Adhyaya 20

Verse 1

सुमतिरुवाच । अथ प्रयाते भूपाले सर्वलोकसमन्विते । महाभागैर्वैष्णवैश्च गायकैः कृष्णकीर्तनम्

スーマティは言った。王があらゆる人々を伴って去ったとき、幸いなるヴァイシュナヴァたちとその歌い手によって、クリシュナの御名讃歌（キールタン）が起こった。

Verse 2

शुश्रावासौ महाराजो मार्गे गोविंदकीर्तनम् । जय माधव भक्तानां शरण्य पुरुषोत्तम

道すがら、その大王はゴーヴィンダの御名の唱和を耳にした。「勝利あれ、マーダヴァよ、信徒の帰依処よ、プルショーッタマよ！」

Verse 3

मार्गे तीर्थान्यनेकानि कुर्वन्पश्यन्महोदयम् । तापसब्राह्मणात्तेषां महिमानमथा शृणोत्

道すがら彼は多くのティールタ（聖なる渡し場）を巡り、大いなる吉祥を目の当たりにした。さらに苦行のバラモンから、それらの偉大さと栄光を聞き知った。

Verse 4

विचित्रविष्णुवार्ताभिर्विनोदितमना नृपः । मार्गेमार्गे महाविष्णुं गापयामास गायकान्

ヴィシュヌの不思議な物語に心を慰められた王は、旅の道々ごとに、歌い手たちにマハーヴィシュヌの讃歌を歌わせた。

Verse 5

दीनांधकृपणानां च पंगूनां वासनोचितम् । दानं ददौ महाराजो बुद्धिमान्विजितेंद्रियः

その大王は、智慧あり諸感官を制する者として、貧しき者、盲なる者、困窮する者、足なえの者に、必要にふさわしい施しを与えた。

Verse 6

अनेकतीर्थविरजमात्मानं भव्यतां गतम् । कुर्वन्ययौ स्वीयलोकैर्हरिध्यानपरायणः

多くのティールタによって身を清め、吉祥なる境地に至ると、彼は自らの天上の従者たちとともに旅立ち、ただひたすらハリへの禅想に帰依していた。

Verse 7

नृपो गच्छन्ददर्शाग्रे नदीं पापप्रणाशिनीम् । चक्रांकितग्रावयुतां मुनिमानस निर्मलाम्

王が進むと、前方に罪を滅する一条の川が現れた。そこにはチャクラの印を帯びた石が連なり、ムニたちの心のように清らかであった。

Verse 8

अनेकमुनिवृंदानां बहुश्रेणिविराजिताम् । सारसादिपतत्रीणां कूजितैरुपशोभिताम्

無数のムニの群れにより荘厳され、多くの列に輝き、鶴などの鳥の鳴き声によっていよいよ美しく飾られている。

Verse 9

दृष्ट्वा पप्रच्छ विप्राग्र्यं तापसं धर्मकोविदम् । अनेकतीर्थमाहात्म्य विशेषज्ञानजृंभितम्

それを見て、彼は最勝のブラーフマナ――苦行者にしてダルマに通じ、多くのティールタの偉大さを識別して知る光に満ちた者――に問いかけた。

Verse 10

स्वामिन्केयं नदी पुण्या मुनिवृन्दनिषेविता । करोति मम चित्तस्य प्रमोदभरनिर्भरम्

主よ、これはいかなる聖なる河なのでしょうか。無数のムニが訪れ、私の心をあふれる歓喜で満たし尽くします。

Verse 11

इति श्रुत्वा वचस्तस्य राजराजस्य धीमतः । वक्तुं प्रचक्रमे विद्वांस्तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

かくして賢き王の中の王の言葉を聞くと、学識ある者はティールタの最上の功徳を語り始めた。

Verse 12

ब्राह्मण उवाच । गंडकीयं नदी राजन्सुरासुरनिषेविता । पुण्योदकपरीवाह हतपातकसंचया

ブラーフマナは言った。「王よ、ガンダキー河はデーヴァとアスラの双方に親しまれる。その流れは聖なる水を運び、積み重なった罪の集積を滅する。」

Verse 13

दर्शनान्मानसं पापं स्पर्शनात्कर्मजं दहेत् । वाचिकं स्वीय तोयस्य पानतः पापसंचयम्

ただこれを見ただけで心の罪は焼き尽くされ、触れれば行いより生じた罪は滅し、さらにその自らの水を飲めば、言葉によって積み重ねた罪の山はことごとく破られる。

Verse 14

पुरा दृष्ट्वा प्रजानाथः प्रजाः सर्वा विपावनीः । स्वगंडविप्रुषोनेक पापघ्नीं सृष्टवानिमाम्

