Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने दुर्मदकुरण्डवधो नाम द्वाविंशो ऽध्यायः अथाश्वरूढया क्षिप्ते कुरण्डे भण्डदानवः / कुटिलाक्षमिदं प्रोचे पुनरेव युयुत्सया

かくして『シュリー・ブラフマाण्ड・マハープラーナ』後分、ハヤグリーヴァとアガスティヤの対話、ラリター物語において、「驕慢なるドゥルマダとクランダの討滅」と名づける第二十二章が説かれる。さて、馬に乗る女神によってクランダが投げ倒されるや、ダーナヴァのバンダは、再び戦わんとの思いで、クティラークシャにこの言葉を告げた。

Verse 2

स्वप्ने ऽपि यन्न संभाव्यं यन्न श्रुतमितः पुरा / यच्च नो शङ्कितं चित्ते तदेतत्कष्टमागतम्

夢にさえ思い及ばず、これまで聞いたこともなく、心に疑いすら抱かなかったことが――この苦難となって、いま到来した。

Verse 3

कुरण्डदुर्मदौ सत्त्वशालिनौ भ्रातरौ हितौ / दुष्टदास्याः प्रभावो ऽयं मायाविन्या महत्तरः

クランダとドゥルマダは、気概に満ちた兄弟で、互いに助け合うべき者であった。だがこの勢いは、邪なる侍女にして幻術の使い手マーヤーヴィニーの、いよいよ大いなる影響なのだ。

Verse 4

इतः परं करङ्कादीन्पञ्चसेनाधिनायकान् / शतमक्षौहिणीनां च प्रस्थापय रणाङ्गणे

これより、カランカら五軍の将たちを戦場へ差し向けよ。さらに百のアクシャウヒニー軍をも、合戦の場へ進発させよ。

Verse 5

ते युद्धदुर्मदाः शूराः संग्रामेषु तनुत्यजः / सर्वथैव विजेष्यन्ते दुर्विदग्धविलासिनीम्

戦に酔いし勇士らは、合戦にて身を捨てる者。あらゆる手立てをもって、未だ策に熟せぬ戯れの美女を必ず打ち破るであろう。

Verse 6

इति भण्डवचः श्रुत्वा भृशं चत्वरयान्वितः / कुटिलाक्षः करङ्कादीनाजुहाव चमूपतीन्

かくのごとき嘲りの言葉を聞き、激しく憤った曲眼のクティラークシャは、カランカら軍の将たちを召し集めた。

Verse 7

ते स्वामिनं नमस्कृत्य कुटिलाक्षेण देशिताः / अग्नौ प्रविष्णव इव क्रोधान्धा निर्ययुः पुरात्

彼らは主君に礼拝し、曲眼のクティラークシャの指図を受け、怒りに目をくらませて都を出た。まるで火中へ踏み入る者のごとく。

Verse 8

तेषां प्रयाणनिःसाणरणितं भृशदुःसहम् / आकर्ण्य दिग्गजास्तूर्णं शीर्णकर्णा जुघूर्णिरे

彼らの進発の轟きは、はなはだ耐え難いほど激しかった。それを聞いた方位を守る象王（ディッグガジャ）たちは、耳が裂けたかのように、たちまちぐるぐるとよろめき回った。

Verse 9

शतमक्षौहिणीनां च प्राचलत्केतुमालकम् / उत्तरङ्गतुरङ्गादि बभौ मत्तमतङ्गजम्

百のアクシャウヒニーの勝旗は揺れ動き、旗の海のごとく波立った。さらに狂える大象は、北に馬軍などの波が立つかのように現れた。

Verse 10

ह्रेषमाणहयाकीर्णं क्रन्दद्भटकुलोद्भवम् / बृंहमाणगजं गर्जद्रथयक्रं चचाल तत्

そのとき一切は揺れ動いた。嘶く馬が満ち、武人の叫びが轟き、象は吼え、戦車の車輪は唸り響いて、戦場は震撼した。

Verse 11

चक्रनेमिहतक्षोणीरेणुक्षपितरोचिषा / बभूवे तुहिनासारच्छन्नेनेव विवस्वता

車輪の縁が大地を打って巻き上げた塵が光輝を奪い、太陽ヴィヴァスヴァットは、雪まじりの霞に覆われたかのように見えた。

Verse 12

धूलीमयमिवाशेषमभवद्विश्वमण्डलम् / क्वचिच्छब्दमयं चैव निःसाणकठिनस्वनैः

世界の輪はことごとく塵に染まり、またある所では、戦の法螺貝の硬く鋭い響きによって、万物が音そのものとなったかのようであった。

Verse 13

उद्भूतैर्धूलिकाजालैराक्रान्ता दैत्यसैनिकाः / इयत्तयातः सेनायाः संख्यापि परिभाविता

