HomeRig VedaMandala 1Sukta 131Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.131

Rishi: Parāśara Vāsiṣṭha (traditional for RV 1.131)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)

इन्द्राय हि द्यौरसुरो अनम्नतेन्द्राय मही पृथिवी वरीमभिर्द्युम्नसाता वरीमभिः । इन्द्रं विश्वे सजोषसो देवासो दधिरे पुरः । इन्द्राय विश्वा सवनानि मानुषा रातानि सन्तु मानुषा ॥

इन्द्रा॑य॒ हि द्यौरसु॑रो॒ अन॑म्न॒तेन्द्रा॑य म॒ही पृ॑थि॒वी वरी॑मभिर्द्यु॒म्नसा॑ता॒ वरी॑मभिः । इन्द्रं॒ विश्वे॑ स॒जोष॑सो दे॒वासो॑ दधिरे पु॒रः । इन्द्रा॑य॒ विश्वा॒ सव॑नानि॒ मानु॑षा रा॒तानि॑ सन्तु॒ मानु॑षा ॥

índrāya hí dyáur ásuro ánamnata índrāya mahī́ pṛthivī́ várīma-bhir dyumná-sātā várīma-bhiḥ | índraṃ víśve sa-jóṣaso devā́so dadhire púraḥ | índrāya víśvā sávānāni mā́nuṣā rātā́ni santu mā́nuṣā ||

まことにインドラのために、主宰たる天は頭を垂れた。インドラのために、大いなる地はその広がりによってさらに広がり、その広がりによって光輝の力を勝ち得た。すべての神々は心を一つにして、インドラを先頭に据えた。インドラのために、すべての人の搾り(サヴァナ, savana)が贈り物となれ——人の供え、人の授けとして。

इन्द्रा॑य । हि । द्यौः । असु॑रः । अन॑म्नत । इन्द्रा॑य । म॒ही । पृ॒थि॒वी । वरी॑मऽभिः । द्यु॒म्नऽसा॑ता । वरी॑मऽभिः । इन्द्र॑म् । विश्वे॑ । स॒ऽजोष॑सः । दे॒वासः॑ । द॒धि॒रे॒ । पु॒रः । इन्द्रा॑य । विश्वा॑ । सव॑नानि । मानु॑षा । रा॒तानि॑ । स॒न्तु॒ । मानु॑षा ॥इन्द्राय । हि । द्यौः । असुरः । अनम्नत । इन्द्राय । मही । पृथिवी । वरीमभिः । द्युम्नसाता । वरीमभिः । इन्द्रम् । विश्वे । सजोषसः । देवासः । दधिरे । पुरः । इन्द्राय । विश्वा । सवनानि । मानुषा । रातानि । सन्तु । मानुषा ॥indrāya | hi | dyauḥ | asuraḥ | anamnata | indrāya | mahī | pṛthivī | varīma-bhiḥ | dyumna-sātā | varīma-bhiḥ | indram | viśve | sa-joṣasaḥ | devāsaḥ | dadhire | puraḥ | indrāya | viśvā | savanāni | mānuṣā | rātāni | santu | mānuṣā

इन्द्रायto/for Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
द्यौःHeaven (Sky)
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
असुरःthe Asura (mighty lord)
असुरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
अनम्नतbowed, inclined
अनम्नत:
TypeVerb
Root√नम् (नमति) + अङ् (aorist)
इन्द्रायto/for Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
महीthe Great one (Earth as goddess)
मही:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
वरीमभिःwith expanses/with wide spaces
वरीमभिः:
करण
TypeNoun
Rootवरीमन् (प्रातिपदिक; ‘विस्तार/प्रशस्ति’)
द्युम्नसाताwinning brilliance (winning glory)
द्युम्नसाता:
TypeAdjective
Rootद्युम्न (प्रातिपदिक) + √सा/सन् (‘to win’) (कृदन्त)
वरीमभिःwith expanses/with wide spaces
वरीमभिः:
करण
TypeNoun
Rootवरीमन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वेall
विश्वे:
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
सजोषसःof one accord, unanimous
सजोषसः:
TypeAdjective
Rootसजोषस् (प्रातिपदिक; ‘एकभाव/एकसाथ’)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दधिरेhave placed, set
दधिरे:
TypeVerb
Root√धा (दधाति) (परस्मैपद)
पुरःin front, at the fore
पुरः:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्ययीभाव/निपातवत्)
इन्द्रायto/for Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
सवनानिpressings/offerings (Soma-pressings), rites
सवनानि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
मानुषाhuman
मानुषा:
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
रातानिgiven, bestowed
रातानि:
TypeAdjective
Rootरात (प्रातिपदिक; PPP of √रा/√दा ‘to give’ in sense ‘given’)
सन्तुlet (them) be
सन्तु:
TypeVerb
Root√अस् (भवति)
मानुषाhuman
मानुषा:
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)