いにしえ、衆生の主は、すべての生きとし生けるものが浄めを求めるのを見て、自らの頬から落ちた無数の雫より、この罪を滅する聖なる流れを創り出された。

Verse 15

एनां नदीं ये पुण्योदां स्पृशंति सुतरंगिणीम् । ते गर्भभाजो नैव स्युरपि पापकृतो नराः

この川に触れる者——功徳を授ける水をたたえ、波立ち豊かなその流れに触れる者は——たとえ罪を犯した人であっても、もはや胎内に入ることなく（再生せず）解き放たれる。

Verse 16

अस्यां भवा ये चाश्मानश्चक्रचिह्नैरलंकृताः । ते साक्षाद्भगवंतो हि स्वस्वरूपधराः पराः

また、ここにある、チャクラ（円盤）の印を帯びて飾られた石は、まさしく福徳なる主そのもの——自らの本来の姿をとって現れる至上の存在である。

Verse 17

शिलां संपूजयेद्यस्तु नित्यं चक्रयुतां नरः । न जातु स जनन्या वै जठरं समुपाविशेत्

チャクラ（円盤）の印を備えた聖なる石を日々礼拝する人は、決して再び母の胎に入ることはない。

Verse 18

पूजयेद्यो नरो धीमाञ्छालग्रामशिलां वराम् । तेनाचारवता भाव्यं दंभलोभवियोगिना

すぐれたシャーラグラーマ（Śālagrāma）の聖石を礼拝する賢者は、よき規律と正しい行いを守り、偽りと貪りを離れて生きるべきである。

Verse 19

परदार परद्रव्यविमुखेन नरेण हि । पूजनीयः प्रयत्नेन शालग्रामः सचक्रकः

まことに、他人の妻と他人の財から身を退ける者は、真摯な努力をもって、チャクラ（円盤）の印を具えたシャーラグラーマを礼拝すべきである。

Verse 20

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे रामाश्वमेधे शेषवात्स्यायनसंवादे । गंडकीमाहात्म्यंनाम विंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・プラーナ』パーターラ・カーンダにおいて、ラーマのアシュヴァメーダ供犠の物語の中、シェーシャとヴァーツヤーヤナの対話により、「ガンダキーの偉大さ」と名づけられた第二十章はここに終わる。

Verse 21

अपि पापसहस्राणां कर्ता तावन्नरो भवेत् । शालग्रामशिलातोयं पीत्वा पूतो भवेत्क्षणात्

たとえ人が幾千の罪を犯していようとも、シャーラグラーマの聖石を沐浴させた水を飲めば、たちまち清められる。

Verse 22

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वेदपथि स्थितः । शालग्रामं पूजयित्वा गृहस्थो मोक्षमाप्नुयात्

ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシュヤ、シュードラのいずれであっても、ヴェーダの道に安住し、シャーラグラーマを礼拝するなら、在家であっても解脱（モークシャ）に至る。

Verse 23

न जातु चित्स्त्रिया कार्यं शालग्रामस्य पूजनम् । भर्तृहीनाथ सुभगा स्वर्गलोकहितैषिणी

女性は決して独りでシャーラグラーマ（聖石）を礼拝してはならない。とりわけ夫なき身であれば、たとえ幸運に恵まれ天界の福を願う者であっても同様である。

Verse 24

मोहात्स्पृष्ट्वापि महिला जन्मशीलगुणान्विता । हित्वा पुण्यसमूहं सा सत्वरं नरकं व्रजेत्