巻き起こった塵の網に覆われ、ダイティヤの軍勢は圧し包まれた。その広がりのため、軍の数さえも見定めがたくなった。

Verse 14

ध्वजा बहुविधाकारा मीनव्यालादिचित्रिताः / प्रचेलुर्धूलिकाजाले मत्स्या इव महोदधौ

幟はさまざまな形をなし、魚や海の怪蛇などの文様で彩られていた。塵の網の中を、大海の魚のようにひるがえり漂った。

Verse 15

तानापतत आलोक्य ललितासैनिकं प्रति / वित्रेसुरमराः सर्वे शक्तीनां भङ्गशङ्कया

ラリターの軍勢がこちらへと襲いかかるのを見て、諸天はみな、己のシャクティ（神威）が砕かれるのではと疑い、恐れおののいた。

Verse 16

ते करङ्कमुखाः पञ्च सेनापतय उद्धताः / सर्पिणीं नाम समरे मायां चक्रुर्महीयसीम्

髑髏のごとき顔をした傲慢な五人の将軍は、戦場にて「サルピニー」と名づける大いなるマーヤーを作り出した。

Verse 17

तैः समुत्पतिता दुष्टा सर्पिणी रमशांबरी / धूम्रवर्णा च धूम्रोष्ठी धूम्रवर्मपयोधरा

そのマーヤーより邪悪なるサルピニーが躍り出た。優美な衣をまとい、身は煙色、唇も煙色、胸は大きく、煙の鎧を着るかのようであった。

Verse 18

महोदधिरिवात्यन्तं गंभीरकुहरोदरी / पुरश्चचाल शक्तीनान्त्रासयन्ती मनो रणे

大海のごとく底知れず、深い洞窟のような腹をもつ彼女は、戦場で前へと進み、諸シャクティの心を震え上がらせた。

Verse 19

कद्रूरिवापरा दुष्टा बहुसर्पविभूषणा / सर्पाणामुद्भवस्थानं मायामयशरीरिणाम्

彼女はまた、カドゥルー（Kadru）にも似た邪悪なる者で、多くの蛇を飾りとしていた。マーヤーより成る身をもつ蛇たちの、まさに生起の根源であった。

Verse 20

सेनापतीनां नासीरे वेल्लयन्तीमहीतले / वेल्लितं बहुधा चक्रे घोरारावविराविणी

諸将の前で彼女は大地を転げ回り、戦場を幾度も揺り動かし、恐るべき轟きの咆哮を放った。

Verse 21

तथैव मायया पूर्वं ते ऽसुरेद्रा व्यजीजयन् / करङ्काद्या दुरात्मानः पञ्चपञ्चत्त्वकामुकाः

