Home›Ramayana›Bala Kanda›Sarga 7›Shloka 22
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 7, Shloka 22

अमात्य-गुणवर्णनम्

The Virtues of Daśaratha’s Ministers and the Order of Governance

Devanagari script

तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहिते नियुक्तैर्वृतोऽनुरक्तै: कुशलैस्समर्थै: ।स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्तस्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्क: ।।।।

Transliteration

tair mantribhir mantrahite niyuktair vṛto 'nuraktaiḥ kuśalaiḥ samarthaiḥ |

sa pārthivo dīptim avāpa yuktas tejomayair gobhir ivodito 'rkaḥ ||

Translation

益となる策を授けるために任じられ、忠誠にして熟達し有能な大臣たちに囲まれて、その王は輝きを得た。まるで光の光線に満ちた旭日のようであった。

Word by Word
तैःby those
तैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन (Plural)
मन्त्रिभिःby ministers
मन्त्रिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
मन्त्रहितेin beneficial counsel / for welfare in counsel
मन्त्रहिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative context)
TypeAdjective
Rootमन्त्र + हित (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (determinative): मन्त्रे हितम् (locative relation/सप्तमी-तत्पुरुष) = 'in counsel, beneficial'; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) to 'नियुक्तैः'
नियुक्तैःappointed / assigned
नियुक्तैः:
करण (Karaṇa/Instrument) (agreeing with मन्त्रिभिः)
TypeAdjective
Rootनि + युज् (धातु) → नियुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् to 'मन्त्रिभिः'
वृतःsurrounded
वृतः:
कर्तृ-सम्बन्धी विशेषण (predicate adjective of Karta)
TypeAdjective
Rootवृ (धातु) → वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषणम् of 'स पार्थिवः'
अनुरक्तैःaffectionate / devoted
अनुरक्तैः:
करण (Karaṇa/Instrument) (agreeing with मन्त्रिभिः)
TypeAdjective
Rootअनु + रञ्ज् (धातु) → अनुरक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् to 'मन्त्रिभिः'
कुशलैःskilful
कुशलैः:
करण (Karaṇa/Instrument) (agreeing with मन्त्रिभिः)
TypeAdjective
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् to 'मन्त्रिभिः'
समर्थैःcapable
समर्थैः:
करण (Karaṇa/Instrument) (agreeing with मन्त्रिभिः)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् to 'मन्त्रिभिः'
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दीप्तिम्splendour / brightness
दीप्तिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदीप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
अवापobtained / attained
अवाप:
क्रिया (main verb) — कर्ता: पार्थिवः, कर्म: दीप्तिम्
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलिट्/परस्मैपद-प्रयोग (perfect-like narrative aorist usage in epic style is also seen; here treated as लङ्-समकक्ष भूतार्थ), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; सकर्मक
युक्तःendowed (with)
युक्तः:
कर्तृ-सम्बन्धी विशेषण (predicate adjective of Karta)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् of 'पार्थिवः' (i.e., 'endowed/associated')
तेजोमयैःradiant / made of light
तेजोमयैः:
करण (Karaṇa/Instrument) (agreeing with गोभिः)
TypeAdjective
Rootतेजस् + मय (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय-समास: तेजोमय = 'luminous/consisting of radiance'; पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् to 'गोभिः'
गोभिःby rays
गोभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; अत्र 'गवः' = 'रश्मयः/किरणाः' (rays) अर्थे
इवlike
इव:
सम्बन्ध (upamā-marker; no kāraka)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
उदितःrisen
उदितः:
कर्तृ-सम्बन्धी विशेषण (of Arkaḥ as subject of implied comparison)
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु) → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् of 'अर्कः'
अर्कःthe sun
अर्कः:
उपमान (Upamāna/standard of comparison)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Context

The eight ministers were Dhrishti, Jayanta,Vijaya, Siddhartha, Arthasadhaka, Ashoka, Mantrapala and Sumantra.

Characters & Entities
D
Daśaratha
M
ministers (collective)
S
sun (Arka)

FAQs

Dharma is strengthened through right counsel: when a ruler is supported by loyal and competent advisers committed to the king’s and kingdom’s welfare, governance becomes luminous and effective.

The sarga closes by summarizing how Daśaratha’s capable council enhances his glory and stability, using the sun metaphor.

Fitness to rule through wise collaboration—glory arising from competent, welfare-oriented counsel.

←Previous Verse
Next Verse→