Sarga 16

Verse 1

तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्।प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित्।।।।प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः।अप्रमादिभिरेकाग्रै स्स्वनुरक्तैरधिष्ठिताम्।।।।

古き作法に通じたスーマントラは、人々で混み合う奥御殿の門を越え、やがて静かな中庭に至った。そこは、忠誠深い若者たちが—油断なく心を一点に定め—槍と弓を携えて守り、磨かれた耳飾りがきらりと光っていた。

Verse 2

तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्।प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित्।।2.16.1।।प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः।अप्रमादिभिरेकाग्रै स्स्वनुरक्तैरधिष्ठिताम्।।2.16.2।।

そこは、磨かれた耳飾りをつけた若者たちに守られていた。怠りなく警戒し、一心にして主君に忠誠を尽くし、槍と弓を携えて。

Verse 3

तत्र काषायिणो वृद्धान् वेत्रपाणीन् स्वलङ्कृतान्।ददर्श विष्ठितान् द्वारि स्त्र्यध्यक्षान्सुसमाहितान्।।।।

そこで彼は、戸口に立つ女官区の老いた守衛たちを見た。赭色の衣をまとい、よく飾り、杖を手に、心を引き締めていた。

Verse 4

ते समीक्ष्य समायान्तं रामप्रियचिकीर्षवः।सहसोत्पतितास्सर्वे स्वासनेभ्यस्ससम्भ्रमाः।।।।

スーマントラが来るのを見て、ラーマの安寧を願う者たちは皆、あわただしい熱意のうちに席から一斉に立ち上がった。

Verse 5

तानुवाच विनीतात्मा सूतपुत्रः प्रदक्षिणः।क्षिप्रमाख्यात रामाय सुमंन्त्रो द्वारि तिष्ठति।।।।

すると、謙虚で礼節深い御者の子は彼らに言った。「急いでラーマにお伝えせよ。スーマントラが戸口でお待ちである。」

Verse 6

ते राममुपसङ्गम्य भर्तुः प्रियचिकीर्षवः।सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाभिचक्षिरे।।।।

主君の御心にかなうことをなそうとして、彼らは妻と共にいるラーマに近づき、ただちに告げ知らせた。

Verse 7

प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यन्तरं पितुः।तत्रैवानाययामास राघवप्रियकाम्यया।।।।

彼らの報告によって、父の信任厚い近臣である御者が来たと知ると、ラグハヴァ（ラーマ）はこれを敬って、その場へただちに招き入れさせた。

Verse 8

तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्।ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।।।वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।।।स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।।।

スーマントラは、ヴァイシュラヴァナ（クベーラ）のごとく輝くラーマが、麗しく飾られ、上質の覆いを備えた黄金の寝台に座しているのを見た。敵を打ち伏せる御方の身には、深い紅を帯びた、清らかで芳香高い最上の白檀の香膏が塗られていた。さらに、傍らに立つシーターがヤクの尾の扇を手に侍り、ラーマは星チトラー（Citrā）を伴う月のように見えた。

Verse 9

तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्।ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।2.16.8।।वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।2.16.9।।स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।2.16.10।।

スーマントラは、ヴァイシュラヴァナ（クベーラ）のごとく輝くラーマが、麗しく飾られ、上質の覆いを備えた黄金の寝台に座しているのを見た。敵を打ち伏せる御方の身には、深い紅を帯びた、清らかで芳香高い最上の白檀の香膏が塗られていた。さらに、傍らに立つシーターがヤクの尾の扇を手に侍り、ラーマは星チトラー（Citrā）を伴う月のように見えた。

Verse 10

तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्।ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।2.16.8।।वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।2.16.9।।स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।2.16.10।।