同じく昔、マーヤーの力によって、かのアスラ王たちは勝利した。カランカらの邪悪な者どもは、五つのタットヴァ（五大）を貪り求めていた。

Verse 22

अथ प्रववृते युद्धं शक्तीनाममरद्रुहाम् / अन्योन्यवीरभाषाभिः प्रोत्साहितघनक्रुधाम्

やがて、アマラ（神々）に仇なすシャクティ槍の担い手たちの戦が起こった。彼らは互いに勇ましい言葉で鼓舞し、怒りは雲のように濃く満ちた。

Verse 23

अत्यन्तसंकुलतया न विज्ञातपरस्पराः / शक्तयो दानवश्चैव प्रजहुः शस्त्रपाणयः

あまりの混戦に、互いを見分けることすらできなかった。シャクティの兵もダーナヴァも、武器を手にして入り乱れ、斬り結んだ。

Verse 24

अन्योन्यशस्त्रसंघट्टसमुत्थितहुताशने / प्रवृत्तविशिखस्रोतःप्रच्छन्नहरिदन्तरे

武器と武器の激突から燃え上がる火焔の中、矢の奔流が絶え間なく走り、青緑の天の間隙さえ覆い隠した。

Verse 25

बहुरक्तनदीपूरह्रियमाणमतङ्गजे / मांसकर्दमनिर्मग्ननिष्पन्दरथमण्डले

大いなる象は血の川の氾濫に押し流され、戦車の車輪の輪は肉の泥に沈み、微動だにせず静まり返っていた。

Verse 26

विकीर्णकेशशैवालविलसद्रक्तनिर्झरे / अतिनिष्ठुरविध्वंसि सिंहनादभयङ्करे

乱れ髪のような藻が散り、血の瀑布がきらめく中で、破壊はあまりに苛烈で、獅子の咆哮のごとき声が恐怖を呼んだ。

Verse 27

रजो ऽन्धकारतु मुले राक्षसीतृप्तिदायिनि / शस्त्रीशरणिविच्छिन्नदैत्यकण्ठोत्थितासृजि

根底では塵と闇が羅刹女を満たし、武器の列に断たれたダイティヤの喉からは血が噴き上がった。

Verse 28

प्रवृत्ते घोरसंग्रामे शक्तीनां च सुरद्विषाम् / अथस्वबलमादाय पञ्चभिः प्रेरिता सती / सर्पिणी बहुधा सर्पान्विससर्ज शरीरतः

シャクティたちと神々を憎む者どもの間に凄絶な戦が起こると、聖なるサティは自らの力を取り、五者に促されて、蛇なるサルピニーはその身より多くの蛇をさまざまに放った。

Verse 29

तक्षकर्केटकसमा वासुकिप्रमुखत्विषः / नानाविधवपुर्वर्णा नानादृष्टिभयङ्कराः

その蛇たちはタクシャカやカルケータカのように輝き、ヴァースキを先頭として、姿も色もさまざま、眼差しも多様で恐るべきものだった。

Verse 30

नानाविधविषज्वालानिर्दग्धभुवनत्रयाः / दारदं वत्सनाभं च कालकूटमथापरम्

さまざまな毒の炎が三界を焼き尽くさんばかりに燃え上がり、ダーラダ、ヴァツサナーバ、カーラクトゥータ（Kālakūṭa）など、さらに他の毒もあった。

Verse 31

सौराष्ट्रं च विषं घोरं ब्रह्मपुत्रमथापरम् / प्रतिपन्नं शौक्लिकेयमन्यान्यपि विषाणि च

さらに恐るべきサウラーシュトラの毒、またブラフマプトラの毒があり、ついでシャウクリケーヤの毒が現れ、他の毒もまた加わった。

Verse 32

व्यालैः स्वकीयवदनैर्विलोलरसनाद्वयैः / विकिरन्तः शक्तिसैन्ये विसम्रुः सर्पिणीतनोः

大蛇たちは自らの口と、ゆらめく二つに裂けた舌とで、武装した軍勢に毒をまき散らし、その毒はサルピニー（Sarpiṇī）の身より広がっていった。

Verse 33

धूम्रवर्णा द्विवदना सर्पा अतिभयङ्कराः / सर्पिण्या नयनद्वन्द्वा दुत्थिताः क्रोधदीपिताः

煙の色をした二つの顔の蛇は、きわめて恐ろしかった。サルピニーのように一対の眼を備え、怒りに燃えて跳ね起きた。

Verse 34

पीतवर्णास्त्रिफणका दंष्ट्राभिर्विकटाननाः / सर्पिण्याः कर्णकुहरादुत्थिताः सर्पकोटयः

黄色の三つのフード（三頭）を持つ蛇が、牙により凄まじい口を見せ、サルピニーの耳の奥の穴から、数えきれぬほどの蛇（コーティの群れ）が湧き起こった。

Verse 35

अग्रेपुच्छे च वदनं धारयन्तः फणान्वितम् / आस्यादा नीलवपुषः सर्पिण्याः फणिनो ऽभवन्

前にも尾の先にも、彼らはフード（phaṇa）を備えた顔を戴き、青き身をもつ雌蛇の口より、フードあるナーガたちが生じた。

Verse 36

अन्यैश्च बलवर्णाश्च चतुर्वक्त्राश्चतुष्पदाः / नासिकाविवरात्तस्या उद्गता उग्ररोचिषः

