Shloka 3

सरमायाḥ सीतासान्त्वनम् तथा रावणनिश्चयश्रवणम्

Saarana Consoles Sita and Reports Ravana’s Resolve

Devanagari script

उत्सहेयमहंगत्वात्वद्वाक्यमसितेक्षणे: ।निवेद्यकुशलंरामेप्रतिच्छन्नानिवर्तितुम् ।।।।

Transliteration

utsaheyam ahaṃ gatvā tvadvākyam asitekṣaṇe |

nivedya kuśalaṃ rāme praticchannā nivartitum ||

Translation

黒き眼のシーターよ、私はラーマのもとへ赴き、あなたの言葉とご無事の知らせを伝え、そしてラーヴァナに気づかれぬよう身を隠したまま、再び戻って来ましょう。

Word by Word

• उत्सहेयम्: I would be able/dare
• उत्सहेयम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-√सह् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/ल्यप्), अव्ययभाव

• त्वद्-वाक्यम्: your message
• त्वद्-वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्वया सम्बन्धि वाक्यम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• असित-ईक्षणे: O dark-eyed one
• असित-ईक्षणे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: असित (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (असिते ईक्षणे यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• निवेद्य: having informed
• निवेद्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: नि-√विद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/ल्यप्), अव्ययभाव

• कुशलम्: welfare/safety
• कुशलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुशल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रामे: to/with Rama
• रामे: Sampradana/Adhikarana (सम्प्रदान/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• प्रतिच्छन्ना: hidden/disguised
• प्रतिच्छन्ना: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रतिच्छन्न (कृदन्त, प्रति-√छद्)
• Form: क्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इत्यस्य विशेषण

• निवर्तितुम्: to return
• निवर्तितुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: नि-√वृत् (धातु)
• Form: तुमुन् (infinitive/तुमुन्), अव्ययभाव; अर्थे: प्रत्यागन्तुम्

Context

"Rama will kill Ravana in war with his sharp arrows and take you back to Ayodhya, O dark-eyed lady!"

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as compassionate truth-telling and responsible action: Saramā offers to carry truthful news to Rāma and support Sītā’s rightful reunion, even at personal risk.

What is the narrative situation?

In Laṅkā, Saramā consoles Sītā and proposes secretly going to Rāma to report Sītā’s welfare and words.

Which character virtue is emphasized?

Courage joined with loyalty: Saramā shows steadfast support for Sītā and readiness to act discreetly for a righteous cause.