Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 86, Shloka 12

लक्ष्मणगुणवर्णनम्

Lakshmana’s Vigil and Guha’s Testimony

महता तपसा लब्धो विविधैश्च परिश्रमैः।एको दशरथस्यैष पुत्रस्सदृशलक्षणः।।।।

mahatā tapasā labdho vividhaiś ca pariśramaiḥ | eko daśarathasyaiṣa putraḥ sadṛśalakṣaṇaḥ ||

大いなる苦行とさまざまな労苦によって得られたこのダシャラタの御子は、ただ一人、父に真に似た徳相を具えて立っている。

महताby great
महता:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुं, तृतीया (3rd case), एकवचन; विशेषण (qualifying तपसा)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
लब्धःobtained
लब्धः:
Karta (कर्ता/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootलभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विधेय-विशेषण (obtained)
विविधैःby various
विविधैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd case), बहुवचन; विशेषण (qualifying परिश्रमैः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (and)
परिश्रमैःby efforts/exertions
परिश्रमैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपरिश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन
एकःonly/one
एकः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (qualifying पुत्रः)
दशरथस्यof Dasaratha
दशरथस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन (genitive)
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम (this)
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
सदृशलक्षणःhaving fitting/like marks (excellent traits)
सदृशलक्षणः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसदृश + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय-समास (सदृशं लक्षणं यस्य) विशेषण (qualifying पुत्रः/एषः)

Rama is the only one among the sons who resembles his father in various virtues. Dasaratha obtained him after a great deal of austerities and efforts as well.

R
Rāma
D
Daśaratha
L
Lakṣmaṇa
G
Guha

FAQs

Dharma is continuity of righteous kingship: Rāma embodies the virtues expected of a royal heir, reflecting the moral ideals of his father and dynasty.

Lakṣmaṇa underscores Rāma’s exceptional worth and the hard-won nature of his birth, heightening the tragedy of exile.

Rāma’s sadṛśa-lakṣaṇas—virtues befitting a dhārmic ruler, mirroring Daśaratha’s best qualities.