また他にも、力と色艶に満ち、四つの顔と四本の脚をもつ者らが、彼女の鼻孔の隙より、猛き光を放って噴き出した。

Verse 37

लंबमानमहाचर्मावृत्तस्थूलपयोधरात् / नाभिकुण्डाच्च बहवो रक्तवर्णा भयानकाः

垂れ下がる大いなる皮に覆われた太く巨大な乳房から、また臍の窪みからも、多くの赤き者どもが生じ、恐るべき姿を現した。

Verse 38

हलाहलं वहन्तश्च प्रोत्थिताः पन्नगाधिपाः / विदशन्तः शक्तिसेनां दहन्तो विषवह्निभिः

蛇族の王たちは起ち上がり、ハラーハラ（猛毒）を携え、シャクティの軍勢に噛みつき、毒の火焔で焼き尽くした。

Verse 39

बध्नन्तो भोगपाशैश्च निघ्नन्तः फणमण्डलैः / अत्यन्तमाकुलां चक्रुर्ललितेशीचमूममी

彼らは身の巻きつきの縄（bhoga-pāśa）で縛り、フードの輪（phaṇa-maṇḍala）で打ち倒し、このラリテーシーの軍勢を極度の混乱へと陥れた。

Verse 40

खण्ड्यमाना अपि मुहुः शक्तीनां शस्त्रकोटिभिः

たとえシャクティの軍勢の無数の武器により幾度も切り裂かれようとも、なお彼らは耐え忍び続けた。

Verse 41

उपर्युपरि वर्धन्ते सपिण्डप्रविसर्पिणः / नश्यन्ति बहवः सर्पा जायन्ते चापरे पुनः

彼らは上へ上へと増し重なり、塊の中へ這い入る蛇のごとくうごめいた。多くの蛇は滅び、また別の蛇が再び生まれた。

Verse 42

एकस्य नाशसमये बहवो ऽन्ये समुत्थिताः / मूलभूता यतो दुष्टा सर्पिणी न विनश्यति

一匹が滅びるその時、ほかの多くが起ち上がる。根本となる邪悪な雌蛇が滅びぬゆえである。

Verse 43

अतस्तत्कृतसर्पाणां नाशे सर्पान्तरोद्भवः / ततश्चशक्तिसैन्यानां शरीराणि विषानलैः

ゆえに、彼女が作り出した蛇が滅ぶと、別の蛇がそこから生じた。するとシャクティ軍の身体は毒の炎に焼かれた。

Verse 44

दह्यमानानि दुःखेन विप्लुतान्यभवन्रणे / किङ्कर्तव्यविमूढेषु शक्तिचक्रेषु भोगिभिः

苦痛に焼かれて彼らは戦場で押し流され、崩れ落ちた。なすべきことも分からず惑うシャクティの輪陣は、大蛇たちに圧されていた。

Verse 45

पराक्रमं बहुविधं चक्रुस्ते पञ्च दानवाः / करीन्द्री गर्दभशतैर्युक्तं स्यन्दनमास्थितः

