Adhyaya 9

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे मानससृष्टिवर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः सूत उवाच रुद्रं धर्मं मनश्चैव रुचिं चैवाकृतिं तथा / पञ्च कर्तॄन् हि स तदा मनसा व्यसृजत्प्रभुः

かくして『聖ブラフマーンダ・マハープラーナ』、ヴァーユが説く前篇第二アヌシャṅガ・パーダ、「意生創造の叙述」と名づく第八章。スータは言った――その時、主は心によって、ルドラ、ダルマ、マナス（心）、ルチ、アークリティの五人の作者を放出した。

Verse 2

एते महाभुजाः सर्वे प्रजानां स्थितिहेतवः / औषधीः प्रतिसंधत्ते रुद्रः क्षीणः पुनः पुनः

これらは皆、大いなる腕を備え、衆生の存立の因となる。ルドラは幾度も衰えつつ、薬草（アウシャディ）を再び結び合わせて整える。

Verse 3

प्राप्तौषधिफलैर्देवः सम्यगिष्टः फलार्थिभिः / त्रिभिरेव कपालैस्तु त्र्यंबकैरोषधीक्षये

薬草の果を得た果報を求める者たちは、神を正しく祭祀した。薬草が尽きる時、トリヤンバカへの供犠は三つのカパーラのみで行われる。

Verse 4

इज्यते मुनिभिर्यस्मात्तस्मात्त्त्र्यंबक उच्यते / गायत्रीं चैव त्रिष्टुप् च जगती चैव ताः स्मृताः

聖仙たちが彼にヤジュニャを捧げるゆえ、彼は「トリヤンバカ」と呼ばれる。ガーヤトリー、トリシュトゥプ、ジャガティ—これらが記憶される韻律である。

Verse 5

अंबिकानां मया प्रोक्ता योनयः स्वनस्पतेः / ताभिरेकत्वभूता भिस्त्रिविधाभिः स्ववीर्यतः

アンビカーたちの根源を、私はヴァナスパティ（聖なる植物）の相として説いた。自らの威力により三相となりつつも、一つの統一として在る。

Verse 6

त्रिसाधनः पुरोडाशस्त्रिकपालस्ततः स्मृतः / त्र्यंबकः स पुरोडाशस्तेनेह त्र्यंबकःस्मृतः

三つの具を備えたプuroḍāśaは「トリカパーラ」と記憶される。そのプuroḍāśaこそが「トリヤンバカ」であるゆえ、ここでトリヤンバカと称される。

Verse 7

धत्ते धर्मः प्रजाः सर्वा मनो ज्ञानकरं स्मृतम् / आकृतिः सुरुचे रूपं रुचिः श्रद्धाकरः स्मृतः

ダルマはあらゆる衆生を支え、マナス（心）は知を生む因と記憶される。アークリティは麗しい形相であり、ルチはシュラッダー（信）を起こすものとされる。

Verse 8

एवमेते प्रजापालाः प्रजानां स्थितिहेतवः / अथास्य सृजतः सर्गं प्रजानां परिवृद्धये

かくしてこれらのプラジャの守護者たちは、衆生の存立の因となる。ついで彼は、衆生の増大のために創造の次第を整えた。

Verse 9

न व्यवर्द्धत ताः सृष्टाः प्रजाः केनापि हेतुना / ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगा मिनीम्

いかなる理由によっても、創られたプラジャたちは増えなかった。そこで彼は、意味の決定へと導く बुद्धि（知性）を定めた。

Verse 10

अथात्मनि समद्राक्षीत्तमोमात्रां तु चारिणीम् / रजः सत्त्वं परित्यज्य वर्तमानां स्वकर्मतः