シーターが傍らに立ち、ヤクの尾の扇を手にしているとき、ラーマは再び、チトラー星を伴う月のように現れた。

Verse 11

तं तपन्तमिवादित्यमुपपन्नं स्वतेजसा।ववन्दे वरदं वन्दी विनयज्ञो विनीतवत्।।।।

スーマントラ—宮廷の使者にして謙譲をわきまえた者—は、恩寵を授けるラーマに恭しく礼拝した。ラーマは自らの本有の光に立ち、太陽のごとく輝いていた。

Verse 12

प्राञ्जलिस्सुमुखं दृष्ट्वा विहारशयनासने।राजपुत्रमुवाचेदं सुमन्त्रो राजसत्कृतः।।।।

麗しい面差しの王子が寝台に憩うのを見て、王に厚く遇されたスーマントラは合掌し、次の言葉を述べた。

Verse 13

कौशल्यासुप्रजा राम पिता त्वां द्रष्टुमिच्छति।महिष्या सह कैकेय्या गम्यतां तत्र मा चिरम्।।।।

「ラーマよ、カウシャリヤーの高貴なる御子よ。父王は王妃カイケーイーとともに、あなたにお目通りを望んでおられる。今すぐ参られよ、遅れてはならぬ。」

Verse 14

एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः।ततस्सम्मानयामास सीतामिदमुवाच ह।।।।

そう告げられると、人々の中の獅子、光輝あるラーマは喜んだ。ついで礼を尽くしてスーマントラを敬い、シーターにこう語った。

Verse 15

देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे।मन्त्रयेते धृवं किञ्चिदभिषेचनसंहितम्।।।।

「デーヴィよ、王と王妃が相まみえて相談しておられる。きっと、わが灌頂（即位の聖なる式）に関わることに違いない。」

Verse 16

लक्षयित्वा ह्यभिप्रायं प्रियकामा सुदक्षिणा।सञ्चोदयति राजानं मदर्थमसितेक्षणा।।।।

「そのお心を見て取った黒き瞳の王妃は、善意に満ち、愛しきものを願いつつ、わがために王を促しておられる。」

Verse 17

सा प्रहृष्टा महाराजं हितकामानुवर्तिनी।जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेस्सुता।।।।

我が母――ケーカヤ王の娘――は歓喜し、大王の益ある御意に従って、ただ我が安寧を願っている。

Verse 18

दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह।सुमन्त्रं प्राहिणोद्दूतमर्थकामकरं मम।।।।

まことに吉兆だ。大王は愛しき妃とともに、我が福祉と正しき願いを成就させる使者としてスーマントラを遣わされた。

Verse 19

यादृशी परिषत्तत्र तादृशो दूत आगतः।ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

あちらの評議が相応しいように、来た使者もまた相応しい。きっと今日この日に、王は我を灌頂して皇太子に立てられる。

Verse 20

हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिम्।सह त्वं परिवारेण सुखमास्व रमस्व च।।।।

さあ、私はここをすぐに発って王にお目にかかろう。そなたは従者たちとともに、ここで安らかに留まり、くつろいでいなさい。

Verse 21

पतिसम्मानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा।आद्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी।।।।

黒き眼のシーターは、夫に敬われつつ、彼を戸口まで見送り、事の成り行きの吉兆を胸に思いめぐらした。

Verse 22

राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम्।कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत्।।।।

「王は、婆羅門に支えられる王国と、ラージャスーヤ（Rājasūya）の灌頂とを、汝に授けるにふさわしい。世を創りし者がヴァーサヴァ（インドラ）に主権を与えたように。」

Verse 23

दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम्।कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम्।।।।

「汝が灌頂を受け、誓戒に堅く、清らかにして、上質の鹿皮をまとい、手に羚羊の角を携える姿を、私は喜びをもって拝するであろう。」

Verse 24

पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः।वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम्।।।।

「東は金剛持（インドラ）が汝を守り、南はヤマが守り、西はヴァルナが守り、北はダネーシャ（クベーラ）が守らんことを。」

Verse 25

अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः।निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात्।।।।

かくしてラーマは、シーターに別れを告げ、吉祥の飾りを身に帯びて、スーマントラとともに邸を出立した。

Verse 26

पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः।लक्ष्मणं द्वारिसोऽपश्यत्प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम्।।।।

