Adhyaya 24

Verse 1

सूत उवाच । हतं श्रुत्वा दितिः पुत्रं सुबलं बलमेव च । रुदितं करुणं कृत्वा हा हा कष्टं भृशं मम

スータは語った。ディティは、わが子スバラとバラが討たれたと聞くや、哀れな泣き声をあげて、「ああ、ああ、なんと苦しい我が運命よ！」と叫んだ。

Verse 2

एवं सुकरुणं कृत्वा बहुकालं तपस्विनी । सा गता कश्यपं कांतं तमुवाच यशस्विनी

かくして深い哀憐を長く抱きつづけたその苦行の女は、愛するカश्यパのもとへ赴き、名高き彼女は彼に語りかけた。

Verse 3

तव पुत्रो महापाप इंद्रः सुरगणेश्वरः । सागरोपगतं दृष्ट्वा बलं मे ब्रह्मलक्षणम्

あなたの子、神々の軍勢の主インドラは、大いなる罪人です。梵のごとき光相を帯びた我が力が大海へと入るのを見て、彼はそれに応じて振る舞いました。

Verse 4

वज्रेण घातयामास संध्यामास्यंतमेव हि । एवं श्रुत्वा ततः क्रुद्धो मरीचितनयस्तदा

まことに彼は、まさに黄昏の刻にヴァジュラで（彼を）打った。これを聞いて、マリーチの子はそのとき怒りに燃えた。

Verse 5

क्रोधेन महताविष्टः प्रजज्वालेव वह्निना । अवलुंच्य जटामेकां शुच्यग्नौ स द्विजोत्तमः

激しい憤怒に呑まれ、彼は火に燃え立つかのように赫々とした。最上のバラモンは、もつれた髻の一房を引き抜き、清浄なる供犠の火へと投じた。

Verse 6

इंद्रस्यैव वधार्थाय पुत्रमुत्पादयाम्यहम् । तस्मात्कुंडात्समुत्पन्नो हुताशनमुखादपि

「ただインドラを討つために、我は一子を生み出そう。その火の坑より彼は現れる――まことに、火神の口そのものからも。」

Verse 7

कृष्णांजनचयोपेतः पिंगाक्षो भीषणाकृतिः । दंष्ट्राकरालवक्त्रांतो जगतां भयदायकः

黒きアンジャナを厚く塗り、黄褐の眼を光らせ、姿は凄惨。突き出た牙で口は恐ろしく、彼は諸世界に恐怖をもたらす者となった。

Verse 8

महाचर्वरिको घोरः खड्गचर्मधरस्तथा । सर्वांगतेजसा दीप्तो महामेघोपमो बली

恐るべきマハーチャルヴァリカは剣と盾を携え、全身の肢体より光輝を放って燃え立った。力強く、巨大な嵐雲に似ていた。

Verse 9

उवाच कश्यपं विप्रमादेशो मम दीयताम् । कस्मादुत्पादितो विप्र भवता कारणं वद

彼はバラモンのカश्यパに言った。「我に汝の教命を授けよ。バラモンよ、いかなる理由で汝は我を生み出したのか。原因を告げよ。」

Verse 10

तमहं साधयिष्यामि प्रसादात्तव सुव्रत । कश्यप उवाच । अस्या मनोरथं पुत्र पूरयस्व ममैव हि

「汝の慈悲深き御加護により、善き誓願を保つ者よ、われはそれを成し遂げよう。」カश्यパは言った。「わが子よ、彼女の願いを満たせ――まことに、わがために。」

Verse 11

अदित्यास्त्वं महाप्राज्ञ जहि इंद्रं दुरात्मकम् । निहते देवराजे हि ऐंद्रं पदं प्रभुंक्ष्व च

おお最も賢き者よ、汝はアーディティヤの一柱なり。邪悪なる心のインドラを討て。天界の王が倒れれば、汝もまたインドラの主権の座を享受せよ。

Verse 12

एवं तेन समादिष्टः कश्यपेन महात्मना । वृत्रस्तु उद्यमं चक्रे तस्येंद्रस्य वधाय च

かくして大いなる魂のカश्यパに命じられるや、ヴリトラは奮い立ち、インドラをも討たんと準備に取りかかった。

Verse 13

धनुर्वेदस्य चाभ्यासं स चक्रे पौरुषान्वितः । बलं वीर्यं तथा क्षात्रं तेजो धैर्यसमन्वितम्

