Adhyaya 86

Verse 1

कुंजल उवाच । तस्यास्तु चेष्टितं वत्स दिव्या देव्या वदाम्यहम् । पूर्वजन्मकृतं सर्वं तन्मे निगदतः शृणु

クンジャラは言った。「愛しい子よ、あの神なる女神の行いを語ろう。彼女が前世においてなした一切を、わたしが述べるのを聞きなさい。」

Verse 2

अस्ति वाराणसी पुण्या नगरी पापनाशिनी । तस्यामास्ते महाप्राज्ञः सुवीरो नाम नामतः

罪を滅する聖なる都ヴァーラーナシーがある。その都に、スヴィーラという名の大いなる賢者が住していた。

Verse 3

वैश्यजात्यां समुत्पन्नो धनधान्यसमाकुलः । तस्य भार्या महाप्राज्ञ चित्रा नाम सुविश्रुता

彼はヴァイシャの身に生まれ、財と穀物に満ちていた。その妻はチトラーといい、聡明にして名高かった。

Verse 4

कुलाचारं परित्यज्य अनाचारेण वर्तते । न मन्यते हि भर्तारं स्वैरवृत्त्या प्रवर्तते

彼女は家のしきたりを捨て、不正のふるまいに身を置いた。夫を敬わず、ただ己の勝手な振る舞いに従って行動する。

Verse 5

धर्मपुण्यविहीना तु पापमेव समाचरेत् । भर्तारं कुत्सते नित्यं नित्यं च कलहप्रिया

ダルマと功徳を欠く者は、ただ罪業に身を染めやすい。つねに配偶者を侮り、つねに争いを好む。

Verse 6

नित्यं परगृहे वासो भ्रमते सा गृहे गृहे । परच्छिद्रं समापश्येत्सदा दुष्टा च प्राणिषु

彼女は常に他人の家に住み、家から家へとさまよう。いつも他者の欠点を探し、あらゆる生きものに対して絶えず悪意を抱く。

Verse 7

साधुनिंदापरा दुष्टा सदा हास्यकरा च सा । अनाचारां महापापां ज्ञात्वा वीरेण निंदिता

彼女は邪悪で、善き人々をそしることに執し、常に嘲笑の種となっていた。彼女が不行状で大罪深いと知った勇者は、これを断罪した。

Verse 8

स तां त्यक्त्वा महाप्राज्ञ उपयेमे महामतिः । अन्य वैश्यस्य वै कन्यां तया सह प्रवर्तते

彼は彼女を捨て、きわめて賢明で聡智に富むその人は、別の商人の娘を妻として迎え、彼女とともに生活を営んだ。

Verse 9

धर्माचारेण पुण्यात्मा सत्यधर्ममतिः सदा । निरस्ता तेन सा चित्रा प्रचंडा भ्रमते महीम्

法にかなう行いによって、その徳ある人—常に真実とダルマに心を向ける者—は彼女を退けた。ゆえに、その奇異にして猛き者は地上をさまよう。

Verse 10

दुष्टानां संगतिं प्राप्ता नराणां पापिनां सदा । दूतीकर्म चकाराथ सा तेषां पापनिश्चया

悪しき罪人たちの仲間に落ちた彼女は、罪に固く心を定め、彼らの使者・仲介者として振る舞い始めた。

Verse 11

गृहभंगं चकाराथ साधूनां पापकारिणी । साध्वीं नारीं समाहूय पापवाक्यैः सुलोभयेत्

その罪深き女は、善き人々の家を破ることに取りかかった。貞節の女を呼び寄せ、邪なる言葉でそそのかした。

Verse 12

धर्मभंगं चकाराथ वाक्यैः प्रत्ययकारकैः । साधूनां सा स्त्रियं चित्रा अन्यस्मै प्रतिपादयेत्

さらに彼女は、人を信じ込ませる巧みな言葉でダルマを破り、あの奇しき女は善き人の妻を他者へと渡した。

Verse 13

एवं गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात् । संग्रामं सा महादुष्टाऽकारयत्पतिपुत्रकैः

