Adhyaya 71: The King’s Remorse and the Sage’s Counsel on the Necessity of a Wife

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे औत्तममन्वन्तरे सप्ततितमोऽध्यायः । एकसप्ततितमोऽध्यायः- ७१ मार्कण्डेय उवाच तां प्रेषयित्वा राजापि स्वभर्तृगृहमङ्गनाम् । चिन्तयामास निःश्वस्य किमत्र सुकतं भवेत् ॥

かくして『吉祥マールカṇḍeya・プラーナ』、アウッタマ・マンヴァンタラにおける第七十章は終わる。第七十一章。マールカṇḍeyaは語った。女を夫の家へ送り届けたのち、王もまた嘆息して省みた。「ここに、いかなる善行（あるいは正しき道）があり得ようか。」

Verse 2

अनर्घयोग्यता कष्टं स मामाह महामनाः । वैकल्यं विप्रमुद्दिश्य तथाहायं निशाचरः ॥

「かくも相応しき人にとって、痛ましい不適格である！」—その大心の人は、婆羅門の欠陥を指し示して私にこう語り、また夜をさまよう羅刹も同様に語った。

Verse 3

सोऽहं कथं करिष्यामि त्यक्ता पत्नी मया हि सा । अथवा ज्ञानदृष्टिं तं पृच्छामि मुनिसत्तमम् ॥

「われはいかに振る舞うべきか。まことに彼女を妻として捨て去ったのだから。あるいは——知の眼を具えた最上の聖仙に問うことにしよう。」

Verse 4

सञ्चिन्त्येत्थं स भूपालः समारुह्य च तं रथम् । ययौ यत्र स धर्मात्मा त्रिकालज्ञो महामुनिः ॥

かく思案して、その王は戦車に乗り、三世を知る正しき大聖仙のもとへ赴いた。

Verse 5

अवरुह्य रथात् सोऽथ तं समेत्य प्रणम्य च । यथावृत्तं समाचख्यौ राक्षसेन समागमम् ॥

戦車を降りて聖仙に近づき、礼拝してから、出来事をありのままに語った——羅刹との遭遇を。

Verse 6

ब्राह्मण्याः दर्शनञ्चैव दौःशील्यापगमं तथा । प्रेषणं भर्तृगेहे च कार्यमागमने च यत् ॥

（王は）婆羅門の女を見いだしたこと、悪評という汚れを拭い去ったこと、彼女を夫の家へ送り届けたこと、さらに用事がある時には（羅刹）が来るよう取り決めたことを語った。

Verse 7

ऋषिरुवाच ज्ञातमेतन्मया पूर्वं यत्कृतं ते नराधिप । कार्यमागमने चैव मत्समीपे तवाखिलम् ॥

聖仙は言った。「人々の主よ、汝がなしたことは以前よりすでに知っていた。また、ここに我がもとへ来たその全き目的も知っている。」

Verse 8

पृच्छ मामिह किं कार्यं मयेति उद्विग्नमानसः । त्वय्यागते महीपाल ! शृणु कार्यञ्च यत्तव ॥

「ここで我に問え、『我はいかに為すべきか』と」—かくして心騒ぐままに。大地の守護者よ、汝が来た以上、汝に関わる事柄をも聞け。

Verse 9

पत्नी धर्मार्थकामानां कारणं प्रबलं नृणाम् । विशेषतश्च धर्मस्य सन्त्यक्तस्त्यजता हि ताम् ॥

妻は、男がダルマ（法）、アルタ（利）、カーマ（欲）を成就するための強き因であり、とりわけダルマのためである。まことに、彼女を捨てる者は、ダルマに捨てられたかのようになる。

Verse 10

अपत्नीकॊ नरो भूप ! न योग्यॊ निजकर्मणाम् । ब्राह्मणः क्षत्रियॊ वापि वैश्यः शूद्रोऽपि वा नृप ॥

王よ、妻なき男は自らの正当な務めに適わない—彼がバラモンであれ、クシャトリヤであれ、ヴァイシャであれ、あるいはシュードラであっても、統べる者よ。

Verse 11

त्यजता भवता पत्नीं न शोभनमनुष्ठितम् । अत्याज्यो हि यथा भर्ता स्त्रीणां भार्या तथा नृणाम् ॥

妻を捨てたことは、汝の正しき行いではない。女が夫を捨てるべきでないように、男もまた妻を捨てるべきではない。

Verse 12

राजोवाच भगवन् ! किं करोम्येष विपाको मम कर्मणाम् । नानुकूलानुकूलस्य यस्मात्त्यक्ता ततो मया ॥

王は言った。「ああ、尊き御方よ、私は何をなすべきでしょうか。これは我が行為の果報です。彼女は、好ましきものを求める者に対してさえ快く応じなかった。ゆえに私は彼女を捨てました。」

Verse 13

यद्यत्करोति तत्क्षान्तं दह्यमानेन चेतसा । भगवंस्तद्वियोगार्तिभिभीतेनान्तरात्मना ॥

彼女が何をしたとしても赦されるべきです。私の心は悔恨に燃えています。ああ、尊き御方よ、彼女と別れた苦しみにより、我が内なる自己は恐れおののいております。

Verse 14

साम्प्रतं तु वने त्यक्ता न वेद्मि क्व नु सा गता । भक्षिताऽवापि विपिने सिंहव्याघ्रनिशाचरैः ॥

