Sarga 83

Verse 1

तत स्समुत्थितः काल्यमास्थाय स्यन्दनोत्तमम्।प्रययौ भरतश्शीघ्रं रामदर्शनकाङ्क्षया।।2.83.1।।

やがて暁に起き上がり、最上の戦車に乗ると、バラタはラーマを拝見したい一心で、速やかに旅立った。

Verse 2

अग्रतः प्रययुस्तस्य सर्वे मन्त्रिपुरोधसः।अधिरुह्य हयैर्युक्तान्रथान्सूर्यरथोपमान्।।2.83.2।।

彼のすべての大臣と祭司たちは先に進み、馬を繋いだ戦車に乗って、太陽の戦車のように輝いていた。

Verse 3

नवनागसहस्राणि कल्पितानि यथाविधि।अन्वयुर्भरतं यान्तमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम्।।2.83.3।।

定められた儀礼の作法に従い、九千の象がしかるべく整えられ、出立するバラタ――イクシュヴァーク族の喜び――に従って進んだ。

Verse 4

षष्टी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः।अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम्।।2.83.4।।

六万の戦車が、さまざまな武器を携えた弓兵とともに、進みゆくバラタ――名高き王子――に従った。

Verse 5

शतं सहस्राण्यश्वानां समारूढानि राघवम्।अन्वयुर्भरतं यान्तं सत्यसन्धं जितेन्द्रियम्।।2.83.5।।

十万の馬がことごとく騎乗され、進みゆくバラタ――誓いに真実で、感官を制する者――に従った。

Verse 6

कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी।रामानयनसंहृष्टा ययुर्यानेन भास्वता।।2.83.6।।

カイケーイー、スミトラー、そして名高きカウサリヤーは、輝く乗り物に乗り、ラーマを連れ帰れる望みに胸を躍らせて進んだ。

Verse 7

प्रयाताश्चार्यसङ्घाता रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम्।तस्यैव च कथाश्चित्राः कुर्वाणा हृष्टमानसाः।।2.83.7।।

また、尊ばれる市民たちの一団も、ラクシュマナとともにあるラーマにまみえようと旅立ち、喜びのうちにその数々の見事な御業を語り合った。

Verse 8

मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम्।कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगत श्शोकनाशनम्।।2.83.8।।

いつになれば我らはラーマを拝することができよう——雨雲のごとく黒く、偉大なる腕をもち、心は揺るがず、誓願に堅固にして、世の憂いを滅する御方を。

Verse 9

दृष्ट एव हि न श्शोकमपनेष्यति राघवः।तम स्सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्निव भास्करः।।2.83.9।।

まことに、ただお姿を拝するだけでラグハヴァは我らの悲しみを取り去られる。全世界の闇を、昇る太陽が払うがごとく。

Verse 10

इत्येवं कथयन्तस्ते सम्प्रहृष्टाः कथा श्शुभाः।परिष्वजानाश्चान्योन्यं ययुर्नागरिका जनाः।।2.83.10।।

このように語り合いながら、都の人々は喜びに満ちて進み、ラーマの吉祥なる物語を語り継ぎ、互いに抱き合いつつ行った。

Verse 11

ये च तत्रापरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः।रामं प्रति ययुर्हृष्टा स्सर्वाः प्रकृतयस्तथा।।2.83.11।।

またそこにいた他の者たちも皆、尊ばれる市民や商人たち、すなわちすべての民が喜びに満ちて、ラーマのもとへと向かった。

Verse 12

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।

宝石を磨く者や見事な陶工、機を織る者や武具の技で生きる者、孔雀の羽の飾りを作る者、木を挽く者、細工物を作る者や穴を穿つ者、象牙細工師、白塗り職人、香料を商う者、名高い金細工師、毛布を洗う者、温湯浴の世話役、医師、香を売る者、酒を商う者、洗濯人と仕立て屋、村や里の長老、女たちを伴う役者、そして漁師たち——皆がバラタに従い、連なって進んだ。

Verse 13

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।

宝石を磨く者や見事な陶工、機を織る者や武具の技で生きる者、孔雀の羽の飾りを作る者、木を挽く者、細工物を作る者や穴を穿つ者、象牙細工師、白塗り職人、香料を商う者、名高い金細工師、毛布を洗う者、温湯浴の世話役、医師、香を売る者、酒を商う者、洗濯人と仕立て屋、村や里の長老、女たちを伴う役者、そして漁師たち——皆がバラタに従い、連なって進んだ。

Verse 14

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।

宝石を磨く者や見事な陶工、機を織る者や武具の技で生きる者、孔雀の羽の飾りを作る者、木を挽く者、細工物を作る者や穴を穿つ者、象牙細工師、白塗り職人、香料を商う者、名高い金細工師、毛布を洗う者、温湯浴の世話役、医師、香を売る者、酒を商う者、洗濯人と仕立て屋、村や里の長老、女たちを伴う役者、そして漁師たち——皆がバラタに従い、連なって進んだ。