五人のダーナヴァは種々の武勇を示し、ある者は雌象の王と百頭の驢馬を繋いだ戦車（シャンダナ）に乗り込んだ。

Verse 46

चक्रेण तीक्ष्णधारेण शक्तिसेनाममर्दयत् / वज्रदन्ताभिधश्चान्यो भण्डदैत्यचमूपतिः

鋭い刃のチャクラでシャクティ軍を踏み砕き、また「ヴァジュラダンタ」と名づく別の者は、バンダのダイティヤ軍の将であった。

Verse 47

वज्रबाणाभिघातेन होष्ट्रतो हि रणं व्यधात् / अथ वज्रमुखश्चैव चक्रिवन्तं महत्तरम्

金剛の矢の一撃によって前線に激戦を起こし、ついでヴァジュラムカもまた、偉大なるチャクラの担い手に挑みかかった。

Verse 48

आरुह्य कुन्तधाराभिः शक्तिचक्रममर्दयत् / वज्रदन्ताभिधानो ऽन्यश्चमूनामधिपो बली

鋭いクンター槍を携えて突進し、シャクティとチャクラの軍勢を打ち砕いた。さらに別の「ヴァジュラダンタ」は、軍の強き統率者であった。

Verse 49

गृध्रयुग्मरथारूढः प्रजहार शिलीमुखैः / तैः सेनापतिभिर्दुष्टैः प्रोत्साहितमथाहवे

二羽の禿鷲に曳かれる戦車に乗り、シリームカの矢を放った。戦場では、あの邪なる将たちに鼓舞され、さらに奮い立たされた。

Verse 50

शतमक्षौहिणीनां च निपपातैकहेलया / सर्पिणी च दुराचारा बहुमायापरिग्रहा

ただ一度の戯れのような所作で、百のアクシャウヒニーの軍勢は崩れ落ちた。かの蛇の女は邪なる行いをなし、数多のマーヤー（幻力）を身に帯びていた。

Verse 51

क्षणेक्षणे कोटिसंख्यान्विससर्ज फणाधरान् / तथा विकलितं सैन्यमवलोक्य रुषाकुला

刹那ごとに、彼女はコーティに数えられるフード持つ蛇（パナーダラ）を放った。乱れ崩れた軍勢を見て、彼女は怒りに満ちた。

Verse 52

नकुली गरुडारूढा सा पपात रणाजिरे / प्रतप्तकनकप्रख्या ललितातालुसम्भवा

ナクリーはガルダに乗り、戦場のただ中へと降り立った。灼けた黄金のごとく輝き、優美なる上顎より生じた者であった。

Verse 53

समस्तवाङ्मयाकारा दन्तैर्वज्रमयैर्युता / सर्पिण्यभिमुखं तत्र विससर्ज निजं बलम्

彼女はあらゆる聖なる言葉の総体の姿をなし、歯はヴァジュラのごとく堅かった。そこで蛇の女に向かい、自らの力を放った。

Verse 54

तयाधिष्ठिततुङ्गांसः पक्षविक्षिप्तभूधरः / गरुडः प्राचलद्युद्धे सुमेरुरिव जङ्गमः

彼女がその高き肩に鎮座すると、ガルダは戦いの中を進み、翼の一振りで山々をはね散らした。動く須弥山（スメール）さながらであった。

Verse 55

सर्पिणीमायया जातान्सर्पान्दृष्ट्वा भयानकान् / क्रोधरक्तेक्षणं व्यात्तं नकुली विदधे मुखम्

サルピニーの幻力によって生じた恐るべき蛇どもを見て、ナクリーは怒りに目を赤くし、口を大きく開いた。

Verse 56

अथ श्रीनकुलीदेव्या द्वात्रिंशद्दन्तकोटयः / द्वात्रिंशत्कोटयो जाता नकुलाः कनकप्रभाः

そのとき、聖なるナクリー女神には三十二コーティの歯が現れ、また金色に輝くナクーラ（マングース）が三十二コーティ生まれ出た。

Verse 57

इतस्ततः खण्डयन्तः सर्पिणीसर्पमण्डलम् / निजदंष्ट्राविमर्देन नाशयन्तश्च तद्विषम् / व्यभ्रमन्समरे घोरे विषघ्नाः स्वर्णबभ्रवः

彼らはあちこちへ駆け、サルピニーの蛇の陣を切り裂き、己の牙を擦り合わせてその毒を滅した。凄絶な戦いの中、毒を討つ金褐色の者たちは縦横に駆け巡った。

Verse 58

उत्कर्णाः क्रोध सम्पर्काद्धूनिताशेषलोमकाः / उत्फुल्ला नकुला व्यात्तवदना व्यदशन्नहीन्

怒りに触れて、ナクーラたちは耳を立て、全身の毛を震わせた。身を膨らませ、口を大きく開いて蛇どもに噛みついた。

Verse 59

एकैकमायासर्पस्य बभ्रुरेकैक उद्गतः / तीक्ष्णदन्तनिपातेन खण्डयामास विग्रहम्

幻の蛇一匹ごとに、バブフルが一匹ずつ躍り出て、鋭い歯の一撃でその身を切り裂き、粉々にした。

Verse 60

भोगिभोगसृतै रक्तैः सृक्किणी शोणतां गते / लिहन्तो नकुला जिह्वापल्लवैः पुप्लुवुर्मृधे