男らしき武勇を備え、彼は弓術の学を修めた。力と精気、武人の気概、光輝、そして揺るがぬ勇気を具えていた。

Verse 14

दृष्ट्वा हि तस्य दैत्यस्य सहस्राक्षो भयातुरः । उपायं चिंतितं तस्य वृत्रस्यापि दुरात्मनः

そのダイティヤを見て、千眼のサハスラークシャ（インドラ）は恐れに乱れ、邪心のヴリトラに対する方策を思案し始めた。

Verse 15

वधार्थं देवदेवेन समाहूय महामुनीन् । सप्तर्षीन्प्रेषयामास वृत्रं दैत्येश्वरं प्रति

ヴリトラを討つために、神々の主は大聖仙たちを召し集め、七人のリシ（七聖仙）を、ダイティヤの王ヴリトラに向けて遣わした。

Verse 16

भवंतस्तत्र गच्छंतु यत्र वृत्रः स तिष्ठति । संधिं कुर्वंतु वै तेन सार्द्धं मम मुनीश्वराः

「汝らは皆、ヴリトラの留まる所へ赴け。わが敬う聖仙たちよ、まことに彼と和議を結べ。」

Verse 17

एवं तेन समादिष्टा मुनयः सप्त ते तदा । वृत्रासुरं ततः प्रोचुः सहस्राक्ष प्रचालिताः

かくして彼に命じられた七人の聖仙は、そのとき千眼者サハスラークシャ（インドラ）に促され、ヴリトラースラに語りかけた。

Verse 18

सख्यं कर्तुं प्रयच्छेत्स क्रियतां दैत्यसत्तम । ऋषयः सप्ततत्त्वज्ञा ऊचुर्वृत्रं महाबलम्

「友誼を捧げよ——それを成し遂げよ、ダイティヤの最勝者よ。」真理を知る七人のリシは、大力のヴリトラにこう告げた。

Verse 19

सहस्राक्षो महाप्राज्ञो भवता सह सत्तम । मैत्रमिच्छति वै कर्तुं तत्कथं न करोषि किम्

最勝の者よ、千眼にして至智のインドラは、まことに汝と友誼を結ばんと望む。されば、なぜ汝はそれをなさぬのか。

Verse 20

अर्धमैंद्रं पदं वीर सत्वं भुंक्ष्व सुखेन वै । वर्तंत्वर्द्धेन इंद्रस्तु असुरा देवतास्तथा

勇士よ、安らかにこの分け前――インドラの位の半分を享受せよ。インドラは残る半分で生きよ。アスラもデーヴァもまた同様である。

Verse 21

सुखं वर्तंतु ते सर्वे वैरं चैव विसृज्य वै । वृत्र उवाच । यदि सत्येन देवेंद्रो मैत्रमिच्छति सत्तमः

「汝らすべて、怨みを真に捨てて、安楽に住せよ。」ヴリトラは言った。「もし神々の主インドラ、人中の最勝者が、真実をもって友誼を望むならば……」

Verse 22

सत्यमाश्रित्य चैवाहं करिष्ये नात्र संशयः । छद्म चैवं पुरस्कृत्य इंद्रो द्रोहं समाचरेत्

真実に依って、私は必ずそれを成す――ここに疑いはない。だがインドラは、偽装を口実として、背信の業に及んだ。

Verse 23

तदा किं क्रियते विप्रा इत्यर्थे प्रत्ययं हि किम् । ऋषयस्त्विंद्रमाचख्युरित्यर्थं प्रत्ययं वद

「婆羅門たちよ、そのとき何をなすべきか？」—ここで助詞「kim」は意図された疑問の意味を示す。また、聖仙たちがインドラを挙げたゆえ、その表現の意趣も説き明かせ。

Verse 24

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे वृत्र । वंचनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः

かくして、尊き『パドマ・プラーナ』五万五千頌の集成中、ブーミ・カンダにおける「ヴリトラの欺き」と名づけられた第二十四章は終わる。

Verse 25

ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्लिप्येहं नात्र संशयः । छद्म चैवं पुरस्कृत्य इंद्रो द्रोहं समाचरेत्

「我はここにて、婆羅門殺（ブラフマ・ハティヤー）などの罪により必ず汚される。疑いはない。かくして口実を覆いとして掲げ、インドラは背信の業に及ぶであろう。」

Verse 26

ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्लिप्येहं नात्र संशयः । इत्युवाच महाप्राज्ञ त्वामेवं स पुरंदरः