ついで彼は、自らの内に、ラジャスとサットヴァを捨てて自業に従い動く、ただタマスの分のみが巡るのを見た。

Verse 11

ततः स तेन दुखेनशुचं चक्रे जगत्पतिः / तमश्च व्यनुदत्पश्चाद् रजसातु समावृणोत्

それゆえ世の主は、その苦しみから憂いを生じさせた。ついでタマスを退け、ラジャスによって覆った。

Verse 12

तत्तमः प्रतिनुत्तं वै मिथुनं संप्रसूयत / अधर्माचरणा त्तस्य हिंसा शोको व्यजायत

そのタマスは退けられると、一対を生み出した。そのアダルマの行いから、 हिंसा（暴害）と憂いが生じた。

Verse 13

ततस्तस्मिन्समुद्भूते मिथुने वरणात्मके / ततः स भगवानासीत् प्रीतश्चैतं हि शिश्रिये

かくして選ばれし性質をもつ一対が現れると、バガヴァーンは大いに歓喜し、その一対に依りて安住された。

Verse 14

एवं प्रीतात्मनस्तस्य स्वदेहार्द्धाद्विनिःसृता / नारी परमकल्याणी सर्वभूतमनोहरा

このように歓喜に満ちたその御身の半身より、最上の吉祥を具え、あらゆる生きとし生けるものの心を奪う女人が現れた。

Verse 15

सा हि कामात्मना सृष्टा प्रकृतेः सा सुरूपिणी / शतरूपेति सा प्रोक्ता सा प्रोक्तैव पुनः पुनः

彼女は欲の本質によって創られ、プラクリティより生じた麗しき姿の者である。ゆえに『シャタルーパー（百の姿）』と称され、その名は幾度も繰り返し語られた。

Verse 16

ततः प्रजाः समुद्भूता यथा प्रोक्ता मया पुरा / प्रक्रियायां यथा तुभ्यं त्रेतामध्ये महात्मनः

それより衆生は生じた。わたしが先に語ったとおりである。大いなる魂よ、トレーター・ユガの中頃に汝へ説いた次第のままに。

Verse 17

यदा प्रजास्तु ताः सृष्टा न व्यवद्धत धीमतः / ततो ऽन्यान्मानसान्पुत्रानात्मनः सदृशो ऽसृजत

それらの衆生が創られても、賢者のはたらきによって増え広がらなかったとき、彼は自らに等しい別の意生の子らを創造した。

Verse 18

भृग्वङ्गिरोमरीचींश्च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् / दक्षमत्रिं वसिष्ठं च निर्ममे मानसान्सुतान्

ブラフマーは、ブリグ、アンギラス、マリーチ、プラスタヤ、プラハ、クラトゥ、ダクシャ、アトリ、ヴァシシュタを、み心より生まれたマーナサの子として創造した。

Verse 19

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / ब्रह्मा यतात्मकानां तु सर्वेषामात्मयोनिनाम्

プラーナ文献では、彼らを「九人のブラフマー」と確定する。ブラフマーは、自らより生じたすべてのアートマヨーニ（自生の者）にとって根源である。

Verse 20

ततो ऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा धर्मं भूतसुखावहम् / प्रजापतिं रुचिं चैव पूर्वेषामेव पूर्वजौ

それからブラフマーは、万有に安楽をもたらすダルマを再び創り、さらにプラジャーパティ・ルチを生じさせた。彼は先祖たちのさらに先祖である。

Verse 21

बुद्धितः ससृजे धर्मं सर्वभूतसुखावहम् / मनसस्तु रुचिर्नाम जज्ञे जो ऽव्यक्तजन्मनः

ブラフマーは बुद्धि（知性）より万有に安楽をもたらすダルマを創り、また मनas（心）より「ルチ」と名づくプラジャーパティが生まれた。彼はアヴィヤクタ（未顕）に由来する。

Verse 22

भृगुस्तु त्दृदयाज्जज्ञे ऋषिः साललयोनिनः / प्राणाद्दक्षं सृजन्ब्रह्मा चक्षुर्भ्यां तु मरीचिनम्

聖仙ブリグはブラフマーの心臓より生まれ、水の元素に縁ある系統に属する。ブラフマーはプラーナよりダクシャを、両眼よりマリーチを創造した。

Verse 23

अभिमानात्मकं रुद्रं निर्ममे नीललोहितम् / शिरसोंगिरसं चैव श्रोत्रादत्रिं तथैव च

彼は我慢を本性とするルドラ、すなわちニーラローヒタを創り、頭よりアンギラスを、耳よりアトリを同様に生じさせた。

Verse 24

पुलस्त्यं च तथोदानाद्व्यानाच्च पुलहं पुनः / समानजो वसिष्ठश्च ह्यपानान्निर्ममे क्रतुम्

ウダーナよりプラスタヤを、ヴャーナより再びプラハを創った。サマーナよりヴァシシュタが生まれ、アパーナよりクラトゥを造った。

Verse 25

इत्येते ब्रह्मणः पुत्राः प्रजादौ द्वादश स्मृताः / धर्मस्तेषां प्रथमजो देवतानां स्मृतस्तु वै