蛇の咬みよりほとばしる血にて口の端は朱に染まり、戦場にてナクラー（マングース）らは、若葉のごとき舌先で血を舐め取った。

Verse 61

नकुलैर्दश्यमानानामत्यन्तचटुलं वपुः / मुहुः कुण्डलितैर्भोगैः पन्नगानां व्यचेष्टत

ナクラーに噛まれし蛇どもは、身をきわめてせわしく震わせ、たびたび胴を輪に巻き、もがき動いた。

Verse 62

नकुलावलिदष्टानां नष्टासूनां फणाभृताम् / फणाभरसमुत्कीर्णा मणयो व्यरुचन्रणे

ナクラーの群れに噛まれて命尽きた冠（ファナ）を戴く蛇より、その冠の重みに弾き出された宝珠が戦場にきらめいた。

Verse 63

नकुलाघातसंशीर्णफणाचक्रैर्विनिर्गतैः / फणयस्तन्महाद्रोहवह्विज्वाला इवाबभुः

ナクラーの打撃により冠（ファナ）の輪は砕け散って飛び出し、それらのファナは、深き怨みの大火より立つ炎舌のごとく見えた。

Verse 64

एवंप्रकारतो बभ्रुमण्डलैरवखण्डिते / मायामये सर्पजाले सर्पिणी कोपमादधे

かくして、マーヤーより成る蛇の網がバブリュ（ナクラー）の群れにより寸断されると、ナーギニー（雌なる蛇）は怒りを燃え立たせた。

Verse 65

तया सह महद्युद्धं कृत्वा सा नकुलेश्वरी / गारुडास्त्रमतिक्रूरं समाधत्त शिलीमुखे

彼女と大いなる戦いを交えたのち、ナクレーシュヴァリーは、極めて苛烈なるガルダの神武器（ガールダーストラ）を、シリームカの矢に結び定めた。

Verse 66

तद्गारुडास्त्रमुद्दामज्वालादीपितदिङ्मुखम् / प्रविश्य सर्पिणीदेहं सर्पमायां व्यशोषयत्

そのガールダーストラは、猛き炎をほとばしらせて四方を照らし、雌蛇の身に入りて、蛇の幻力（マーヤー）をことごとく枯らし尽くした。

Verse 67

मायाशक्तोर्विनाशेन सर्पिणी विलयं गता / क्रोधं च तद्विनाशेन प्राप्ताः पञ्च चमूवराः

幻力の滅びによって雌蛇は消散し、またその滅亡ゆえに、五人の精鋭なる軍将は怒りを得た。

Verse 68

यद्बलेन सुरान्सर्वान्सेनान्यस्ते ऽवमेनिरे / सा सर्पिणी कथाशेषं नीता नकुलवीर्यतः

その力をもって、かつては諸天と他の将軍たちを侮っていたその雌蛇も、今やナクラの武勇により、物語の終わりへと導かれた。

Verse 69

अतःस्वबलनाशेन भृशं क्रुद्धाश्चमूचराः / एकोद्यमेन शस्त्रौघैर्नकुलीं तामवाकिरन्

かくして自らの力を失ったため、軍の将たちは激しく憤り、ひとつの気勢のもと、武器の群れをもってそのナクリーに雨のごとく浴びせかけた。

Verse 70

एकैव सा तार्क्ष्यरथा पञ्चभिः पृतनेश्वरी / लघुहस्ततया युद्धे चक्रे वै शस्त्रवर्षिणी

ただ彼女ひとり、軍勢の女主はタールクシャの戦車に乗り、戦場にて手の速さにより、武器の雨を降らせた。

Verse 71

पट्टिशैर्मुसलैश्चैव भिन्दिपालैः सहस्रशः / वज्रसारमयैर्दन्तैर्व्यदशन्मर्म सीमसु

パッティシャやムサラ、ビンディパーラを幾千と振るい、金剛の精髄のごとく硬い牙で、身の際の急所を噛み裂いた。

Verse 72

ततो हाहारुतं घोरं कुर्वाणा दैत्यकिङ्कराः / उदग्रदंशनकुलैर्नकुलैराकुलीकृताः

そのときダイティヤの従者たちは恐ろしい「ハー、ハー」という叫びを上げ、鋭い牙のナクーラの群れにかき乱されて混乱した。

Verse 73

उत्पत्य गगनात्केचिद्घोरचीत्कार कारिणः / देशन्तस्तद्द्विषां सैन्य सकुलाः प्रज्वलक्रुधः

ある者たちは天より跳び降り、凄まじい叫声を上げた。燃え立つ怒りに駆られ、一族もろとも敵軍に襲いかかって噛みついた。

Verse 74

कर्णेषु दष्ट्वा नासायामन्ये दष्टाः शिरस्तटे / पृष्ठतो प्यदशन्केचिदा गत्य व्याकृतक्रियाः