山の洞穴から獅子が出で来るように、ラーマが出ると、戸口に立つラクシュマナが見えた。彼は合掌し、身をかがめて恭敬していた。

Verse 27

अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत्सुहृज्जनैः।स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च।।।।ततः पावकसङ्काशमारुरोह रथोत्तमम्।वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजतं राजनन्दनः।।।।

ついで中庭にて、親しき人々と相まみえた。皆が彼を待ち望んでいるのを見て、近づき、会して、ねんごろに挨拶した。

Verse 28

अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत्सुहृज्जनैः।स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च।।2.16.27।।ततः पावकसङ्काशमारुरोह रथोत्तमम्।वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजतं राजनन्दनः।।2.16.28।।

ついで中庭にて、親しき人々と相まみえた。皆が彼を待ち望んでいるのを見て、近づき、会して、ねんごろに挨拶した。

Verse 29

मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्।मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया सूर्यवर्चसम्।।।।करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः।हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम्।।।।प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितश्श्रिया।

その戦車は雲の雷鳴のように轟き、広々として窮屈さなく、宝玉と黄金で飾られていた。その光は目を奪うほどで、太陽の輝きのごとく照り映える。さらに最上の馬が繋がれ、若い象の子のように力強く、千眼のインドラの戦車が駿馬に引かれて走るように、疾く駆けた。

Verse 30

मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्।मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया सूर्यवर्चसम्।।2.16.29।।करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः।हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम्।।2.16.30।।प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितश्श्रिया।

その戦車は雲の雷鳴のように轟き、広々として窮屈さなく、宝玉と黄金で飾られていた。その光は目を奪うほどで、太陽の輝きのごとく照り映える。さらに最上の馬が繋がれ、若い象の子のように力強く、千眼のインドラの戦車が駿馬に引かれて走るように、疾く駆けた。

Verse 31

स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन्।।।।निकेतान्निर्ययौ श्रीमान्महाभ्रादिव चन्द्रमाः।

その壮麗な戦車は、天に鳴り響く雨雲のように轟きつつ邸宅を出た。大いなる雲塊の背後から月が現れるようであった。

Verse 32

छत्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः।।।।जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः।

ラーマの弟ラクシュマナは、天蓋の傘とヤクの尾の払子を手にし、戦車の後ろに乗って、真の兄弟として兄ラーマを守護した。

Verse 33

ततो हलहलाशब्दस्तुमुलस्समजायत।।।।तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः।

そのとき彼が出立すると、四方の群衆から「ハー、ハー！」という大きなどよめきが轟き起こった。

Verse 34

ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसन्निभाः।।।।अनुजग्मुस्तदा रामं शतशोऽथ सहस्रशः।

それから、優れた馬に乗る者、山のごとく巨大な象に乗る者ら、名だたる首領たちが、百、千とラーマに従って進んだ。

Verse 35

अग्रतश्चास्य सन्नद्धाश्चन्दनागरुभूषिताः।।।।खड्गचापधराश्शूरा जग्मुराशंसवो जनाः।

その前には、鎧をまとい剣と弓を携え、白檀と沈香を身に塗った勇士たちが、来臨を告げる先触れのように進んだ。

Verse 36

ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम्।।।।सिंहनादाश्च शूराणां तदा शुश्रुविरे पथि।

そのとき道中には、楽器の響き、詠唱者たちの讃歌、そして勇士たちの獅子の咆哮が聞こえ渡った。

Verse 37

हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिस्समन्ततः।।।।कीर्यमाण स्सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिन्दमः।

敵を屈するラーマは進みゆき、楼閣の窓辺に飾り立って立つ女たちは、四方から麗しい花の山を彼に降り注いだ。

Verse 38

रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः।।।।वचोभिरग्य्रैर्हर्म्यस्था क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे।

