Adhyaya 55

Verse 1

विष्णुरुवाच । भावं विदित्वा सुरराट्च तस्याः प्रोवाच कामं पुरतः स्थितं सः । न चास्ति शक्या स्मर ते जयाय सत्यात्मकध्यान सुदंशिता सती

ヴィシュヌは言った。彼女の真の心性を知り、神々の王は目前に立つカーマに告げた。「おおスマラよ、汝の勝利のために彼女を屈せしめることはできぬ。あの貞き女は、真理を本質とする禅定によって堅く武装しているのだ。」

Verse 2

धर्माख्य चापं स्वकरे गृहीत्वा ज्ञानाभिधानं वरमेव बाणम् । योद्धुं रणे संप्रति संस्थिता सती वीरो यथा दर्पितवीर्यभावः

自らの手に「ダルマ」と名づける弓を取り、さらに「智（ジュニャーナ）」と呼ばれる最上の矢を携え、サティーは今、戦場に臨んで立った。まるで武勇に満ち、誇り高き勇者のごとく。

Verse 3

जिगीषयेयं पुरुषार्थमेव त्वमात्मनः कुरुषे पौरुषं तु । त्वामद्य जेतुं समरे समर्था यद्भाव्यमेवं तदिहैव चिंत्यम्

「我が勝利を求むるは、ただ人の努めとしてのみ。汝もまた己がために勇を奮う。今日、我は戦において汝を征する力あり。ゆえに定められしことは、ここにて今こそ思量されよ。」

Verse 4

दग्धोसि पूर्वं त्वमिहैव शंभुना महात्मना तेन समं विरोधम् । कृत्वा फलं तस्य विकर्मणश्च जातोस्यनंगः स्मर सत्यमेव

「汝はかつてこの地にて、大いなるシャンブ（シヴァ）に焼き尽くされた。彼に逆らい、敵対したゆえである。その非なる業の果として、汝は『アナンガ』—身なき者—となったのだ、スマラよ。これはまことの真実である。」

Verse 5

यथा त्वया कर्म कृतं पुरा स्मर फलं तु प्राप्तं तु तथैव तीव्रम् । सुकुत्सितां योनिमवाप्स्यसि ध्रुवं साध्व्यानया सार्धमिहैव कथ्यसे

汝がかつて為した業を想い起こせ。その果は今、同じく苛烈な量として受け取られた。必ずや汝は卑しむべき胎に至り、堕ちた再生を得るであろう。しかもここにおいて、この貞き善女とともに汝は諭されている。

Verse 6

ये ज्ञानवंतः पुरुषा जगत्त्रये वैरं प्रकुर्वन्ति महात्मभिः समम् । भुंजन्ति ते दुष्कृतमेवतत्फलं दुःखान्वितं रूपविनाशनं च

学識がありながら、三界のいずこにおいても大いなる魂の人々と怨みを結ぶ者たち—その者らはまさに悪業の果を味わう。すなわち苦しみを伴い、さらに美貌と姿形の滅びに至る。

Verse 7

व्याघुष्य आवां तु व्रजाव काम एनां परित्यज्य सतीं प्रयुज्य । सत्याः प्रसंगेन पुरा मया तु लब्धं फलं पापमयं त्वसह्यम्

叫んで私は言った。「来たれ、去ろう、欲よ。この貞き女を捨て、追いすがるな。」まことに昔、真実なる善人に交わったがゆえに、私は罪に染みた耐え難き報いを受けたのだ。

Verse 8

त्वमेव जानासि चरित्रमेतच्छप्तोस्मि तेनापि च गौतमेन । जातश्च मेषवृषणः सदा ह्यहं भवान्गतो मां तु विहाय तत्र

この一切の顛末を知るのは汝のみだ。私もまたガウタマに呪われ、永く牡羊の睾丸を具する者となった。しかるに汝は彼方へ去り、私を置き去りにした。

Verse 9

तेजः प्रभावो ह्यतुलः सतीनां धाता समर्थः सहितुं न सूर्यः । सुकुत्सितं रूपमिदं तु रक्षेत्पुरानुसूया मुनिना हि शप्तम्