かくして衆生創生の初めに、彼らは梵天の十二人の पुत्रと記憶される。そのうち最初に生まれたのはダルマであり、 देवたちの間でも称えられる。

Verse 26

भृग्वादयस्तु ये सृष्टास्ते वै ब्रह्मर्षयः स्मृताः / गृहमेधिपुराणास्ते धर्मस्तैः प्राक् प्रवर्त्तितः

ブリグら創られた者たちはブラフマリシと記憶される。彼らはグリハメーディの道の古き先達であり、ダルマを先に確立した。

Verse 27

द्वादशैते प्रसूयन्ते प्रजाः कल्पे पुनः पुनः / तेषां द्वादश ते वंशा दिव्या देवगुणान्विताः

この十二者は、劫ごとに繰り返し衆生を生み出す。彼らには十二の神聖なる系統があり、 देवの徳を具えている。

Verse 28

क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलङ्कृताः / यदा तैरिह सृष्टैस्तु धर्म्माद्यैश्च महर्षिभिः

彼らは行いに励み、子孫も豊かで、大聖仙（マハルシ）によって荘厳されていた。ここでその聖仙たちがダルマ等を創造したとき。

Verse 29

सृज्यमानाः प्रजाश्चैव न व्यवर्द्धन्त धीमतः / तमोमात्रावृतः सो ऽभूच्छोकप्रतिहतश्च वै

創られつつある衆生でさえ、その賢者を増大させなかった。彼はただ闇に覆われ、まことに悲嘆に打ちひしがれた。

Verse 30

यथाऽवृतः स वै ब्रह्मा तमोमात्रा तु सा पुनः / पुत्राणां च तमोमात्रा अपरा निःसृताभवत्

梵天がただ闇（タモー）に覆われたように、その闇は再び、彼の子らからも別の姿となって流れ出た。

Verse 31

प्रतिस्रोतात्मको ऽधर्मो हिंसा चैवाशुभात्मिका / ततः प्रतिहते तस्य प्रतीते वरणात्मके

アダルマは逆流の性質をもち、ヒンサー（暴害）もまた不吉な本性であった。やがてその覆いの性が抑えられると、それは明らかとなった。

Verse 32

स्वां तनुं स तदा ब्रह्मा समपोहत भास्वराम् / द्विधा कृत्वा स्वकं देहमर्द्धेन पुरुषो ऽभवत्

そのとき梵天は自らの輝く身を退けた。自らの身体を二つに分け、その半分によってプルシャ（原人）の姿となった。

Verse 33

अर्धेन नारी सा तस्य शतरूपा व्यजायत / प्रकृतिर्भूतधात्री सा कामाद्वै सृजतः प्रभोः

彼の半身より、その女人シャタルーパーが生まれた。創造する主の御欲により、彼女こそプラクリティ、万有を養う母として顕れた。

Verse 34

सा दिवं पृथिवीं चैव महिम्ना व्याप्य सुस्थिता / ब्रह्माणः सा तनुः पूर्वा दिवमावृत्य तिष्टतः

彼女はその威光によって天と地とを遍く満たし、安住した。彼女はブラフマーの原初の身であり、天界を覆って立ち続けた。

Verse 35

या त्वर्द्धा सृज्यते नारी शतरूपा व्यजायत / सा देवी नियुतं तप्त्वा तपः परम दुश्चरम्

その半分から創られた女人はシャタルーパーとして生まれた。その女神は、ニユタの時にわたり、きわめて困難な至上の苦行を修した。

Verse 36

भर्त्तारं दीप्तयशसं पुरुषं प्रत्यपद्यत / स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते

彼女は輝く名声をもつプルシャを夫として受け入れた。その原初のスヴァーヤンブヴァなるプルシャこそ、「マヌ」と称される。

Verse 37

तस्यैकसप्ततियुगं मन्वन्तरमिहोच्यते / लब्ध्वा तु पुरुषः पत्नीं शतरूपामयोनिजाम्

彼のマンヴァンタラは、ここでは七十一のユガに及ぶと説かれる。そしてそのプルシャは、胎より生まれぬシャタルーパーを妻として得た。

Verse 38

तया स रमते सार्द्धं तस्मात्सा रतिरुच्यते / प्रथमः संप्रयोगः स कल्पादौ समवर्त्तत

彼は彼女とともに歓びを味わう。ゆえに彼女は「ラティ」と呼ばれる。その最初の合一はカルパの初めに起こった。

Verse 39

विराजमसृजद्ब्रह्मा सो ऽभवत्पुरुषो विराट् / सम्राट् सशतरूपस्तु वैराजस्तु मनुः स्मृतः

