Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

सप्तनवतितमः सर्गः (Yuddha Kāṇḍa 97): Sugrīva’s Onslaught and the Fall of Virūpākṣa

सतुविद्धश्शितैर्बाणैःकपीन्द्रस्तेनरक्षसा ।चुक्रोध स महाक्रोधोवधेचास्यमनोदधे ।।।।

sa tu viddhaḥ śitair bāṇaiḥ kapīndras tena rakṣasā | cukrodha sa mahākrodho vadhe cāsya mano dadhe ||

その羅刹の鋭い矢に傷つけられた猿たちの王は、怒りに吼え、心に彼を討たんと決した。

सःhe
सः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: ‘but/indeed’)
विद्धःpierced
विद्धः:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootव्यध्/विध् (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘pierced’
शितैःsharp
शितैः:
करण (Karaṇa/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootशित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘बाणैः’)
बाणैःby arrows
बाणैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
कपीन्द्रःking of monkeys
कपीन्द्रः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकपि + इन्द्र (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (कपीनाम् इन्द्रः)
तेनby that
तेन:
करण/कर्तृ (Karaṇa/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
रक्षसाby the Rakshasa
रक्षसा:
कर्तृ (Kartṛ/Agent)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चुक्रोधbecame angry
चुक्रोध:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootक्रुध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
महाक्रोधःvery wrathful
महाक्रोधः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootमहā + क्रोध (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् क्रोधः यस्य/महाक्रोधः)
वधेin (the act of) killing
वधे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Context)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in killing/for slaying’ (locative of purpose/context)
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
मनःmind
मनः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दधेset/placed (his mind)
दधे:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Then springing up, the valiant Vanara uprooting a tree struck the face of the Rakshasa seated on the great elephant.

S
Sugrīva
V
Virūpākṣa
R
Rākṣasa

FAQs

Dharma in war requires controlled resolve: anger arises naturally, but it is directed into a purposeful commitment to remove a harmful aggressor, not into indiscriminate violence.

Sugrīva is struck by Virūpākṣa’s arrows and prepares to retaliate decisively.

Protective valor (śaurya) and determination (dṛḍha-niścaya) are emphasized in Sugrīva’s response.