たとえ良き家柄と品行と徳を備えた女性であっても、迷いから不浄の触れ合いに及べば、積んだ功徳を捨て、たちまち地獄へ赴く。

Verse 25

स्त्रीपाणिमुक्तपुष्पाणि शालग्रामशिलोपरि । पवेरधिकपातानि वदंति ब्राह्मणोत्तमाः

最勝のバラモンたちは、女性の手から落ちてシャーラグラーマの聖石の上に触れた花は、礼拝における過重の罪過と見なされると説く。

Verse 26

चंदनं विषसंकाशं कुसुमं वज्रसंनिभम् । नैवेद्यं कालकूटाभं भवेद्भगवतः कृतम्

主への真実の帰依なく捧げられるなら、白檀の香膏は毒のごとく、花は金剛の雷のごとく、食の供物は致死のカーラクータの毒のごとくなる。

Verse 27

तस्मात्सर्वात्मना त्याज्यं स्त्रिया स्पर्शः शिलोपरि । कुर्वती याति नरकं यावदिंद्राश्चतुर्दश

ゆえに女性は、あらゆる力をもって石の面に触れることを避けるべきである。もしそれを行えば、十四のインドラが存続するほどの長きにわたり地獄に堕する。

Verse 28

अपि पापसमाचारो ब्रह्महत्यायुतोऽपि वा । शालग्रामशिलातोयं पीत्वा याति परां गतिम्

たとえ罪深い行いの者であっても—たとえ婆羅門殺しの罪を負う者であっても—シャーラグラーマ聖石を洗った水を飲めば、至上の境地に至る。

Verse 29

तुलसीचंदनं वारि शंखो घंटाथ चक्रकम् । शिला ताम्रस्य पात्रं तु विष्णोर्नामपदामृतम्

トゥラシーと白檀、水、法螺（シャンク）、鐘、そして円盤（チャクラ）；聖なる石と銅の器—さらにヴィシュヌの御名の甘露と、御足により清められた足甘露水（パーダームリタ）：これらが尊ばれる備えである。

Verse 30

पदामृतं तु नवभिः पापराशिप्रदाहकम् । वदंति मुनयः शांताः सर्वशास्त्रार्थकोविदाः

足甘露水（パーダームリタ）という聖水は、九つの仕方で罪の山を焼き尽くすと説かれる—あらゆるシャーストラの義に通じた、静謐なる牟尼たちがそう宣言する。

Verse 31

सर्वतीर्थपरिस्नानात्सर्वक्रतुसमर्चनात् । पुण्यं भवति यद्राजन्बिंदौ बिंदौ तदद्भुतम्

王よ、あらゆるティールタでの沐浴と、すべての供犠を正しく敬うことから生じる功徳は—まことに驚くべきことに—この聖なる行いの一滴一滴において得られる。

Verse 32

शालग्रामशिला यत्र पूज्यते पुरुषोत्तमैः । तत्र योजनमात्रं तु तीर्थकोटिसमन्वितम्

至上の御方に最も優れた帰依者たちがシャーラグラーマ聖石を礼拝するところでは、その周囲たとえ一ヨージャナであっても、無数（クロール）の聖地巡礼に等しい功徳に満ちている。

Verse 33

शालग्रामाः समाः पूज्याः समेषु द्वितयं नहि । विषमा एव संपूज्या विषमेषु त्रयं नहि

均整で対称のシャーラグラーマは礼拝すべきであるが、その均整なるものにおいて二つ一組の礼拝は定められていない。しかれども不均整のものもまたまことに礼拝すべきであり、不均整なるものにおいて三つ一組は定められていない。

Verse 34

द्वारावती भवं चक्रं तथा वै गंडकीभवम् । उभयोः संगमो यत्र तत्र गंगा समुद्रगा

ドヴァーラヴァティーは聖なるチャクラ・ティールタとなると言われ、またガンダキーより生ずる聖地も同様である。両者が合流するその所こそ、ガンガーが大海へ注ぐと知られる。

Verse 35

रूक्षाः कुर्वंति पुरुषा नायुः श्रीबलवर्जितान् । तस्मात्स्निग्धा मनोहारि रूपिण्यो ददति श्रियम्

乾きは人から寿命の気、繁栄、力を奪う。ゆえに、潤いがあり心を喜ばせ、姿かたち麗しきものは、シュリー—安寧と福徳—を授ける。

Verse 36

आयुष्कामो नरो यस्तु धनकामो हि यः पुमान् । पूजयन्सर्वमाप्नोति पारलौकिकमैहिकम्

長寿を願う者であれ、財を願う者であれ、礼拝するならば一切を得る—この世の利益も、彼岸の功徳も。

Verse 37

प्राणांतकाले पुंसस्तु भवेद्भाग्यवतो नृप । वाचि नाम हरेः पुण्यं शिला हृदि तदंतिके

王よ、死の時に人はまことに幸いとなる。ハリの聖なる御名が舌にあり、聖なるシラーが胸の心臓の上に、近く置かれている。

Verse 38

गच्छत्सु प्राणमार्गेषु यस्य विश्रंभतोऽपि चेत् । शालग्रामशिला स्फूर्तिस्तस्य मुक्तिर्न संशयः

