Rig Veda 1.108.2: Mandala 1, Sukta 108, Mantra 2

Sukta 1.108

Devata: Indra-Agni (dual); Soma as offered substance/power

Samhita Patha (Devanagari)

यावदिदं भुवनं विश्वमस्त्युरुव्यचा वरिमता गभीरम् । तावाँ अयं पातवे सोमो अस्त्वरमिन्द्राग्नी मनसे युवभ्याम् ॥

Transliteration

yā́vad idáṃ bhúvanaṃ víśvam ásty uruvyácā varímatā gabhīrám | tā́vāṃ ayam pátave sómo astv árām indrāgnī mánase yuvábhyām ||

Translation

この全世界がいかに広大であるか—広く延び、広く及び、深遠であるか—そのほどに、このソーマもまた飲むために広大であれ、速やかに満ち足りて、インドラとアグニ、汝ら二柱の心にかなうほどに。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यावत्: as far as; as much as
• यावत्: Adhikaraṇa (परिमाण/अवधि-निर्देश) / सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (यावद्- prātipadika; relative measure) अव्यय

• इदम्: this
• इदम्: Karma (अस्ति इत्यस्य विषयः) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (sarvanāma-prātipadika)

• भुवनम्: world; being; realm
• भुवनम्: Kartā (अस्ति इत्यस्य कर्तृ-रूपेण ‘भुवनं … अस्ति’) / विषय
• Type: Noun
• Root: भुवन (भू ‘to be’ + -वन; prātipadika)

• विश्वम्: all; entire
• विश्वम्: Kartā (भुवनम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (prātipadika)

• अस्ति: is; exists
• अस्ति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भूवादि) ‘to be’

• उरुव्यचा: wide-spreading; far-reaching
• उरुव्यचा: Kartā (भुवनम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उरु-व्यचस् (prātipadika; bahuvrīhi/tatpuruṣa adj.)

• वरिमता: having breadth; expansive
• वरिमता: Kartā (भुवनम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वरिमन् (prātipadika ‘breadth, expanse’) + -वत् (मतुप्) → वरिमत्

• गभीरम्: deep
• गभीरम्: Kartā (भुवनम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गभीर (prātipadika)

• तावत्: so far; so much
• तावत्: Adhikaraṇa (परिमाण/अवधि-निर्देश) / सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (तावद्- prātipadika; correlative measure) अव्यय

• अयम्: this (here)
• अयम्: Kartā (अस्तु इत्यस्य कर्ता; ‘अयं सोमः’)
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (idam-series pronoun)

• पातवे: for drinking
• पातवे: Sampradāna / Prayojana (उद्देश्यः: ‘पानाय’)
• Type: Verbal noun / Infinitive
• Root: √पा (पिबति) ‘to drink’ → पातु (infinitive base) / पातव्; दातिवत्-रूप

• सोमः: Soma (the pressed drink/deity)
• सोमः: Kartā (अस्तु इत्यस्य कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (prātipadika)

• अस्तु: let there be; may it be
• अस्तु: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् ‘to be’

• त्वरम्: quickly; with haste
• त्वरम्: Karma / Kriyā-viśeṣaṇa (त्वरां—‘quickly’)
• Type: Noun
• Root: त्वर (prātipadika ‘haste, quickness’)

• इन्द्राग्नी: O Indra and Agni
• इन्द्राग्नी: Sambodhana (सम्बोधन) / सम्बद्ध-देवता
• Type: Noun (dual deity)
• Root: इन्द्र + अग्नि (द्वन्द्व-समास)

• मनसे: for the mind; for intention
• मनसे: Sampradāna (युवभ्याम् इत्यस्य सह: ‘for (your) mind/intent’)
• Type: Noun
• Root: मनस् (prātipadika)

• युवभ्याम्: for you two
• युवभ्याम्: Sampradāna (प्राप्त्यर्थे: ‘for you two’)
• Type: Pronoun
• Root: युवम् (2nd person pronoun, dual)