かくしてチトラーの罪をなす決意により、百の家が滅びた。しかもその極悪の女は、夫と息子たちに戦を起こさせた。

Verse 14

मनांसि चालयेत्पापा पुरुषाणां स्त्रियः प्रति । अकारयच्च संग्रामं यमग्रामविवर्धनम्

その罪深き女は、男たちの心を他の女へと揺り動かし、また戦を起こして、ヤマの国――死の領域――を増し広げた。

Verse 15

एवं गृहशतं भंक्त्वा पश्चात्सा निधनं गता । शासिता यमराजेन बहुदंडैः सुनंदन

かくして百の家を破ったのち、彼女はついに死を迎えた。すると、愛しき子よ、ヤマラージャは多くの刑罰をもって彼女を罰した。

Verse 16

अभोजयत्सुनरकान्रौरवांस्तरणेः सुतः । पाचिता रौरवे चित्रा चित्राः पीडाः प्रदर्शिताः

タラナすなわち太陽の子は、彼らに「ラウラヴァ」と呼ばれる恐るべき地獄を味わわせた。ラウラヴァにて彼らは焼かれ、さまざまな凄惨な責め苦が示された。

Verse 17

यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते । तया गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात्

いかなる行いをなすか、そのとおりの果報を受ける。チトラーが罪へと固く心を定めたゆえに、彼女によって百の家が滅ぼされた。

Verse 18

तत्तत्कर्मविपाकोऽयं तया भुक्तो द्विजोत्तम । यस्माद्गृहशतं भग्नं तस्माद्दुःखं प्रभुंजति

婆羅門の中の最勝者よ、これこそ彼女が受けたその業の熟した果である。百の家を破滅させたがゆえに、今まさに苦しみを味わっている。

Verse 19

विवाहसमये प्राप्ते दैवं च पाकतां गतम् । प्राप्ते विवाहसमये भर्ता मृत्युं प्रयाति च

婚姻の時が到来するとき、宿命もまた熟している。婚礼の刻が来れば、夫はまことに死へと赴く。

Verse 20

यथा गृहशतं भग्नं तथा वरशतं मृतम् । स्वयंवरे तदा वत्स विवाहे चैकविंशतिः

百の家が打ち砕かれたように、百の求婚者もまた命を奪われた。そのときのスヴァヤンヴァラにおいて、愛しき子よ、そして婚礼においても、二十一人が死んだ。

Verse 21

दिव्या देव्या मया ख्यातं यथा मे पृच्छितं त्वया । एतत्ते सर्वमाख्यातं तस्याः पूर्वविचेष्टितम्

おお神聖なる御方よ、あなたが問われたとおりに、私はそのまま説き明かしました。彼女の昔の行いと振る舞いのすべてを、余すところなく語りました。

Verse 22

उज्ज्वल उवाच । दिव्या देव्यास्त्वया ख्यातं यत्पूर्वं पूर्वचेष्टितम् । तथा पापं कृतं घोरं गृहभंगाख्यमेव च

ウッジャヴァラは言った。「神聖なる御婦人よ、あなたはすでに、かつてなされたこと—あなたの昔の行い—を語られました。さらに『家を破る罪』（グリハバンガ）と呼ばれる恐るべき罪についても。」

Verse 23

प्लक्षद्वीपस्य भूपस्य दिवोदासस्य वै सुता । केन पुण्यप्रभावेण तया प्राप्तं महाकुलम्

彼女はまことに、プラクシャドヴィーパの王ディヴォダーサの娘であった。いかなる功徳（プンニャ）の力によって、かくも偉大で高貴な家系に至ったのか。

Verse 24

एतन्मे संशयं तात तदेतत्प्रब्रवीतु मे । एवं पापसमाचारा कथं जाता नृपात्मजा

これが私の疑いです、尊き御方よ。どうかお説きください。王の娘が、いかにしてそのような罪深い振る舞いをするに至ったのですか。

Verse 25

कुंजल उवाच । चित्रायाश्चेष्टितं पुण्यं तत्सर्वं प्रवदाम्यहम् । श्रूयतामुज्ज्वल सुत चित्रया यत्कृतं पुरा