まことに貞女たちの光輝と威力は比類なく、創造主といえども耐え得ず、太陽すら同じである。ゆえに、この卑しむべき姿を守り慎むべきだ。これは昔、呪詛によって—まさしく聖仙アナスーヤーの呪いによって—もたらされたのである。

Verse 10

निरुध्य सूर्यं परिवेगवंतमुद्यंतमेवं प्रभया सुदीप्तम् । भर्तुश्च मृत्युं परिबाधमानं मांडव्यशापस्य च कौंडिनस्य

彼女は昇りゆく太陽を—その行路は迅く、光輝は燦然として—押しとどめ、さらにマーンダヴィヤとカウṇḍィニヤの呪いによって訪れた夫の死をも妨げた。

Verse 11

अत्रेः प्रिया सत्यपतिव्रता तया स्वपुत्रतां देवत्रयं हि नीतम् । न किं पुरा मन्मथ ते श्रुतं सदा संस्कारयुक्ताः प्रभवंति सत्यः

アトリの愛しき妻は—夫に対する貞節（パティヴラタ）の誓いに真実で—まことに三神をわが子として迎え入れた。マーンマタよ、古来より、正しい儀礼と清めの修行を具えた者は、定められた顕現を真に得ると聞かなかったか。

Verse 12

सावित्रीनाम्नी द्युमत्सेनपुत्री नीतं प्रियं सा पुनरानिनाय । यमादिहैवाश्वपतेः सुपुत्रं सती त्वमेवं परिसंश्रुतं च

サーヴィトリー—デュマツセーナの娘—は奪われた愛し人を再び連れ戻した。ヤマその人から、ここにおいて、アシュヴァパティの立派な子を取り返したのだ。ゆえに、貞き者よ、汝もまたこのように名高い。

Verse 13

अग्नेः शिखां कः परिसंस्पृशेद्वै तरेद्धिकः सागरमेव मूढः । गले तु बद्धासु शिलां भुजाभ्यां को वा सतीं वश्यति वीतरागाम्

誰が火の焔に触れようか。愚か者のみが大海を泳いで渡ろうとする。首に石を結ばれて、誰が両腕で泳げよう。かくのごとく、執着を離れた貞女を、いったい誰が支配できようか。

Verse 14

उक्ते तु वाक्ये बहुनीतियुक्ते इंद्रेण कामस्य सुशिक्षणार्थम् । आकर्ण्य वाक्यं मकरध्वजस्तु उवाच देवेंद्रमथैनमेव

インドラが、カーマを正しく教え諭すために、多くの処世の箴言に満ちた言葉を語り終えると、マカラドヴァジャはそれを聞き、ついに天帝デーヴェーンドラ（インドラ）その人に向かって言葉を発した。

Verse 15

काम उवाच । तवातिदेशादहमागतो वै धैर्यं सुहृत्त्वं पुरुषार्थमेव । त्यक्त्वा तदर्थं परिभाषसे मां निःसत्वरूपं बहुभीतियुक्तम्

カーマは言った。「あなたの命により、まことに私は来た——携えたのは勇気と善意、そして人の努力のみ。しかるにその目的を捨てて、今あなたは私を力なき者、多くの恐れに満ちた者として罵るのか。」

Verse 16

व्याबुद्धि यास्यामि यदा सुरेशस्याल्लोकमध्ये मम कीर्तिनाशः । ऊढिंकरोमानविहीन एव सर्वे वदिष्यंत्यनया जितं माम्

もし私の分別が乱れれば、世の中での名声は滅び、神々の主の御前においてさえ失墜する。名誉を失い、打ちひしがれ、皆が言うだろう――「私は彼女に敗れた」と。

Verse 17

ये वै जिता देवगणाश्च दानवाः पूर्वं मुनींद्रास्तपसः प्रयुक्ताः । हास्यं करिष्यंति ममापि सद्यो नार्या जितो मन्मथ एष भीमः

