत्यस्य)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रह्माthe Brahman-priest (brahmā)
ब्रह्मा:
कर्ता (विद्यात् इत्यस्य) / कर्तृपदस्य विशेषण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) → ब्रह्मा (प्रथमा एकवचन; ऋत्विज्/पुरोहित-विशेष)
विद्यात्would know / should know
विद्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (धातु ‘to know’)
सःhe
सः:
कर्ता (अर्हति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
निपात (निश्चय/एवकारार्थ)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय; एव-अर्थे, बलार्थक)
वधूयम्bride-worthy; fit to win the bride
वधूयम्:
कर्म (अर्हति = ‘योग्यं भवति’)
TypeAdjective (predicative)
Rootवधू (प्रातिपदिक) + यत्/यम् (भाव/अर्ह-अर्थे; ‘वधू-सम्बन्धी/वधूत्व-योग्य’)
अर्हतिis worthy / deserves
अर्हति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु ‘to be worthy/deserve’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.