クンジャラは言った。チトラーのなした功徳ある行いを、私はすべて語ろう。聞きなさい、ウッジャヴァラの子よ、チトラーが昔なしたことを。

Verse 26

भ्रममाणो महाप्राज्ञः कश्चित्सिद्धः समागतः । कुचैलो वस्त्रहीनश्च संन्यासी स च दंडधृक्

さすらい歩くうちに、ある大いなる智慧を具えた成就者シッダが来た。粗末な身なりで、ほとんど衣もなく、出家のサンニャーシンとして杖を携えていた。

Verse 27

कौपीनेन समायुक्तः पाणिपात्रो दिगंबरः । गृहद्वारं समाश्रित्य चित्रायाः परिसंश्रितः

腰布（カウピーナ）だけをまとい、両手を托鉢の鉢として、ほかは裸のまま、彼は家の戸口に身を寄せ、チトラーのそばに立った。

Verse 28

स मौनी सर्वमुंडस्तु विजितात्मा जितेंद्रियः । निराहारो जिताहारः सर्वतत्त्वार्थदर्शकः

彼は沈黙を守るマウニーの聖者で、頭はすべて剃り上げられ、自己を制し諸感官を征服していた。断食し、食を律し、あらゆるタットヴァの真義を見通していた。

Verse 29

दूराध्वानपरिश्रांत आतपाकुलमानसः । श्रमेण खिद्यमानश्च तृषाक्रांतः सुपुत्रक

長き道のりに疲れ果て、暑さに心も乱れ、労苦に悩まされ、渇きに打ち勝たれた、善き子よ。

Verse 30

चित्रा द्वारं समाश्रित्य च्छायामाश्रित्य संस्थितः । तया दृष्टो महात्मा स चित्रया श्रमपीडितः

チトラーの戸口に身を寄せ、木陰に立っていたところ、その大いなる魂はチトラーに見出された。旅の疲れに苦しみ、衰えきっていた。

Verse 31

सेवां चक्रे च चित्रा सा तस्यैव सुमहात्मनः । पादप्रक्षालनं कृत्वा दत्वा आसनमुत्तमम्

チトラーはその大いなる魂の聖者に奉仕し、御足を洗い、最上の座を捧げた。

Verse 32

आस्यतामासने तात सुखेनापि सुकोमले । क्षुधापनोदनार्थं हि भुज्यतामन्नमुत्तमम्

愛しき者よ、この柔らかく安らかな座にお掛けください。飢えを鎮めるため、この上等の食をお召し上がりください。

Verse 33

स्वेच्छया परितुष्टश्च शीतलं सलिलं पिब । एवमुक्त्वा तथा कृत्वा देववत्पूज्य तं सुत

「心ゆくまで冷ややかな水を飲み、満ち足りなさい。」そう語ってそのとおりにし、子よ、神を礼拝するがごとく彼を礼拝した。

Verse 34

अंगसंवाहनं कृत्वा नाशितश्रम एव च । तयोक्तो हि महात्मा स भुक्त्वा पीत्वा द्विजोत्तम

四肢を按じて疲れをことごとく除いたのち、その大いなる魂は彼らの願いにより食し飲んだ、ああ最勝の二度生まれよ。

Verse 35

एवं संतोषितः सिद्धस्तया तत्त्वार्थदर्शकः । संतुष्टः सर्वधर्मात्मा किंचित्कालं स्थिरोभवत्

かくして彼女に満たされた成就者の聖仙—真実の義を示す者—は満足し、あらゆるダルマに具わって、しばし揺るがずに留まった。

Verse 36

स्वेच्छया स गतो विप्रो महायोगी यथागतम् । गते तस्मिन्महाभागे सिद्धे चैव महात्मनि

そのバラモン――大いなるヨーギー――は、自らの意志のままに、来たときのように去っていった。かの最も幸いなる、成就した（シッダ）大いなる魂が去ったのち……

Verse 37

सा चित्रा मरणं प्राप्ता स्वकर्मवशमागता । शासिता धर्मराजेन महादंडैः सुदुःखदैः

チトラーは自らの業の力に引かれて死を迎え、ダルマラージャによって、激しい苦痛をもたらす厳罰で裁かれた。

Verse 38

सा चित्रा नरकं प्राप्ता वेदना व्रातदायकम् । भुंक्ते दुःखं महाराज सा वै युगसहस्रकम्