ブラフマーはヴィラージ（Virāj）を創り、彼はヴィラートのプルシャとなった。彼はまたサムラート（Samrāṭ）でありシャタルーパ（Śatarūpa）でもあった。ヴァイラージャ（Vairāja）はマヌと記憶される。

Verse 40

स वैराजः प्रजासर्गं ससर्ज पुरुषो मनुः / वैराजात्पुरुषाद्वीरौ शतरूपा व्यजायत

そのヴァイラージャなるマヌ＝プルシャは、衆生の創造をなした。ヴァイラージャのプルシャから、精力（ヴィールヤ）としてシャタルーパーが生じた。

Verse 41

प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ / कन्ये द्वे सुमहाभागे याभ्यां जाता इमाः प्रजाः

プリヤヴラタとウッターナパーダは二人の子であり、子を持つ者の中でも最も優れた者であった。また大いなる福徳を備えた二人の娘がいて、彼女らからこれらの衆生が生まれた。

Verse 42

देवी नाम्ना तथाकूलिः प्रसूतिश्चैव ते शुभे / स्वायंभुवः प्रसूतिं तु दक्षाय व्यसृजत्प्रभुः

その吉祥なる娘たちのうち、一人はデーヴィー（Devī）と名づけられ、他はアークーティ（Ākūti）とプラスーティ（Prasūti）であった。主スヴァーヤンブヴァ・マヌはプラスーティをダクシャ（Dakṣa）に授けた。

Verse 43

रुचेः प्रजापतेश्चैव आकूतिं प्रत्य पादयत् / आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम्

プラジャーパティのルチはアークーティを妻として迎え、ルチの聖なる心の誓願により、アークーティに吉祥なる双子が生まれた。

Verse 44

यज्ञश्च दक्षिणा चैव यमलौ तौ बभूवतुः / यज्ञस्य दक्षिणायां च पुत्रा द्वादश जज्ञिरे

その双子はヤジュニャとダクシナーと呼ばれ、ヤジュニャの妃ダクシナーから十二人の पुत्र（息子）が生まれた。

Verse 45

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवेतरे / यमस्य पुत्रा यज्ञस्य तस्माद्यामास्तु ते स्मृताः

スヴァーヤンブヴァのマンヴァンタラにおけるその देव（神々）は「ヤーマ」と称された。彼らはヤジュニャの पुत्रであるゆえ、「ヤーマ」と記憶される。

Verse 46

अजिताश्चैव शुक्राश्च द्वौ गणौ ब्रह्मणः स्मृतौ / यामाः पूर्वं परिक्रान्ता येषां संज्ञा दिवौकसः

アジタとシュクラは、ブラフマーの二つのガナ（眷属）と伝えられる。先に巡行したヤーマたちは「ディヴァウカサ（天界の住人）」と呼ばれた。

Verse 47

स्वायंभूव सुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः / तस्यां कन्याश्चतुर्विंशद्दक्षस्त्वजनयत्प्रभुः

スヴァーヤンブヴァの娘プラスーティにおいて、世界の母たちが顕れた。さらにそのプラスーティに、主ダクシャは二十四人の娘をもうけた。

Verse 48

सर्वास्ताश्च महाभागाः सर्वाः कमललोचनाः / योगपत्न्यश्च ताः सर्वाः सर्वास्ता योगमातरः

彼女らは皆、至福に恵まれ、蓮華のごとき眼を持つ。皆ヨーガの妃であり、またヨーガの母である。

Verse 49

सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा विश्वस्य मातरः / श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा तथा क्रिया

彼女らは皆ブラフマンを説く者、宇宙の母である。すなわち、シュラッダー、ラクシュミー、ドゥリティ、トゥシュティ、プシュティ、メーダー、そしてクリヤー。

Verse 50

बुद्धिर्लज्जा वसुः शान्तिः सिद्धिः कीर्त्तिस्त्रयोदश / पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः

ブッディ、ラज्जா、ヴァス、シャーンティ、シッディ、キールティ—かくしてダクシャの十三人の娘を、主ダルマは妻として受け入れた。

Verse 51

द्वाराण्येतानि चैवास्य विहितानि स्वयंभुवा / यान्याः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

