Shloka 80
कुम्भकर्णवधः
The Slaying of Kumbhakarna
Devanagari script
मयातुमोक्षितस्यास्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।अप्रीतिश्चभवेत्कष्टाकीर्तिनाशश्चशाश्वतः ।।।।
Transliteration
mayā tu mokṣitasya asya sugrīvasya mahātmanaḥ | aprītiś ca bhavet kaṣṭā kīrtināśaś ca śāśvataḥ ||
Translation
だが、もしこの大いなる魂のスグリーヴァを私が自ら解き放つなら、彼には苦い不快が生じ、名誉もまた永く損なわれよう。
Word by Word
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
तुbut
तु:
—
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपातः/अव्ययम् (particle; contrast/emphasis)
मोक्षितस्यof (him) having been released
मोक्षितस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootmokṣita (कृदन्त; √muc धातु)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त), ‘released’ इति; अस्य/सुग्रीवस्य विशेषणम्
अस्यof this (man); his
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
सुग्रीवस्यof Sugriva
सुग्रीवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsugrīva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘महान् आत्मा’ इति कर्मधारयः; सुग्रीवस्य विशेषणम्
अप्रीतिःdispleasure
अप्रीतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaprīti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
भवेत्would arise
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
कष्टाpainful; grievous
कष्टा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkaṣṭa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अप्रीतेः विशेषणम्
कीर्तिनाशःloss of fame
कीर्तिनाशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkīrti (प्रातिपदिक) + nāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कीर्तेः नाशः’
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
शाश्वतःeverlasting
शाश्वतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśāśvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कीर्तिनाशस्य विशेषणम्
Context
"If Sugriva is released by me, he will not be happy forever. His fame will be lost."
Characters & Entities
H
HanumānS
SugrīvaK
kīrti (honor/fame)FAQs
Dharma includes protecting another’s rightful honor: help must be offered in a way that does not strip a leader of agency and earned reputation.
Hanumān considers whether to intervene directly to free Sugrīva and decides that premature rescue could damage Sugrīva’s standing.
Sensitivity to kīrti (honor) and wise restraint—Hanumān’s strength is guided by ethics, not impulse.