その女チトラーは、無数の責め苦が与えられる地獄に至り、大王よ、まる一千のユガのあいだ苦しみを受け続ける。

Verse 39

भोगांते तु पुनर्जन्म संप्राप्तं मानुषस्य च । पूर्वं संपूजितः सिद्धस्तया पुण्यवतां वरः

しかし業の果報を味わい尽くすと、人は再び人間として再生を得る。そして彼女がかつて正しく供養したその成就者は、功徳ある者たちの中で最勝となった。

Verse 40

तस्य कर्मविपाकोयं प्राप्ता पुण्यवतां कुले । क्षत्रियाणां महाराज्ञो दिवोदासस्य वै गृहे

これこそ彼の過去の業の熟した果である。彼は徳ある家系に、すなわち偉大なるクシャトリヤ王ディヴォーダーサの家に生まれた。

Verse 41

दिव्यादेवी च तन्नाम जातं तस्या नरोत्तम । सा हि दत्तवती चान्नं पानं पुण्यं महात्मने

そして彼女の名は「ディヴィヤーデーヴィー」となった、ああ人の中の最勝者よ。まことに彼女は大いなる魂の人に、食と飲み物という功徳ある供物を施したのである。

Verse 42

तस्य दानस्य सा भुंक्ते महत्पुण्यफलोदयम् । पिबते शीतलं तोयं मिष्टान्नं च भुनक्ति वै

その布施の功徳によって、彼女は大いなる福徳の果報の現れを享受する。冷たい水を飲み、まことに甘美な食を味わう。

Verse 43

दिव्यान्भोगान्प्रभुंजाना वर्तते पितृमंदिरे । सिद्धस्यास्य प्रभावाच्च राजकन्या व्यजायत

天上の歓喜を味わいながら、彼女は祖霊の御座す住処に住む。そしてこの成就者の威力により、王の娘が生まれた。

Verse 44

पापकर्मप्रभावाच्च गृहभंगान्महीपते । विधवात्वं भुंजते सा दिव्यादेवी सुपुत्रक

王よ、罪業の影響と家の崩壊ゆえに、その輝ける女性は—たとえ神々しき者であっても—寡婦の苦しみを受けねばならぬ、善き子よ。

Verse 45

एतत्ते सर्वमाख्यातं दिव्यादेव्या विचेष्टितम् । अन्यत्किन्ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वं पृच्छसि मामिह

これらすべてを汝に語り明かした—ディヴィヤーデーヴィーのなした不思議なる行いを。さて、ここで汝が我に問うことについて、さらに何を語ろうか。

Verse 46

उज्ज्वल उवाच । कथं सा मुच्यते शोकान्महादुःखाद्वदस्व मे । सास्याच्च कीदृशी बाला महादुःखेन पीडिता

ウッジャヴァラは言った。「教えてください――彼女はどうすれば悲しみと大いなる苦しみから解き放たれるのでしょうか。あれほどの深い憂いに責められるその少女とは、いかなる者なのですか。」

Verse 47

तत्सुखं कीदृशं तस्माद्विपाकश्च भविष्यति । एतन्मे संशयं तात सांप्रतं छेत्तुमर्हसि

「それはどのような幸福であり、そこからどのような果報—熟して現れる結果—が生じるのでしょうか。いとしい方よ、今こそ私のこの疑いを断ち切ってください。」

Verse 48

कथं सा लभते मोक्षं तंचोपायं वदस्व मे । एकाकिनी महाभागा महारण्ये प्ररोदिति

「彼女はどのようにしてモークシャ（解脱）を得るのでしょうか。その手立ても私にお告げください。あの気高い女性は、ただ一人で、大いなる森に泣き伏しています。」

Verse 49

विष्णुरुवाच । पुत्रवाक्यं महच्छ्रुत्वा क्षणमेकं विचिंत्य सः । प्रत्युवाच महाप्राज्ञः कुंजलः पुत्रकं प्रति