「我はここにて、婆羅門殺（ブラフマ・ハティヤー）などの罪により汚されている。疑いはない。」かくのごとく、プランダラ（インドラ）は汝に語った、ああ大賢者よ。

Verse 27

एतेन प्रत्ययेनापि सख्यं कुरु महामते । वृत्र उवाच । भवतां शिष्टमार्गेण सत्येनानेन तस्य च

「この確約によっても、ああ大いなる心の者よ、友誼を結べ。」ヴリトラは言った。「汝らが高貴なる道に従う真実の行いにより、また彼のこの真実によっても……」

Verse 28

मैत्रमेवं करिष्यामि तेन सार्द्धं द्विजोत्तमाः । वृत्रमिंद्रस्यसंस्थानं नीतं ब्राह्मणपुङ्गवैः

「かくして我は彼と友誼を結ばん、ああ最勝の二度生まれの者たちよ。」ヴリトラは、威力と位においてインドラに比肩する者として、卓越したバラモンたちに導かれて行った。

Verse 29

इन्द्रस्तमागतं दृष्ट्वा वृत्रं मित्रार्थमुद्यतः । सिंहासनात्समुत्थाय अर्घमादाय सत्वरः

ヴリトラの来着を見たインドラは、友誼を求めて、獅子座の玉座よりただちに立ち上がり、急ぎアルギャ（arghya）の供物を取りて敬礼した。

Verse 30

ददौ तस्मै स धर्मात्मा वृत्राय द्विजसत्तम । अर्धं भुंक्ष्व महाप्राज्ञ ऐंद्रमेतन्महत्पदम्

おお最勝の再生者よ、その法にかなう魂の者はヴリトラにそれを授けて言った。「大賢者よ、これの半分を享受せよ――これはインドラに等しき大いなる王権の位である。」

Verse 31

वर्तितव्यं सुखेनापि आवाभ्यां दैत्यसत्तम । एवं विश्वासयन्दैत्यं वृत्र मैत्रेण वै तदा

「おお最勝のダイティヤよ、われら二人もまた安らかに暮らすべきである。」かくしてその時、ヴリトラは友情をもって、ダイティヤをたびたび安心させ、心を得ていった。

Verse 32

गतेषु तेषु विप्रेषु स्वस्थानं द्विजसत्तम । छिद्रं पश्यति दुष्टात्मा वृत्रस्यापि सदैव हि

そのバラモンたちが去った後、おお最勝の再生者よ、邪なる心の者は欠け目を見張り続けた。まことに常に、ヴリトラに対してさえ隙を求めていた。

Verse 33

सावधानत्वमिंद्रोपि दिवारात्रौ प्रचिंतयेत् । तस्यच्छिद्रं न पश्येत वृत्रस्यापि महात्मनः

インドラでさえ、昼夜たえず警戒の要を思惟すべきである。なぜなら大いなる魂ヴリトラには、いかなる瑕も—いかなる隙も—見いだせないからである。

Verse 34

उपायं चिंतयामास तस्यैव वधहेतवे । रंभा संप्रेषिता तेन मोहयस्व महासुरम्

彼はまさにその殺害のための策をめぐらし、ランバーを遣わして命じた。「大いなるアスラを惑わせよ。」

Verse 35

येनकेनाप्युपायेन यथा हत्वा लभे सुखम् । तथा कुरुष्व कल्याणि संमोहाय सुरद्विषः

いかなる手段であれ、彼を討って我が安楽を得られるように、そのとおりにせよ、吉祥なる者よ。神々の敵を迷妄に陥れるために。

Verse 36

वनं पुण्यं महादिव्यं पुण्यपादपसेवितम् । बहुवृक्षफलोपेतं मृगपक्षिसमाकुलम्

そこは聖なる森、偉大にして霊妙、清らかな樹々に守られ、さまざまな木の実に満ち、鹿の群れと鳥の群れであふれていた。

Verse 37

विमानमंदिरैर्दिव्यैः सर्वत्र परिशोभितम् । दिव्यगंधर्वसंगीतं भ्रमराकुलितं सदा

至るところ、天翔る宮殿と輝く楼閣に飾られ、天上のガンダルヴァの楽が鳴り渡り、常に蜂の群れが満ちていた。

Verse 38

कोकिलानां रुतैः पुण्यैः सर्वत्र मधुरायतैः । शिखिसारंगनादैश्च सर्वत्र सुसमाकुलम्

至るところ、吉祥なるコーキラのさえずりが甘く四方に響き、また至るところ孔雀と鹿の声が満ちて、森は生き生きとしていた。

Verse 39

दिव्यैस्तु चंदनैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतम् । वापीकुंडतडागैश्च जलपूर्णैर्मनोहरैः