しかし今、森に捨て置かれた彼女がどこへ行ったのか、私は知りません――あるいは荒野にて、獅子や虎、また夜に徘徊するものどもに喰われてしまったのではないかと。

Verse 15

ऋषिरुवाच न भक्षिताऽसा भूपाल ! सिंहव्याघ्रनिशाचरैः । सा त्वविप्लुतचारित्रा साम्प्रतन्तु रसातले ॥

仙人は言った。「王よ、彼女は獅子や虎、あるいは夜にさまよう者どもに喰われたのではない。行いに穢れなき彼女は、今はラサータラ（Rasātala）という下界にいる。」

Verse 16

राजोवाच सा नीता केन पातालमास्ते सदूषिता कथम् । अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् ! यथावद्वक्तुमर्हसि ॥

王は言った。「誰によって連れ去られ、彼女はパーターラ（Pātāla）に住むのですか。いかにして彼女は汚れを受けたのですか。これはまことに驚異です、婆羅門よ——正しく説き明かしてください。」

Verse 17

ऋषिरुवाच पाताले नागराजोऽस्ति प्रख्यातश्च कपोतकः । तेन दृष्टा त्वया त्यक्ता भ्रममाणा महावने ॥

聖仙は言った。「パーターラには、カポータカという名高いナーガ（蛇族）の王がいる。彼は、汝が捨て去った若い女が大森林をさまよっているのを見た。」

Verse 18

सा रूपशालिनी तेन सानुरागेण पार्थिव । वेदितार्थेन पातालं नीता सा युवती तदा ॥

王よ、その美しい若い女は、恋慕し事情を悟った彼によってパーターラへ連れて行かれた。

Verse 19

ततस्तस्य सुता सुभ्रूर्नन्दा नाम महीपते । भार्या मनोरमा चास्य नागराजस्य धीमतः ॥

それから王よ、その賢きナーガ王には、眉麗しい娘ナンダーがいた。妻の名はマノーラマーであった。

Verse 20

तया मातुः सपत्नीयं सा भवित्रीति शोभना । दृष्टा स्वगेहं सा नीता गुप्ता चान्तः पुरे शुभा ॥

その吉祥にして愛らしい少女（ナンダー）は、「この女は母の共妻となるであろう」と思い、彼女を見た。彼女は一族の館へ迎え入れられ、奥宮の内に秘して置かれた。

Verse 21

यदा तु याचिता नन्दा न ददाति नृपोत्तम । मूका भविष्यसीत्याह तदा तां तनयां पिता ॥

しかしナンダーが問われても（その女を）引き渡さなかったので、王の中の最勝者よ、父は娘に言った。「汝は唖となるであろう。」

Verse 22

एवं शप्ता सुता तेन सा चास्ते तत्र भूपते । नीता तेनोरगेन्द्रेण धृता तत्सुतया सती ॥

かくして彼に呪詛されたのち、王よ、その娘はそこに留まった。その徳ある女は蛇族の主（ナーガ王）によって連れて来られ、彼の娘によってそこに留め置かれていた。

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच ततो राजा परं हर्षमवाप्य तमपृच्छत । द्विजवर्यं स्वदौर्भाग्यकारणं दयितां प्रति ॥

マールカンデーヤは言った。そこで王は大いなる歓喜を得て、最勝のバラモンに、自らの愛妻に関する不運の原因を問いただした。

Verse 24

राजोवाच भगवन् सर्वलोकस्य मयि प्रीतिरनुत्तमा । किंनु तत्कारणं येन स्वपत्नी नातिवत्सला ॥

王は言った。「尊き御方よ、人々は皆、比類なき愛情を我に寄せる。しかるに、なぜ我が妻だけはあまり我を愛さぬのか。」

Verse 25

मम चासावतीवेष्टा प्राणेभ्योऽपि महामुने । सा च मां प्रति दुःशीला ब्रूहि यत्कारणं द्विज ॥

しかも彼女は我にとってこの上なく愛しい—我が命にも勝るほどに、偉大なる仙よ—それなのに彼女は我に冷酷に振る舞う。バラモンよ、その原因を告げてくれ。

Verse 26

ऋषीरुवाच पाणिग्रहणकाले त्वं सूर्यभौमशनैश्चरैः । शुक्रवाचस्पतिभ्याञ्च तव भार्यावलोकिता ॥

聖仙は言った。「手取りの儀（婚礼）の時、汝の妻は太陽、火星、土星、さらに金星と木星にも見そなわされ、その影響を受けたのである。」

Verse 27

तन्मुहूर्तेऽभवच्चन्द्रस्तस्याः सोमसुतस्तथा । परस्परविपक्षौ तौ ततः पार्थिव ! ते भृशम् ॥

まさにその瞬間、月が生じ、同様に彼女の子、すなわちソーマの子も生じた。その後、王よ、その二者は互いに猛き怨敵となった。

Verse 28

तद्गच्छ त्वं स्वधर्मेण परिपालय मेदिनीम् । पत्नी सहायः सर्वाश्च कुरु धर्मवतीः क्रियाः ॥

ゆえに行け。自らの務めに従って大地を守護せよ。妻を助け手として、あらゆる祭式と行為をダルマにかなうように行え。

Verse 29

मār्कण्डेय उवाच इत्युक्ते प्रणिपत्यैनमारुह्य स्यन्दनं ततः । उत्तमः पृथिवीपाल आजगाम निजं पुरम् ॥

マールカṇḍेयは言った。これが語られると、彼はその人に礼拝してから戦車に乗った。その後、大地の守護者ウッタマは自らの都へ帰還した。