ヴィシュヌは言った。息子の重き言葉を聞くと、彼はひととき思案し、やがて大いに賢明なるクンジャラが息子に答えた。

Verse 50

शृणु वत्स महाभाग सत्यमेतद्वदाम्यहम् । पापयोनिं तु संप्राप्य पूर्वकर्मसमुद्भवाम्

「聞きなさい、わが子よ、幸い多き者よ。私は真実を語ろう。過去の業（カルマ）より生じて罪の胎に宿れば、衆生はその報いに従って苦しむのだ。」

Verse 51

तिर्यक्त्वेन च मे ज्ञानं नष्टं संप्रति पुत्रक । अस्य वृक्षस्य संगाच्च प्रयतस्य महात्मनः

愛しい我が子よ、畜生の身となったため、わたしの知は今や失われた。さらにこの樹との交わりによっても失われた――それが戒律に励む大いなる魂のものだとしても。

Verse 52

रेवायाश्च प्रसादेन विष्णोश्चैव प्रसादतः । येन सा लभते ज्ञानं मोक्षस्थानं निवर्तते

レーヴァ（Revā）の恩寵により、またヴィシュヌ（Viṣṇu）の恩寵によって、彼女はその智慧を得る。それにより、人は解脱の「定まった場所」という観念すら超えて引き返す。

Verse 53

उपदेशं प्रवक्ष्यामि मोक्षमार्गमनुत्तमम् । यास्यते कल्मषान्मुक्ता यथा हेम हुताशनात्

わたしは無上の解脱の道を説こう。これにより人は穢れから解き放たれる――金が火によって精錬されるように。

Verse 54

शुद्धं च जायते वत्स संगाद्वह्नेः स्वरूपवत् । हरेर्ध्यानान्महाप्राज्ञ शीघ्रं तस्य महात्मनः

そして彼は清らかとなる、我が子よ。物が火に触れて火のごとくなるように。大いなる智慧ある者よ、ハリ（Hari）への瞑想によって、その大いなる魂は速やかに浄められる。

Verse 55

जपहोमव्रतात्पापं नाशं याति हि पापिनाम् । मदं त्यजेद्यथा नागो भयात्सिंहस्य सर्वदा

ジャパ（聖名誦持）とホーマ（供火）と誓戒によって、罪人の罪でさえ必ず滅びに至る。獅子を恐れる象が、常に驕りを捨てるように。

Verse 56

नामोच्चारेण कृष्णस्य तत्प्रयाति हि किल्बिषम् । तेजसा वैनतेयस्य विषहीना इवोरगाः

ただクリシュナ（Kṛṣṇa）の御名を唱えるだけで、罪はまことに去る。ヴァイナテーヤ（ガルダ）の光輝により、蛇が毒を失ったかのようになるように。

Verse 57

ब्रह्महत्यादिकाः पापाः प्रलयं यांति नान्यथा । नामोच्चारेण तस्यापि चक्रपाणेः प्रयांति ते

ブラフマハティヤー（バラモン殺し）などの罪は滅び去る——他の道はない——円盤を持つ御方チャクラパーニ（ヴィシュヌ）の御名を唱えることによって。御名によってそれらは終焉を迎える。

Verse 58

यदा नामशतं पुण्यमघराशिविनाशनम् । सा जपेत स्थिरा भूत्वा कामक्रोधविवर्जिता

彼女が罪の山を滅する功徳の百の御名を誦するときはいつでも、欲と怒りを離れ、揺るがぬ心でジャパを行うべきである。

Verse 59

सर्वेंद्रियाणि संयम्य आत्मज्ञानेन गोपयेत् । तस्य ध्यानप्रविष्टा सा एकभूता समाहिता

すべての感官を制し、自己の智によってそれらを守るべきである。するとその覚知は瞑想の中へと入り、一境となって、完全に統一される。

Verse 60

सा जपेत्परमं ज्ञानं तदा मोक्षं प्रयाति च । तन्मनास्तत्पदे लीना योगयुक्ता यदा भवेत्