かつて私が屈服させた神々の群れやダーナヴァ、さらに苦行に鍛えられた大牟尼たちまでもが、たちまち私を嘲るだろう――「この恐るべきマーンマタ（マナマタ）は女に征服された」と。

Verse 18

तस्मात्प्रयास्यामि त्वयैव सार्धमस्या बलं मानमतः सुरेश । तेजश्च धैर्यं परिणाशयिष्ये कस्माद्भवानत्र बिभेति शक्र

ゆえに私はあなたと共に進もう。神々の主よ、彼女の力と驕り、輝きと不屈の心を滅ぼしてみせる。ならば、なぜここで恐れるのか、シャクラよ。

Verse 19

संबोध्य चैवं स सुराधिनाथं चापं गृहीतं सशरं सुपुष्पम् । उवाच क्रीडां पुरतः स्थितां तां विधाय मायां भवती प्रयातु

こうして神々の主に語りかけると、彼は花で飾られた弓と矢を手に取り、戯れのために前に立つその女に言った。「汝のマーヤーの姿をとり、今ここを去れ。」

Verse 20

वैश्यस्य भार्यां सुकलां सुपुण्यां सत्येस्थितां धर्मविदां गुणज्ञाम् । इतो हि गत्वा कुरु कार्यमुक्तं साहाय्यरूपं च प्रिये सखे शृणु

「ここを発って、ヴァイシャの妻スカラーのもとへ行け。彼女は最も徳高く功徳に満ち、真実に堅く住し、ダルマに通じ、善き資質を見分ける者である。そこへ行って、わたしが告げた務めを果たし、助け手となれ。愛しき友よ、よく聞け。」

Verse 21

क्रीडां समाभाष्य ततो मनोभवस्त्वंते स्थितां प्रीतिमथाह्वयत्पुनः । कार्यं भवत्या ममकार्यमुत्तममे तां सुस्नेहैः परिभावयत्वम्

遊びのことを語り終えると、マノーバヴァ（カーマ）は近くに立つプリーティを再び呼びかけた。「おまえが成すべき務めがある――それはわたしの最上の仕事だ。来い。深い愛情をもって彼女に働きかけ、心を得よ。」

Verse 22

इंद्रं हि दृष्ट्वा सुकला यथा भवेत्स्नेहानुगा चारुविलोचनेयम् । तैस्तैः प्रभावैर्गुणवाक्ययुक्तैर्नयस्व वश्यं च प्रिये सखे शृणु

なぜならスカラーはインドラを見れば、愛情に従って心を寄せる――鹿のような瞳をもつ麗人だからだ。ゆえに、さまざまな説得の力と、その徳を讃える言葉を添えて、彼を従わせよ。愛しき友よ、よく聞け。

Verse 23

भो भोः सखे साधय गच्छ शीघ्रं मायामयं नंदनरूपयुक्तम् । पुष्पोपयुक्तं च फलप्रधानं घुष्टं रुतैः कोकिलषट्पदानाम्

「おお友よ、急いで行け。マーヤのごとく不思議な林へ、ナンダナの美を備えたその園へ。花に満ち、果実豊かで、コーキラの声と蜂の羽音が響き渡る。」

Verse 24

आहूय वीरं मकरंदमेव रसायनं स्वादुगुणैरुपेतम् । सहानिलाद्यैर्निजकर्मयुक्तैः संप्रेषयित्वा पुनरेव कामम्

勇者を呼び寄せ、彼は甘露にも似た精髄――甘美なる徳を備えた霊薬――を、生命の風（プラーナ）らその他それぞれの働きに就くものと共に送り届けた。かくして欲望は再び起こった。

Verse 25

एवं समादिश्य महत्ससैन्यं त्रैलोक्यसंमोहकरं तु कामः । चक्रे प्रयाणं सुरराजसार्धं संमोहनायैव महासतीं ताम्

このように、三界を惑わす力を持つ大軍に指示を与えた後、カーマは神々の王と共に、その偉大なる貞淑な女性を惑わすことだけを目的に旅立った。