Rig Veda 1.5.9: Mandala 1, Sukta 5, Mantra 9

Sukta 1.5

Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; Indra hymns in this cluster are ascribed to him)

Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; RV 1.5 is in Gāyatrī)

Samhita Patha (Devanagari)

अक्षितोतिः सनेदिमं वाजमिन्द्रः सहस्रिणम् । यस्मिन्विश्वानि पौंस्या ॥

Transliteration

ákṣitotiḥ saned imáṃ vā́jam índraḥ sahasríṇam | yásmin víśvāni paúṃsyā ||

Translation

朽ちぬ護りの力をもつインドラよ、われらのためにこの力の満ち足りた富を—千の勢いに富むそれを—勝ち得たまえ。その中に、あらゆる男らしき力、雄々しき徳がことごとく集う。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अक्षि॑त-ऊतिः: (he) of unfailing help / unfailing aid
• अक्षि॑त-ऊतिः: कर्तृ (स्तुत्य/वर्ण्य-विषयः; इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
• Type: Noun (compound)
• Root: अक्षि॑त (√क्षि ‘क्षय’ + निपातित/नञ्-प्रत्यय ‘अ-’), ऊतिः (√अव्/ऊ ‘रक्षणे, सहाय्ये’ → ऊति-)

• सनेद्: may he win / may he obtain
• सनेद्: क्रिया (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सन् (सम्भजने/लाभे ‘to win, obtain’)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजम्: prize / strength / booty
• वाजम्: कर्म (इमम् वाजम्)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक: ‘प्राइज, strength, food, victory’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)

• सहस्रिणम्: thousandfold / possessing a thousand
• सहस्रिणम्: कर्म (वाजस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सहस्रिन् (सहस्र + इन्-प्रत्यय ‘possessing a thousand’)

• यस्मिन्: in whom / in which
• यस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all
• विश्वानि: कर्तृ (अन्तर्भूत-क्रियायाः: ‘(are)’) / समासार्थे विषयः
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक ‘all’)

• पौंस्या: manly powers / strengths
• पौंस्या: कर्तृ (विश्वानि पौंस्या = ‘all manly powers’)
• Type: Noun (abstract)
• Root: पौंस्य (पुंस् ‘man’ → पौंस्य ‘manly power/virility’)