彼女が至上の智慧を誦するとき、解脱（モークシャ）に至る。心が「それ」に定まり、その境地に溶け入るとき、彼女はヨーガと合一する。

Verse 61

उज्ज्वल उवाच । वद तात परं ज्ञानं परमं मम सांप्रतम् । पश्चाद्ध्यान व्रतं पुण्यं नाम्नां शतमिहैव च

ウज्जヴァラは言った。「愛しき父よ、いま私のために、至上の智をお説きください。その後に、清らかな禅定の聖なる誓願を、そしてここにて百の聖名をもお語りください。」

Verse 62

कुंजल उवाच । परं ज्ञानं प्रवक्ष्यामि यन्न दृष्टं तु केनचित् । श्रूयतां पुत्र कैवल्यं केवलं मलवर्जितम्

クンジャラは言った。「われは至上の智を説こう。いまだ誰にも見られぬものだ。聞け、わが子よ。それはカイヴァリヤ、ただ独りの清浄、いかなる穢れも離れたもの。」

Verse 63

सूत उवाच । यथा दीपो निवातस्थो निश्चलो वायुवर्जितः । प्रज्वलन्नाशयेत्सर्वमंधकारं महामते

スータは言った。「風なき所に置かれた灯火が、揺らぐことなく、風の害を離れて、明々と燃え立つとき、あらゆる闇を滅するように、偉大なる者よ。」

Verse 64

तद्वद्दोषविहीनात्मा भवत्येव निराश्रयः । निराशो निर्मलो वत्स न मित्रं न रिपुः कदा

同じく、過失なき自己を得た者は、まことに依りどころなき者となる。望みも期待もなく清らかである、わが子よ——彼は誰をも友とも敵とも見なさない。

Verse 65

न शोको न च हर्षश्च न लोभो न च मत्सरः । एको विषादहर्षैश्च सुखदुःखैर्विमुच्यते

悲しみも喜びもなく、貪りも妬みもない。独りなる者は、沈鬱と昂揚、そして楽と苦とから解き放たれる。

Verse 66

विषयैश्चापि सर्वैश्च इंद्रियाणि स संहरेत् । तदा स केवलो जातः केवलत्वं प्रजायते

一切の対象から諸感官を引き戻すべきである。そうすれば彼は「独り」となり、自己に充足する。そこから独住の境地――絶対の自在・独立が生起する。

Verse 67

अग्निकर्मप्रसंगेन दीपस्तैलं प्रशोषयेत् । वर्त्याधारेण राजेंद्र निःसंगो वायुवर्जितः

王よ、火が用いられるとき、灯は油を吸い尽くし乾かしてゆく。芯の支えのみによって立ち、執着なく、風にも乱されない。

Verse 68

कज्जलं वमते पश्चात्तैलस्यापि महामते । कृष्णासौ दृश्यते रेखा दीपस्याग्रे महामते

やがて灯は煤を吐き出す。油からさえも生じるのだ、賢者よ。灯火の先端に黒い筋が見える、賢者よ。

Verse 69

स्वयमाकृष्यते तैलं तेजसा निर्मलो भवेत् । कायवर्तिस्थितस्तद्वत्कर्मतैलं प्रशोषयेत्

油は自ら引き上げられ、熱によって清らかとなる。同様に、身体が芯として在るなら、業の油を乾かし尽くして消費すべきである。

Verse 70

विषयान्कज्जलीकृत्य प्रत्यक्षं संप्रदर्शयेत् । जनयेन्निर्मलोभूत्वा स्वयमेव प्रकाशयेत्

感官の対象をただの煤のごとく無価値にし、真理を直に顕現させよ。垢なく清らかとなってそれを覚醒させれば、それは自ずから光り出る。

Verse 71

क्रोधादिभिः क्लेशसंज्ञैर्वायुभिः परिवर्जितः । निःस्पृहो निश्चलो भूत्वा तेजसा स्वयमुज्ज्वलेत्

怒りなど苦悩という風を離れ、欲を捨てて揺るがずに住すれば、己が内なる光明によって自ずから輝き出る。

Verse 72

त्रैलोक्यं पश्यते सर्वं स्वस्थानस्थः स्वतेजसा । केवलज्ञानरूपोऽयं मया ते परिकीर्तितः