それから、非の打ちどころなき美しさの女たちは、楼閣の露台に立つ者も地に立つ者も、選び抜かれた喜ばしい言葉でラーマを礼拝し、敬い、歓ばせようとした。

Verse 39

नूनं नन्दति ते माता कौशल्यामातृनन्दन।।।।पश्यन्ती सिद्धयात्रं त्वां पित्र्यं राज्यमवस्थितम्।

きっと母カウシャリヤーは喜ぶであろう、母の喜びよ。成就した歩みを遂げ、父の王国に安らかに確立したお前を見て。

Verse 40

सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनी वराम्।।।।अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम्।

その女たちは、ラーマの心に愛されるシーターこそ、すべての高貴な婦人のうち最もすぐれた方であると、まことに思った。

Verse 41

तया सुचरितं देव्या पुरा नूनं महत्तपः।।।।रोहिणीव शशाङ्केन रामसंयोगमाप या।

まことに、かの気高き御方は昔、大いなる苦行を修められたに違いない。ゆえに羅摩との結びを得たのだ――ローヒニーが月と結ばれるように。

Verse 42

इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः।।।।शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः।आत्मसंपूजनै शृण्वन् ययौ रामौ महापथम्।।।।

かくして王の大路に立つとき、羅摩――人の中の最勝者――は高楼の頂から女たちが口にする愛しい言葉を耳にした。自らへの讃嘆を聞きつつ、羅摩は大路を進んで行った。

Verse 43

इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः।।2.16.42।।शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः।आत्मसंपूजनै शृण्वन् ययौ रामौ महापथम्।।2.16.43।।

そこでラグハヴァは、集まった人々の語りのさざめき――自分に関するさまざまな言葉――を聞いた。前にいる市民たちは歓喜に輝いていた。

Verse 44

स राघवस्तत्र कथाप्रपञ्चान्शुश्राव लोकस्य समागतस्य।आत्माधिकारा विविधाश्च वाचःप्रहृष्टरूपस्य पुरो जनस्य।।।।

そこでラグハヴァは、集まった人々の語りのさざめき――自分に関するさまざまな言葉――を聞いた。前にいる市民たちは歓喜に輝いていた。

Verse 45

एष श्रियं गच्छति राघवोऽद्यराजप्रसादाद्विपुलां गमिष्यन्।एते वयं सर्व समृद्धकामायेषामयं नो भविता प्रशास्ता।।।।

今日このラグハヴァは繁栄へと進み、王の恩寵によって広大な統治を得ようとしている。彼が我らの統治者となれば、我らは皆、望みをことごとく満たされる。

Verse 46

लाभो जनस्यास्य यदेष सर्वंप्रपत्स्यते राष्ट्रमिदं चिराय।न ह्यप्रियं किञ्चन जातु कश्चित्पश्येन्न दुःखं मनुजाधिपेऽस्मिन्।।।।

この国土すべてを彼が久しく治めるなら、それはこの民にとって真の福である。この人の主のもとでは、誰ひとり不快なものを見ることなく、悲しみを味わうこともない。

Verse 47

स घोषवद्भिश्च मतङ्गाजैर्ययैःपुरस्सरै स्स्वस्तिकसूतमागधैः।महीयमानः प्रवरैश्च वादकैरभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ।।।।

象の喇叭の響きと馬のいななきが轟き、前には祝福の詞を唱える詩人と讃歌者が進み、最上の楽人たちが賛嘆を捧げる中、ラーマはヴァイシュラヴァナ（クベーラ）のごとく威儀をもって進まれた。

Verse 48

करेणुमातंङ्गरथाश्वसंकुलंमहाजनौघ परिपूर्णचत्वरम्।प्रभूतरत्नं बहुपण्यसञ्चयंददर्श रामो रुचिरं महापथम्।।।।

ラーマは、壮麗なる大路を目にした――雌象・象・戦車・馬がひしめき、辻々は大群衆で満ち、宝玉に富み、商いの品々が豊かに積み集められていた。