Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 74, Shloka 17
भरतस्य कैकेयी-गर्हा तथा सुरभि-दृष्टान्तः
Bharata’s Reproach of Kaikeyi and the Surabhi Exemplum
Devanagari script
अधस्ताद्व्रजतस्तस्याः सुरराज्ञो महात्मनः।बिन्दवः पतिता गात्रे सूक्ष्मा स्सुरभिगन्धिनः।।।।
Transliteration
adhastād vrajatas tasyāḥ surarājño mahātmanaḥ | bindavaḥ patitā gātre sūkṣmāḥ surabhigandhinaḥ ||
Translation
彼女が偉大なる天界の王の上を通ると、スラビーの香りを帯びた微細な滴が下へ落ち、その身に降りかかった。
Word by Word
अधस्तात्downwards/below
अधस्तात्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of place)
व्रजतःof (him) proceeding
व्रजतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeVerb
Root√व्रज् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), षष्ठी (Genitive), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग रूपसाम्य; ‘of (him) going/proceeding’
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सुरराज्ञःof the king of the gods
सुरराज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसुरराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणां राजा)
महात्मनःof the great-souled (one)
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying सुरराज्ञः); समासः कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)
बिन्दवःdrops
बिन्दवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबिन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पतिताःfell
पतिताः:
Kriya (क्रिया/Predicative action: fell)
TypeVerb
Rootपतित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पत्)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेयविशेषण (predicate participle)
गात्रेon the body
गात्रे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सूक्ष्माःfine/tiny
सूक्ष्माः:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying बिन्दवः)
सुरभिगन्धिनःfragrant
सुरभिगन्धिनः:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसुरभि-गन्धिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (सुरभिः गन्धः यस्य) / उपपद-तत्पुरुष; विशेषणम् (qualifying बिन्दवः)
Context
The fine drops of her fragnant tears trickled down the body of the great king of the gods (Indra).
Characters & Entities
B
BharataK
KaikeyiS
SurabhīI
Indra (Sura-rāja)FAQs
Suffering—especially unjust suffering—echoes into the divine realm; dharma is not merely social but cosmic, drawing the attention of higher powers.
Surabhī’s tears fall upon Indra, setting up Indra’s recognition and response.
The gods’ attentiveness to dharmic imbalance—signals of distress are not ignored.