自らの位に安住して、己が光明によって三界すべてを観る。純一なる智そのものを本性とするこの者を、私は汝にかく説き示した。

Verse 73

ध्यानं तस्य प्रवक्ष्यामि द्विविधं तस्य चक्रिणः । केवलज्ञानरूपेण दृश्यते ज्ञानचक्षुषा

その瞑想を説こう。円盤を持つ主においてそれは二種である。智慧の眼によって、ただ純粋知の姿としてのみ観られる。

Verse 74

योगयुक्ता महात्मानः परमार्थपरायणाः । यं पश्यंति विनिद्रास्तु यत्तपः सर्वदर्शकम्

ヨーガに結ばれ最高の真理に帰依する大いなる魂は、眠りに沈まず目覚めて、万象を見通す苦行の力によって彼を観ずる。

Verse 75

हस्तपादविहीनं च सर्वत्र परिगच्छति । सर्वं गृह्णाति त्रैलोक्यं स्थावरं जंगमं सुत

手も足も持たぬのに、あらゆる所に遍く至る。三界のすべて—不動なるものも動くものも—を捉えるのだ、わが子よ。

Verse 76

नासामुखविहीनस्तु घ्राति जक्षिति पुत्रक । अकर्णः शृणुते सर्वं सर्वसाक्षी जगत्पतिः

鼻も口もなくとも、彼は香りを知り食を受ける、わが子よ。耳なくとも一切を聞き給う——世界の主、万有の証人。

Verse 77

अरूपो रूपसंबद्धः पंचवर्गवशंगतः । सर्वलोकस्य यः प्राणः पूजितः स चराचरैः

無相にしてなお相と結ばれ、五つの群のはたらきに随う。あらゆる世界の命の息である御方は、動くものも動かぬものも皆これを礼拝する。

Verse 78

अजिह्वो वदते सर्वं वेदशास्त्रानुगं सुत । अत्वचः स्पर्शनं चापि सर्वेषामेव जायते

わが子よ、舌なくともヴェーダとシャーストラに随って一切を語り得る。皮膚なくとも触れを感じることがある——まことにこれはすべてに起こる。

Verse 79

सदानंदो विरक्तात्मा एकरूपो निराश्रयः । निर्जरो निर्ममो न्यायी सगुणो निर्ममोमलः

常に歓喜に満ち、内に離欲し、一相にして変わらず、何ものにも依らぬ。老いも死もなく、我がものの執着なく、正義に立ち、吉祥の徳を具え、垢なき御方。

Verse 80

अवश्यः सर्ववश्यात्मा सर्वदः सर्ववित्तमः । तस्य धाता न चैवास्ति स वै सर्वमयो विभुः

彼は抗しがたく、万を従わせる内なるアートマンである。すべてを与え、至上の知者。彼に創り主はなく、まことに彼こそ万遍に満ちる主、万有そのもの。

Verse 81

एवं सर्वमयं ध्यानं पश्यते यो महात्मनः । स याति परमं स्थानममूर्तममृतोपमम्

大いなる魂よ、この瞑想をかくも遍満するものとして観ずる者は、最高の住処に至る——無相にして、不死に比せられる境地へ。

Verse 82

द्वितीयं तु प्रवक्ष्यामि अस्य ध्यानं महात्मनः । मूर्ताकारं तु साकारं निराकारं निरामयम्

今、かの大いなる魂の第二の瞑想を説こう。形と相を具して現れながら、なお形ありて形なく、あらゆる苦患を離れる。

Verse 83

ब्रह्माण्डं सर्वमतुलं वासितं यस्य वासना । स तस्माद्वासुदेवेति उच्यते मम नंदन

その遍満する薫習（vāsanā）が比類なき全宇宙を満たし「香らせる」ゆえに、彼はヴァースデーヴァと呼ばれる、わが子よ。

Verse 84

वर्षमाणस्य मेघस्य यद्वर्णं तस्य तद्भवेत् । सूर्यतेजःप्रतीकाशं चतुर्बाहुं सुरेश्वरम्

