Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

The Account of Kāṣṭhīlā (Kāṣṭhīlā-ākhyāna) within the Mohinī Narrative

राक्षसस्य वचः श्रुत्वा कुमारी साब्रवीदिदम् । मिथ्या राक्षसि भर्ता ते भाषते त्वद्भयादयम् ॥ ९४ ॥

rākṣasasya vacaḥ śrutvā kumārī sābravīdidam | mithyā rākṣasi bhartā te bhāṣate tvadbhayādayam || 94 ||

羅刹の言葉を聞いて、乙女は言った。「おお羅刹女よ、汝の夫は偽りを語る。汝を恐れてそう申すのみ。」

राक्षसस्यof the demon
राक्षसस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
वचःspeech, words
वचः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/Preceding action)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund): 'having heard'
कुमारीthe maiden
कुमारी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुमारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
मिथ्याfalsely, untruthfully
मिथ्या:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमिथ्या (अव्यय)
Formअव्यय; नकारार्थ/असत्यार्थ क्रियाविशेषण (adverb: falsely)
राक्षसिO demoness
राक्षसि:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootराक्षसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
भर्ताhusband
भर्ता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
भाषतेspeaks
भाषते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√भाष् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
त्वत्-भयात्from fear of you
त्वत्-भयात्:
Apadana (अपादान/Ablative source-cause)
TypeNoun
Rootत्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (त्वत्-भयम्) + अपादानार्थे पञ्चमी (from fear of you)
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

Kumārī (the maiden, speaking to the rākṣasī)

Vrata: none

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: vira

R
Rākṣasa
R
Rākṣasī
K
Kumārī
B
Bhartā (husband)

FAQs

It highlights satya (truthfulness) and moral clarity: the maiden discerns that speech driven by fear is unreliable, implying that dharma requires courage and discernment rather than submission to intimidation.

Indirectly, it supports bhakti as a path grounded in integrity: devotion in the Puranic worldview is sustained by satya and fearlessness, not by coercion or manipulation—qualities that protect a devotee’s conduct in difficult circumstances.

No explicit Vedanga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this line; the practical takeaway is ethical discernment (dharma-viveka) in evaluating testimony influenced by fear.