これらが彼の「門」であり、スヴァヤンブーによって定められた。残る者たちは、年少の者に属する十一人の美しい眼の乙女であった。

Verse 52

सती ख्यातिश्च संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा / सन्नतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

サティー、キャーティ、サンブーティ、スムリティ、プリーティ、クシャマー。さらにサンナティ、アナスーヤー、ウールジャー、スヴァーハー、スヴァダー。

Verse 53

तास्तदा प्रत्यगृह्णन्त पुनरन्ये महार्षयः / रुद्रो भृगुर्मरीचिश्च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः

そのとき、ほかの大聖仙たちが再び彼女らを受け入れた。すなわちルドラ、ブリグ、マリーチ、アンギラス、プラハ、クラトゥである。

Verse 54

पुलस्त्यो ऽत्रिर्वसिष्ठश्च पितरो ऽग्रिस्तथैव च / सतीं भवाय प्रायच्छत्ख्यातिं च भृगवे तथा

プラスタヤ、アトリ、ヴァシシュタ、祖霊（ピトリ）たち、そして火神アグニもまた、サティをバヴァ（シヴァ）に、キヤーティをブリグに授けた。

Verse 55

मरीचये तु संभूतिं स्मृतिमङ्गिरसे ददौ / प्रीतिं चैव पुलस्त्याय क्षमां वै पुलहाय च

マリーチにはサンブーティが、アンギラスにはスムリティが授けられた。さらにプラスタヤにはプリーティが、プラハにはクシャマーが与えられた。

Verse 56

क्रतवे संततिं नाम अनसूयां तथात्रये / ऊर्जां ददौ वसिष्ठाय स्वाहां चैवाग्नये ददौ

クラトゥには「サンタティ」が、アトリにはアナスーヤーが授けられた。ヴァシシュタにはウールジャーが、そして火神アグニにはスヴァーハーが与えられた。

Verse 57

स्वधां चैव पितृभ्यस्तु तास्वपत्यानि मे शृणु / एताः सर्वा महाभागाः प्रजास्त्वनुसृताः स्थिताः

また祖霊（ピトリ）たちにはスヴァダーが授けられた。今や、それらの妻たちから生まれた子孫を、わたしから聞きなさい。これらすべての幸いある衆生は、系譜に従って連綿と存続している。

Verse 58

मन्वन्तरेषु सर्वेषु यावदाभूतसंप्लवम् / श्रद्धा कामं प्रजज्ञे ऽथ दर्पो लक्ष्मी सुतः स्मृतः

あらゆるマヌヴァンタラにおいて、大いなる滅尽の洪水に至るまで、シュラッダーはカーマを生み、ダルパはラクシュミーの子として記憶される。

Verse 59

धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते / पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा

ドゥリティの子はニヤマと呼ばれ、トゥシュティの子はサントーシャと称される。プシュティの子はラーバであり、メーダーの子はシュルタとしても知られる。

Verse 60

क्रियायास्तनयौ प्रोक्तौ दमश्च शम एव च / बुद्धेर्बोधः सुतश्चापि अप्रमादश्च तावुभौ

クリヤーの二人の子はダマとシャマと説かれる。ブッディの子はボーダであり、またアプラマーダも—その二者である。

Verse 61

लज्जाया विनयः पुत्रो व्यवसायो वसोः सुतः / क्षेमः शान्तेः सुतश्चापि सुखं सिद्धेर्व्यजायत

ラज्जāの子はヴィナヤ、ヴァスの子はヴィヤヴァサーヤ。シャーンティの子はクシェーマであり、シッディからはスカ（安楽）が生まれた。

Verse 62

यशः कीर्तेः सुतश्चापि इत्येते धर्मसूनवः / कामस्य तु सुतो हर्षो देव्यां सिद्ध्यां व्यजायत

ヤシャもまたキールティの子であり、これらは皆ダルマの子らである。さらにカーマの子ハルシャは女神シッディより生まれた。

Verse 63

इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य सात्त्विकः / जज्ञे हिंसा त्वधर्माद्वै निकृतिं चानृतं च ते

かくして、ダルマのこのサットヴァ的創造は安楽の果をもたらす。だがアダルマより暴虐が生じ、さらに欺きと虚偽も生まれた。

Verse 64

निकृत्यनृतयोर्जज्ञ भयं नरक एव च / माया च वेदना चापि मिथुनद्वयमेतयोः

欺きと虚偽から恐れと地獄が生じ、そしてそれらの一対としてマーヤーとヴェーダナー（苦受）が現れた。

Verse 65

मयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् / वेदनायां ततश्चापि जेज्ञ दुःखं तु रौरवात्