雨を降らす雲の色がいかなるものであれ、彼はそのままの色を帯びる。太陽の光輝のごとく輝き、四臂を具え、神々の主となる。

Verse 85

दक्षिणे शोभते शंखो हेमरत्नविभूषितः । सूर्यबिंबसमाकारं चक्रं पद्मप्रतिष्ठितम्

その右には、黄金と宝玉に飾られた法螺貝が輝く。さらに、太陽の円盤に似たチャクラが、蓮華の上に安置されている。

Verse 86

कौमोदकी गदा तस्य महासुरविनाशिनी । वामे च शोभते वत्स हस्ते तस्य महात्मनः

その大いなる御方の左の御手には、偉大なる阿修羅を滅ぼす棍棒カウモーダキーが燦然と輝いていた、愛しき子よ。

Verse 87

महापद्मं सुगंधाढ्यं तस्य दक्षिणहस्तगम् । शोभमानः सदैवास्ते सायुधः कमलाप्रियः

右の御手には芳香満ちる大いなる蓮華を携え、蓮華に愛されし御方は、神なる武具を具して常に輝きつつまします。

Verse 88

कंबुग्रीवं वृत्तमास्यं पद्मपत्रनिभेक्षणम् । राजमानं हृषीकेशं दशनै रत्नसन्निभैः

法螺のごとき首、円満なる御顔、蓮の花弁に似た御眼――フリシーケーシャは輝き、御歯は宝玉のようであった。

Verse 89

गुडाकेशाः सन्ति यस्य अधरो विद्रुमाकृतिः । शोभते पुंडरीकाक्षः किरीटेनापि पुत्रक

髪は黒く艶やかで、下唇は珊瑚の色――その蓮華眼の主は、冠を戴いてなお燦然と輝く、愛しき子よ。

Verse 90

विशालेनापि रूपेण केशवस्तु सुवर्चसा । कौस्तुभेनांकितेनैव राजमानो जनार्दनः

広大なる御姿にあっても、ケーシャヴァは妙なる光輝に満ち、カウストゥバ宝珠を戴くジャナールダナは燦然と輝いていた。

Verse 91

सूर्यतेजः प्रतीकाश कुंडलाभ्यां प्रभाति च । श्रीवत्सांकेन पुण्येन सर्वदा राजते हरिः

ハリは常に輝く——太陽の光輝のごとく——耳飾りをきらめかせ、胸に宿る聖なるシュリーヴァツァ（Śrīvatsa）の印によって永遠に荘厳である。

Verse 92

केयूरकंकणैर्हारैर्मौक्तिकैरृक्षसन्निभैः । वपुषा भ्राजमानस्तु विजयो जयतां वरः

臂輪・腕輪・首飾り、星のごとく輝く真珠の宝玉に飾られ、勝利はその姿も光り、勝者の中の最勝として立つ。

Verse 93

भ्राजते सोपि गोविंदो हेमवर्णेन वाससा । मुद्रिकारत्नयुक्ताभिरंगुलीभिर्विराजते

そのゴーヴィンダもまた、黄金色の衣をまとって輝き、宝石を嵌めた指輪で飾られた指先がいよいよ荘厳に光る。

Verse 94

सर्वायुधैः सुसंपूर्णैर्दिव्यैराभरणैर्हरिः । वैनतेयसमारूढो लोककर्ता जगत्पतिः

ハリはあらゆる武器を具え、天上の装身具に飾られ、ヴァイナテーヤ（ガルダ）に乗りて進む——諸世界の創り主、宇宙の主である。

Verse 95

एवंतं ध्यायते नित्यमनन्यमनसा नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

ひとすじの心で常に彼を観想する者は、あらゆる罪より解き放たれ、ヴィシュヌローカ（Viṣṇuloka）—ヴィシュヌの世界—へと至る。

Verse 96

एतत्ते सर्वमाख्यातं ध्यानमेव जगत्पतेः । व्रतं चैव प्रवक्ष्यामि सर्वपापनिवारणम्

かくして、宇宙の主への瞑想を汝に余すところなく説き明かした。今また、あらゆる罪を除く誓戒（ヴラタ）を説こう。