Sarga 49

Verse 1

रामोऽपि रात्रिशेषेण तेनैव महदन्तरम्।जगाम पुरुषव्याघ्रः पितुराज्ञामनुस्मरन्।।।।

ラーマもまた、人中の虎として、夜の残る時刻に大いなる道のりを進み、父の命を絶えず心に念じていた。

Verse 2

तथैव गच्छतस्तस्य व्यपायाद्रजनी शिवा।उपास्य शिवां सन्ध्यां विषयान्तं व्यगाहत।।।।

同じように旅を続けるうち、吉祥なる夜は明けた。吉祥の暁のサンディヤーを礼拝し終えると、彼は国の辺境へと踏み入った。

Verse 3

ग्रामान् विकृष्टसीमान्तान् पुष्पितानि वनानि च।पश्यन्नतिययौ शीघ्रं शनैरिव हयोत्तमैः।।।।शृण्वन् वचो मनुष्याणां ग्रामसंवासवासिनाम्।

彼は、境界が新たに耕された村々と、花咲く森とを眺めた。村里に住む人々の語らいを聞きつつ、優れた馬により速やかに進んだが、彼にはそれがまるでゆるやかに進むかのように感じられた。

Verse 4

राजानं धिग्दशरथं कामस्य वशमागतम्।।।।हा नृशंसाद्य कैकेयी पापा पापानुबन्धिनी।तीक्ष्णा सम्भिन्नमर्यादा तीक्ष्णकर्मणि वर्तते।।।।या पुत्रमीदृशं राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम्।वनवासे महाप्राज्ञं सानुक्रोशं जितेन्द्रियम्।।।।

「欲望の支配に堕ちたダシャラタ王よ、なんという恥！ああ、今日この無慈悲なカイケーイーは、罪深く罪に執し、礼の境をことごとく破り、酷い業に踏み出した。王の子たるあの法にかなう者、深い智慧を備え、憐れみ深く、諸根を制する者を、森住まいのために追放するのだ。」

Verse 5

राजानं धिग्दशरथं कामस्य वशमागतम्।।2.49.4।।हा नृशंसाद्य कैकेयी पापा पापानुबन्धिनी।तीक्ष्णा सम्भिन्नमर्यादा तीक्ष्णकर्मणि वर्तते।।2.49.5।।या पुत्रमीदृशं राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम्।वनवासे महाप्राज्ञं सानुक्रोशं जितेन्द्रियम्।।2.49.6।।

「ああ、今日この無慈悲なカイケーイーは、罪深く罪に執し、礼の境をことごとく破り、酷い業に執心している。」

Verse 6

राजानं धिग्दशरथं कामस्य वशमागतम्।।2.49.4।।हा नृशंसाद्य कैकेयी पापा पापानुबन्धिनी।तीक्ष्णा सम्भिन्नमर्यादा तीक्ष्णकर्मणि वर्तते।।2.49.5।।या पुत्रमीदृशं राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम्।वनवासे महाप्राज्ञं सानुक्रोशं जितेन्द्रियम्।।2.49.6।।

「王の子を追放するのは彼女だ——法にかなう者、深い智慧を備え、憐れみ深く、諸根を制するその人を、森に住まわせるために送り出すのだ。」

Verse 7

कथं नाम महाभागा सीता जनकनन्दिनी।सदा सुखेष्वभिरता दुःखान्यनुभविष्यति।।।।

「どうして、幸い多きシーター、ジャナカの娘で、常に安楽に慣れてきた彼女が、苦難を味わい耐えられようか。」

Verse 8

अहो दशरथो राजा निस्नेहः स्वसुतं प्रियम्।प्रजानामनघं रामं परित्यक्तुमिहेच्छति।।।।

ああ、ダシャラタ王は情愛を失い、ここで自らの愛子—民に慕われ、罪なきラーマ—を捨てようとしている。

Verse 9

एता वाचो मनुष्याणां ग्रामसंवासवासिनाम्।शृण्वन्नतिययौ वीरः कोसलान् कोसलेश्वरः।।।।

村々や集落に住む人々のこの言葉を聞きながら、勇なるコーサラの主はコーサラの国境を越えて進んだ。

Verse 10

ततो वेदश्रुतिं नाम शिववारिवहां नदीम्।उत्तीर्याभिमुखः प्रायादगस्त्याध्युषितां दिशम्।।।।

それから、吉祥なる水を運ぶヴェーダシュルティーという名の川を渡り、アガスティヤの住まう方角へと面して進んだ。

Verse 11

गत्वा तु सुचिरं कालं ततः शीतजलां नदीम्।गोमतीं गोयुतानूपामतरत्सागरङ्गमाम्।।।।

長きにわたり旅したのち、彼は冷ややかな水をたたえるゴーマティー河を、牛の群れに富む湿地の岸辺をもつその流れが海へと向かう渡し場で渡った。

Verse 12

गोमतीं चाप्यतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैर्हयैः।मयूरहंसाभिरुतां ततार स्यन्दिकां नदीम्।।।।

さらにゴーマティーを渡り終えると、ラाघヴァは疾き馬に運ばれて、孔雀と白鳥の声がこだまするシャンディカー河をも渡った。

Verse 13

स महीं मनुना राज्ञा दत्तामिक्ष्वाकवे पुरा।स्फीतां राष्ट्रावृतां रामो वैदेहीमन्वदर्शयत्।।।।

ラーマは、諸国に囲まれ繁栄するその大地を、昔マヌ王がイクシュヴァークに授けたものとして、ヴァイデーヒーに示した。

Verse 14

सूत इत्येव चाभाष्य सारथिं तमभीक्ष्णशः।हंसमत्तस्वरश्श्रीमानुवाच पुरुषर्षभः।।2.19.14।।

彼はただ「御者よ」とのみ繰り返しその馭者に呼びかけ、やがて、声が酔える白鳥のような、輝ける人中の雄が語り始めた。

Verse 14

सूत इत्येव चाभाष्य सारथिं तमभीक्ष्णशः।हंसमत्तस्वरश्श्रीमानुवाच पुरुषर्षभः।।2.19.14।।

彼はただ「御者よ」とのみ繰り返しその馭者に呼びかけ、やがて、声が酔える白鳥のような、輝ける人中の雄が語り始めた。

Verse 15

कदाऽहं पुनरागम्य सरय्वा पुष्पिते वने।मृगयां पर्यटिष्यामि मात्रा पित्रा च सङ्गतः।।।।

いつ私は再び帰り、母と父に寄り添って、サラユーのほとりの花咲く森を狩りしつつ巡れるのだろうか。

Verse 16

नात्यर्थमभिकाङ्क्षामि मृगयां सरयूवने।रतिर्ह्येषातुला लोके राजर्षिगणसम्मता।।।।

サラユーの森での狩りを、私はそれほど強く望むわけではない。だがこの遊びは世に比類なき歓びであり、王仙たちの集いにも認められている。

Verse 17

राजर्षीणां हि लोकेऽस्मिन् रत्यर्थं मृगया वने।काले कृतां तां मनुजैर्घन्विनामभिकाङ्क्षिताम्।।।।

この世では、王仙たちは楽しみのため、しかるべき時に森で狩りを行う。それは弓を執る者が望む営みであり、のちに他の人々もまたそれに倣った。

Verse 18

स तमध्वानमैक्ष्वाकस्सूतं मधुरया गिरा।तं तमर्थमभिप्रेत्य ययौ वाक्यमुदीरयन्।।।।

かくしてイクシュヴァーク族の王子は、御者に甘美な声で語りかけつつ、その道を進み、胸に湧き起こる思いを言葉として放った。