Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 88, Shloka 15
रामशय्यादर्शनम्
Bharata Beholds Rama’s Forest Bed
Devanagari script
उत्तरीयमिहाऽसक्तं सुव्यक्तं सीतया तदा।तथा ह्येते प्रकाशन्ते सक्ताः कौशेयतन्तवः।।।।
Transliteration
uttarīyam ihāsaktaṃ suvyaktaṃ sītayā tadā |
tathā hy ete prakāśante saktāḥ kauśeyatantavaḥ ||
Translation
ここにはシーターの上衣が引っかかったのがはっきり分かる。絹の糸が付着して、光って見えるからだ。
Word by Word
उत्तरीयम्upper garment
उत्तरीयम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootउत्तरीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
इहhere
इह:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: here)
आसक्तम्was stuck/attached
आसक्तम्:
विधेय (Predicate participle)
TypeVerb
Rootआ√सञ्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘was attached’
सुव्यक्तम्clearly evident
सुव्यक्तम्:
विधेय (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसु + व्यक्त (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/उपसर्गपूर्वक (intensified: ‘clearly manifest’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेयविशेषण
सीतयाby Sita
सीतया:
करण (Karaṇa/Agent in passive)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
तदाthen
तदा:
अधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: then)
तथाthus
तथा:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: thus/in that way)
हिfor, indeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (particle: for/indeed)
एतेthese
एते:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
प्रकाशन्तेshine, appear
प्रकाशन्ते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र√काश् (धातु)
Formलट् लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
सक्ताःstuck
सक्ताः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसञ्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण of ‘तन्तवः’
कौशेयतन्तवःsilken threads
कौशेयतन्तवः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकौशेय (प्रातिपदिक) + तन्तु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative: ‘silk-threads’), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
Context
That the upper garment of Sita might have been caught here is well evident from the shining silken threads stuck.
Characters & Entities
S
SītāFAQs
Satya supported by discernment: Bharata models careful inference and honest reporting, aligning speech with observed reality.
Bharata points out silken threads on the bedding as proof that Sītā’s garment had brushed or caught there.
Bharata’s integrity—he bases conclusions on signs and communicates them transparently.