ある者は耳に噛みつき、ある者は鼻に噛みついた。別の者は頭頂を噛まれた。さらにある者は背後から走り寄って噛みつき、素早く奇妙な身振りで暴れ回った。

Verse 75

विकलाश्छिन्नवर्माणो भयविस्रस्तशस्त्रिकाः / नकुलैरभिभूतास्ते न्यपतन्नमरद्रुहः

神々に敵対するアスラたちは、ナクラー（マングース）に圧倒され、鎧は裂け、恐れに武器を取り落として、地に倒れ伏した。

Verse 76

केचित्प्रविश्यनकुला व्यात्तान्यास्यानि वैरिणाम् / भोगिभोगानि वाकृष्य व्यदशन्रसनातलम्

あるナクラーは敵の大きく開いた口へ入り込み、ナーガ（蛇）のとぐろを引きずり出して、口底の舌根まで噛み裂いた。

Verse 77

अन्ये कर्णेषु नकुलाः प्राविशन्देववैरिणाम् / सूक्ष्मरूपा विशन्तिस्म नानारन्ध्राणि बभ्रवः

別のナクラーは神々の敵の耳へ入り、きわめて微細な姿となって、褐色のそれらはさまざまな孔へと潜り込んだ。

Verse 78

इति तैरभिभूतानि नकुलैरवलोकयन् / निजसैन्यानि दीनानि करङ्कः कोपमास्थितः

ナクラーに制圧され、みじめに崩れた自軍を見て、カランカは激しい怒りにとらわれた。

Verse 79

अन्ये ऽपि च चमूनाथा लघुहस्ता महाबलाः

また他にも軍の将たちがいて、手は素早く、力は大いなる者たちであった。

Verse 80

प्रतिबभ्रु शरस्तोमान्ववृषुर्वारिदा इव / दैत्यसैन्यपतिप्रौढ कोदडोत्थाः शिलीमुखाः / बभ्रूणां दन्तकोटीषु कठोरघट्टनं व्यधुः

雲より降る雨のごとく矢の群れが降り注いだ。大力なるダイティヤ軍の将の強弓より放たれたシリームカの矢は、バブフルらの牙の先端に激しく打ち当たり、硬い擦過を生じさせた。

Verse 81

चमूपतिशख्यूहैराहतेभ्यः परःशतैः / बभ्रूणां वज्रदतेभ्यो निश्चक्राम हुताशनः / पञ्चापि ते चमूनाथविसृष्टैरेकहेलया

軍主の友軍の陣と幾百の矢に打たれるや、バブフルらの金剛のごとき歯よりフターシャナ――火神――が噴き出した。しかもその五つは、軍の主によって一戯れのごとく易々と放たれた。

Verse 82

स्फुरत्फलैः शरकुलैर्बभ्रुसेनां व्यमर्दयत् / इतस्ततश्चमूनाथविक्षिप्तशरकोटिभिः / विशीर्णगात्रा नकुला नकुलीं पर्यवारयन्

きらめく鏃を備えた矢の群れによってバブフルの軍は踏み砕かれた。さらに軍主が四方へと放った無数の矢により、身を裂かれたナクラーらはナクリーを取り囲んだ。

Verse 83

अथ सा नकुली वाणी वाङ्मयस्यैकनायिका / नकुलानां परावृत्त्या महान्तं रोषमाश्रिता

そのときナクリー――言語世界のただ一人の女王たるヴァーニー――は、ナクラーらの退却を見て、巨大な憤怒に包まれた。

Verse 84

अक्षीणनकुलं नाम महास्त्रं सर्वतोमुखम् / वह्निज्वालापरीताग्रं संदधे शार्ङ्गधन्वनि

彼女は「アクシーナ・ナクラー」と名づけられた、四方に向かう大アストラを結び、炎の舌に包まれたその先端を、シャールンガ弓を執る者（シャールンガダンヴァン）の弓に番えた。

Verse 85

तदस्त्रतो विनिष्ठ्यूता नकुलाः कोटिसंख्याकाः / वज्राङ्गा वज्रलोमानो वज्रदंष्ट्रा महाजवा