命の息がその道筋をたどって去りゆくとき、たとえ無意識であっても心に聖なるシャーラグラーマ・シラー（Śālagrāma-śilā）の想起がひらめけば、その人は解脱（モークシャ）を得る。疑いはない。

Verse 39

पुरा भगवता प्रोक्तमंबरीषाय धीमते । ब्राह्मणा न्यासिनः स्निग्धाः शालग्रामशिलास्तथा

昔、福徳なる主は賢者アンバリーシャにこう告げられた。すなわち、ブラーフマナ、出家の遁世者、慈愛ある帰依者—そして同様に聖なるシャーラグラーマ石—は敬うべきである。

Verse 40

स्वरूपत्रितयं मह्यमेतद्धि क्षितिमंडले । पापिनां पापनिर्हारं कर्तुं धृतमुदं च ता

この三つの姿としての我が本性は、まことに地上に現れている。罪ある者の罪を除き、彼らを引き上げるために、我はこれを担われた。

Verse 41

निंदंति पापिनो ये वा शालग्रामशिलां सकृत् । कुंभीपाके पचंत्याशु यावदाभूतसंप्लवम्

罪ある者で、たとえ一度でもシャーラグラーマ・シラーを誹る者は、たちまちクンビー・パーカ（Kumbhīpāka）地獄で煮えたぎらされ、衆生が尽きる大壊滅（宇宙の洪水）に至るまで苦しむ。

Verse 42

पूजां समुद्यतं कर्तुं यो वारयति मूढधीः । तस्य मातापिताबंधुवर्गा नरकभागिनः

愚かな心で、礼拝を行おうと立ち上がった人を妨げる者がいれば、その者の母も父も、親族一同も、地獄の分け前を受けることとなる。

Verse 43

यो वा कथयति प्रेष्ठं शालग्रामार्चनं कुरु । सकृतार्थो नयत्याशु वैकुंठं स्वस्य पूर्वजान्

また、愛しき者よ、「シャーラグラーマを礼拝せよ」と人に勧める者は、人生の目的を成就し、速やかに自らの祖先をヴァイクンタへ導く。

Verse 44

अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । मुनयो वीतरागाश्च कामक्रोधविवर्जिताः

ここにおいて彼らはこの古き伝承を引く——執着を離れ、欲と怒りを離れた牟尼たちが。

Verse 45

पुरा कीकटसंज्ञे वै देशे धर्मविवर्जिते । आसीत्पुल्कसजातीयो नरः शबरसंज्ञितः

昔、キーカタと呼ばれる、ダルマを欠いた国に、プルカシャ族の男が住み、名をシャバラといった。

Verse 46

नित्यं जंतुवधोद्युक्तः शरासनधरो मुहुः । तीर्थं प्रति यियासूनां बलाद्धरति जीवितम्

彼は常に殺生に励み、たびたび弓を携え、ティールタ（聖なる巡礼地）へ向かう者たちの命を力ずくで奪った。

Verse 47

अनेकप्राणिहत्याकृत्परस्वे निरतः सदा । सदा रागादिसंयुक्तः कामक्रोधादिसंयुतः

彼は多くの生きものを殺し、常に他人の財に執し、つねに煩悩に絡め取られていた——欲と怒りなどを伴って。

Verse 48

विचरत्यनिशं भीमे वने प्राणिवधंकरः । विषसंसक्तबाणाग्र रूढचापगुणोद्धुरः

彼は恐るべき森を絶えずさまよい、生きとし生けるものを屠らんとする。矢尻には毒が塗られ、弓弦は固く張りつめている。

Verse 49

सैकदा पर्यटन्व्याधः प्राणिमात्रभयंकरः । कालं प्राप्तं न जानाति समीपेऽप्युग्रमानसः

幾度もさまようその猟師は、あらゆる生きものの恐怖である。しかも、死の定めの時がすでに近く来ているのを知らない。心が猛く、迷いに覆われているからだ。