Verse 15

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।

宝石を磨く者や見事な陶工、機を織る者や武具の技で生きる者、孔雀の羽の飾りを作る者、木を挽く者、細工物を作る者や穴を穿つ者、象牙細工師、白塗り職人、香料を商う者、名高い金細工師、毛布を洗う者、温湯浴の世話役、医師、香を売る者、酒を商う者、洗濯人と仕立て屋、村や里の長老、女たちを伴う役者、そして漁師たち——皆がバラタに従い、連なって進んだ。

Verse 16

समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसम्मताः।गोरथैर्भरतं यान्तमनुजग्मु स्सहस्रशः।।2.83.16।।

心を静め、ヴェーダに通じ、正しい行いで尊ばれるバラモンたちは、バラタが出立するのに従い、牛車に乗って幾千ともなく後に続いた。

Verse 17

सुवेषा श्शुद्धवसनास्ताम्रमृष्टानुलेपनाः।सर्वे ते विविधैर्यानै श्शनैर्भरतमन्वयुः।।2.83.17।।

身なりを整え、清らかな衣をまとい、鮮やかな赤い白檀の香膏を塗った彼らは皆、さまざまな乗り物に乗り、ゆるやかにバラタに従った。

Verse 18

प्रहृष्टमुदिता सेना साऽन्वयात्कैकयीसुतम्।भ्रातुरानयने यान्तं भरतं भ्रातृवत्सलम्।।2.83.18।।

その軍勢は歓喜と高揚に満ち、兄を深く慕うカイケーイーの子バラタに従い、兄を迎え戻すために旅立つ彼の後を進んだ。

Verse 19

ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः।समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गीबेरपुरं प्रति।।2.83.19।।यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः।निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन्।।2.83.20।।

彼らは戦車や車輿、馬や象に乗って長い道のりを進み、やがてシュリンギーベラプラへ向かう途上でガンガーに至った。そこには、ラーマの友である勇士グハが一族に囲まれて住み、怠りなくその地を守護していた。

Verse 20

ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः।समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गीबेरपुरं प्रति।।2.83.19।।यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः।निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन्।।2.83.20।।

彼らは戦車や車輿、馬や象に乗って長い道のりを進み、やがてシュリンギーベラプラへ向かう途上でガンガーに至った。そこには、ラーマの友である勇士グハが一族に囲まれて住み、怠りなくその地を守護していた。

Verse 21

उपेत्य तीरं गङ्गायाश्चक्रवाकैरलङ्कृतम्।व्यवातिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी।।2.83.21।।

チャクラヴァーカの鳥に彩られたガンガーの岸に至ると、バラタに従う軍勢はそこで歩みを止めた。

Verse 22

निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां शिवोदकाम्।भरतस्सचिवान्सर्वानब्रवीद्वाक्यकोविदः।।2.83.22।।

従って来た軍勢と、瑞祥の水をたたえるガンガーを見渡し、言葉に巧みなバラタは、すべての大臣たちに語りかけた。

Verse 23

निवेशयत मे सैन्यमभिप्रायेण सर्वतः।विश्रान्ताः प्रतरिष्यामश्श्व इदानीमिमां नदीम्।।2.83.23।।

都合のよいように、わが軍を四方に布陣して宿営させよ。皆が休息したのち、明日この川を渡ろう。

Verse 24

दातुं च तावदिच्छामि स्वर्गतस्य महीपतेः।और्ध्वदेहनिमित्तार्थमवतीर्योदकं नदीम्।।2.83.24।।

ひとまず私は川へ降り、亡き王のために水の供養（タルパナ）を捧げたい。来世への道行きが祝福されるように。

Verse 25

तस्यैवं ब्रुवतोऽमात्यास्तथेत्युक्त्वा समाहिताः।न्यवेशयंस्तां छन्देन स्वेन स्वेन पृथक्पृथक्।।2.83.25।।

彼がそのように語ると、家臣たちは沈着に耳を傾け、「そのとおりに」と答えて陣営を整え、各隊はそれぞれの都合に従って別々に宿営した。

Verse 26

निवेश्य गङ्गामनु तां महानदीं चमूं विधानैः परिबर्हशोभिनीम्।उवास रामस्य तदा महात्मनो विचिन्तयानो भरतो निवर्तनम्।।2.83.26।।

大河ガンガーのほとりに、王のしるしで飾られ、しかるべく整えられた壮麗な軍勢を宿営させると、バラタはそこに留まり、偉大なる魂のラーマをいかにして帰還させるかを思い巡らした。