Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

तौ न्यवारयतां श्रेष्ठी संरब्धौी रणशोभिनौ । उदीरयेतां ब्रह्माणि दिव्यान्यस्त्राण्यनेकश:,संग्रामभूमिमें शोभा पानेवाले वे दोनों श्रेष्ठ वीर कुपित हो नाना प्रकारके दिव्यास्त्र एवं ब्रह्मास्त्र प्रकट करते हुए एक-दूसरेको आगे बढ़नेसे रोकने लगे

tau nyavārayatāṁ śreṣṭhī saṁrabdhau raṇaśobhinau | udīrayetāṁ brahmāṇi divyāny astrāṇy anekaśaḥ ||

サञ्जयは語った――怒りに燃え、戦場にあってなお輝きを放つその二人の最上の戦士は、互いの進撃を押しとどめ合った。相手を屈せんとして、彼らは幾度も幾多の天界の飛び道具を放ち、ついにはブラフマーの武器(ブラフマーストラ)までも繰り出した――戦の憤怒が、最も優れた者すらより破滅的な手段へと駆り立てることを示すのである。

तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
न्यवारयताम्they two restrained / checked
न्यवारयताम्:
Kriya
TypeVerb
Rootवारय् (√वृ, causative)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Dual, Parasmaipada
श्रेष्ठीexcellent, foremost
श्रेष्ठी:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठिन्
FormMasculine, Nominative, Dual
संरब्धौenraged, excited
संरब्धौ:
Karta
TypeAdjective
Rootसंरब्ध
FormMasculine, Nominative, Dual
रणशोभिनौshining in battle
रणशोभिनौ:
Karta
TypeAdjective
Rootरण-शोभिन्
FormMasculine, Nominative, Dual
उदीरयेताम्they two set forth / discharged
उदीरयेताम्:
Kriya
TypeVerb
Rootउदीरय् (causative of √ईर/√ईर्)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Dual, Parasmaipada
ब्रह्माणिbrahma-weapons / brahmāstras
ब्रह्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Accusative, Plural
दिव्यानिdivine
दिव्यानि:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Accusative, Plural
अस्त्राणिmissile-weapons
अस्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Accusative, Plural
अनेकशःin many ways / repeatedly
अनेकशः:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootअनेकशस्

संजय उवाच

S
Sañjaya
T
two foremost warriors (unnamed in this verse)
D
divyāni astrāṇi (celestial weapons)
B
brahmāṇi astrāṇi (Brahma-weapons)

Educational Q&A

Even ‘the best’ warriors can be driven by anger to escalate conflict through ever more terrible means; the verse implicitly cautions that krodha (wrath) narrows judgment and pushes combat beyond restraint, raising ethical tension about proportionality and responsibility in war.

Sañjaya describes a fierce duel: two eminent fighters block each other’s advance on the battlefield and, in their fury, repeatedly release many divine missiles, including Brahma-class weapons, intensifying the combat.