Shloka 226
कृपकृपी-जननम्
The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras
तथैवास्मिन् मम क्षेत्रे कथं वै सम्भवेत् प्रजा । इस लोकमें श्रेष्ठ पुरुष पितृ-ऋणसे मुक्त होनेके लिये संतानोत्पत्तिका प्रयत्न करते और स्वयं ही पुत्ररूपमें जन्म लेते हैं। जैसे मैं अपने पिताके क्षेत्रमें महर्षि व्यासद्वारा उत्पन्न हुआ हूँ
tathaivāsmin mama kṣetre kathaṃ vai sambhavet prajā |
ヴァイシャンパーヤナは言った。「それでもなお、このわが『田（けん）』において、いかにして子孫が生じ得ようか。」この一節は、ダルマの憂慮を映す。高貴なる者は祖霊への負債（ピトリ・リナ）を免れるために子を求め、父はあたかも子を通じて再び生まれるという。ゆえに語り手は、自らの『田』—すなわち子をもうける正当な領域—において、いかに生成が可能かを問い、他家の系譜においてヴィヤーサによって生まれた先例を想起するのである。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the dharmic idea of pitṛ-ṛṇa: one seeks progeny to continue the lineage and discharge obligations to ancestors; the ‘field’ (kṣetra) symbolizes the rightful context in which offspring are generated.
The speaker raises a pointed question about how children can be produced within his own rightful ‘field,’ invoking the broader narrative precedent of extraordinary begetting associated with Vyāsa and lineage-continuation.