至るところ天上の白檀の樹々に荘厳され、また心を奪う階段井戸や池、湖があり、いずれも水に満ちていた。

Verse 40

कमलैः शतपत्रैश्च पुष्पितैः समलंकृतम् । देवगंधर्वसंसिद्धैश्चारणैश्चैव किन्नरैः

そこは咲き誇る蓮華と百弁の花々により美しく荘厳され、天なるガンダルヴァ、シッダ、チャーラナ、キンナラが群れ集っていた。

Verse 41

मुनिभिः शुशुभे दिव्यैर्दिव्योद्यानवरेण च । अप्सरोगणसंकीर्णं नानाकौतुकमंगलैः

そこは天なる聖仙たちと最上の天苑によってひときわ輝き、アプサラスの群れに満ち、さまざまな祝祭と吉祥の儀礼で飾られていた。

Verse 42

हेमप्रासादसंबाधं दंडच्छत्रैश्च चामरैः । कलशैश्च पताकाभिः सर्वत्रसमलंकृतम्

そこは黄金の宮殿が立ち並び、至るところ杖幢と宝傘、払子、吉祥の壺（カラシャ）、そして幡旗によって美しく荘厳されていた。

Verse 43

वेदध्वनिसमाकीर्णं गीतध्वनिसमाकुलम् । एवं नंदनमासाद्य सा रंभा चारुहासिनी

そこはヴェーダ誦唱の響きに満ち、歌の音楽で賑わっていた。かくしてナンダナに至り、麗しく微笑むランバーはその中へ入った。

Verse 44

अप्सरोभिः समं तत्र क्रीडत्येवं विलासिनी । सूत उवाच । एकदा तु स वृत्रो वै कालाकृष्टो गतो वनम्

そこで彼女はアプサラスと共に、このように優雅に戯れていた。スータは語った――ある時、あのヴリトラは時の力に引き寄せられ、森へと赴いた。

Verse 45

कतिभिर्दानवैः सार्द्धं मुदया परया युतः । अलक्ष्ये भ्रमते पार्श्वं तस्यैव च महात्मनः

わずかなダーナヴァらを伴い、至上の歓喜に満たされて、彼は—姿を見せず—その大いなる魂の者のまさに傍らを巡り歩いた。

Verse 46

देवराजोपि विप्रेंद्रश्छिद्रान्वेषी द्विषां किल । स हि वृत्रो महाप्राज्ञो विश्वस्तः सर्वकर्मसु

おお婆羅門の中の最勝者よ、神々の王でさえ敵の隙を探す者だと言われる。だがヴリトラはまことに大いなる智慧を備え、あらゆる務めにおいて信頼に足る者であった。

Verse 47

इंद्रं मित्रं परं जानन्भयं चक्रे न तस्य सः । भ्रममाणो वनं पश्येत्सर्वत्र परमं शुभम्

インドラを至上の友と知っていたので、彼は恐れを起こさなかった。森をさまよっていても、あらゆる所に最上の吉祥を見いだした。

Verse 48

सुरम्यं कौतुकवनं वनितागणसंकुलम् । चंदनस्यापि वृक्षस्य छायां शीतां सुपुण्यदाम्

そこは麗しい遊楽の林で、女たちの群れで満ちていた。さらに白檀の樹々の涼やかな木陰があり、きわめて吉祥で功徳を授けるものであった。

Verse 49

समाश्रित्य विशालाक्षी रंभा तत्र प्रदीव्यति । सखीभिस्तु महाभागा दोलारूढा यशस्विनी

そこでは、大きな瞳のランバーがその場に身を寄せて輝き放つ。名高く幸いなる彼女は、友の女たちに伴われて、ぶらんこに座している。

Verse 50

गायते सुस्वरं गीतं सर्वविश्वप्रमोहनम् । तत्र वृत्रः समायातः कामाकुलितमानसः

全世界を魅了する、甘美で澄んだ調べの歌が歌われていた。そこへヴリトラが来た。欲望に心を乱され、惑いに沈んでいた。

Verse 51

दोलारूढां समालोक्य रंभां चारुसुलोचनाम्

ぶらんこに座る、愛らしく大きな瞳のランバー（Rambhā）を見て、