その武器より、数えきれぬコーティのナクーラ（マングース）が噴き出した。身はヴァジュラのごとく、毛もヴァジュラ、牙もヴァジュラ、疾風のごとく速かった。

Verse 86

वज्रसाराश्च निबिडा वज्रजाल भयङ्करा / वज्राकारैर्नशैस्तूर्ण दारयन्तो महीतलम्

それらはヴァジュラの精髄のごとく堅密で、恐るべきヴァジュラの網となり、ヴァジュラ形の爪でたちまち大地の面を裂き割った。

Verse 87

वज्ररत्नप्रकाशेन लोचनेनापि शोभिताः / वज्रसंपातसदृशा नासाचीत्कार कारिणः

ヴァジュラの宝の光により、その眼もまた輝き美しく飾られた。ヴァジュラの落下のごとく迫り、鼻から鋭い息鳴りを発した。

Verse 88

मर्दयन्ति सुरारातिसैन्यं दशनकोटिभिः / पराक्रमं बहुविधं तेनिरे ते निरेनसः

彼らはコーティにも及ぶ牙で、神々の敵の軍勢を踏み砕いた。罪の汚れなきまま、さまざまな武勇を示した。

Verse 89

एवं नकुलकोटीभिर् वज्रघोरैर्महाबलैः / विनष्टाः प्रत्यवयवं विनेशुर्दानवाधमाः

かくして、ヴァジュラのごとく凄まじく大いなる力をもつナクーラがコーティも群がり、卑しきダーナヴァどもは肢体ごとに砕かれて、ついに滅び去った。

Verse 90

एवं वज्रमयैर्बभुमण्डलैः शण्डिते बले

かくして、金剛（ヴァジュラ）のごとく堅き地の輪により軍勢は断たれ、その力は砕かれた。

Verse 91

शताक्षौहिणिके संख्ये ते स्वमात्रावशेषिताः / अतित्रासेन रोषेण गृहीताश्च चमूवराः / संग्राममधिकं तेनुः समाकृष्टशरासनाः

百アクシャウヒニーの数に及ぶ軍も、彼らはわずかな残りとなった。激しい恐怖と憤怒に駆られた将たちは武器を取り、弓を引き絞って、戦いをさらに苛烈にした。

Verse 92

तैः समं बहुधा युद्धं तन्वाना नकुलेश्वरी / पट्टिशेन करङ्कस्य चिच्छेद कठिनं शिरः

ナクレーシュヴァリーは彼らとさまざまに戦い、パッティシャの剣でカランカの堅き首を断ち切った。

Verse 93

काकवाशितसुख्यानां चतुर्णामपि वैरिणाम् / उत्पत्योत्पत्य तार्क्ष्येण व्यलुनादसिना शिरः

烏の鳴き声のような名を持つ四人の敵に対し、彼女はタークシャ（ガルダ）のごとく幾度も跳び上がり、剣でその首を斬り落とした。

Verse 94

तादृशं लाघवं दृष्ट्वा नकुल्या श्यामलांबिका

ナクリーのそのような軽やかな迅速さを見て、シャーマラーンビカーは心に驚嘆した。

Verse 95

बहु मेने महासत्त्वां दुष्टासुरविनाशिनीम् / निजाङ्गदेवतत्त्वं च तस्यै श्यामांबिका ददौ

彼女は、これぞ悪しきアスラを滅ぼす大いなるサットヴァ（Mahāsattvā）なりと深く悟った。すると聖母シャーマーアンビカーは、自らの身より顕れた神性の真理を彼女に授けた。

Verse 96

लोकोत्तरे गुणे दृष्टे कस्य न प्रीतिसंभवः / हतशिष्टा भीतभीता नकुलीशरणं गताः

世を超えた徳を目の当たりにして、誰が歓喜と敬愛を起こさぬだろうか。討たれて残った者たちは恐れに震え、ナクリー（Nakulī）に帰依して身を寄せた。

Verse 97

सापि तान्वीक्ष्य कृपया मा भैष्टेति विहस्य च / भवद्राज्ञे रणोदन्तमशेषं च निबोधत

彼女は彼らを憐れみの眼で見て、微笑みつつ「恐れるな」と言った。さらに「そなたらの王に、戦の次第を余すところなく伝えよ」と告げた。

Verse 98

तयैवं प्रेषिताः शीघ्रं तदालोक्य रणक्षितिम् / मुदितास्ते पुनर्भीत्या शून्यकायां पलायिताः

彼女にそう遣わされ、彼らは急ぎ戦場を見に行った。初めは喜んだが、やがて再び恐怖に襲われ、身の内が空になったかのように人なき所へ逃げ去った。

Verse 99

तदुदन्तं ततः श्रुत्वा भण्डश्चण्डो रुषाभवत्

その報せを聞くや、バンダとチャンダは激しい怒りに燃え上がった。