マーヤーからさらにマーヤーが生まれ、衆生を奪い去る死（ムリティユ）も生じた。ヴェーダナーからは、ラウラヴァ地獄に結びつく苦が生まれた。

Verse 66

मृत्योर्व्याधिर्जराशोकक्रोधासूया विजज्ञिरे / दुःखोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः

死（ムリティユ）から、病・老い・悲嘆・怒り・嫉みが生じた。これらは皆、苦を増すものとして、またアダルマの徴として記される。

Verse 67

तेषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ह्यनिधनाः स्मृताः / इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनिया मकः

彼らには妻や子もあり、皆が滅びぬものと記される。かくして、ダルマを規定し統べるためのタマス的創造が生じた。

Verse 68

प्रजाः सृचेति व्यादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः / सो ऽभिध्याय सतीं भार्यां निर्ममे चात्मसंभवान्

梵天に「衆生を創れ」と命じられたニーラローヒタは、貞淑なる妻サティーを観想し、自らの本性より生まれる者たちを造り出した。

Verse 69

नाधिकान्न च हीनास्तान्मानसानात्मना समान् / सहस्रं च सहस्राणामसृजत्कृत्तिवाससः

彼らは優れても劣ってもおらず、心より生じて彼と等しかった。クリッティヴァーサは千の千倍もの衆生を創り出した。

Verse 70

तुल्यानेवात्मना सर्वान् रूपतेजोबल श्रुतैः / पिङ्गलान्सनिषङ्गांश्च कपर्दी नीललोहितान्

結髪のニーラローヒタは、姿・威光・力・聖なる聞学において皆を自らと等しく創り、黄褐色の肌にして矢筒（ニシャṅガ）を帯びさせた。

Verse 71

विशिखान्हीनकेशांश्च दृष्टिघ्नास्तान्कपालिनः / महारूपान्विरूपांश्च विश्वरूपाश्च रूपिणः

彼らは髻を結ばず髪も乏しく、見る者の眼を奪うほど恐ろしく、髑髏を携える者であった。巨大な姿の者、異形の者、そして宇宙の相（ヴィシュヴァルーパ）を具える者もいた。

Verse 72

रथिनो वर्मिणश्चैव धन्विनो ऽथ वरूथिनः / सहस्रशतबाहूंश्च दिव्यभौमान्तरिक्षगान्

彼らは戦車の武者、鎧をまとい弓を執り、護衛の陣を備えていた。千と百の腕を持つ神妙なる者として、地上と虚空を自在に行き来した。

Verse 73

स्थूल शीर्षानष्टदंष्ट्रान् द्विजिह्वांस्तु त्रिलोचनान् / अन्नादान्पिशितादांश्च आज्यपान्सोमपोस्तथा

彼らは大きな頭をもち、牙を失い、二つの舌と三つの眼を備えていた。食をとる者、肉を食む者、ギーを飲む者、そしてソーマを飲む者もいた。

Verse 74

अतिमेढ्रोग्रकायांश्च शितिकण्ठोग्रमन्युकान् / सनिषङ्गतनुत्रांश्च धन्विनो ह्यसिचर्मिणः

また、甚だ大きな男根をもち、猛々しい体躯で、青黒い喉をし、怒り激しい者もいた。矢筒と鎧を備えた弓の使い手、さらに剣と盾を携える者もいた。

Verse 75

आसीनान् धावतश्चापि जृंभतश्चाप्यधिष्ठितान् / अधीयानाश्च जपतो युञ्जतो ध्यायतस्तथा

ある者は座し、ある者は走り、ある者はあくびし、ある者は坐法に安住していた。ある者は学誦し、ある者はジャパを唱え、ある者はヨーガに励み、ある者は瞑想していた。

Verse 76

ज्वलतो वर्षतश्चैव द्योतमानान्प्रधूपितान् / बुद्धान्बुद्धतमांश्चैव ब्रह्मस्वान् ब्रह्मदर्शिनः

ある者は燃え立ち、ある者は雨を降らせ、ある者は光り輝き、ある者は香煙に薫られていた。ある者は覚者、ある者はさらに深き覚者で、ブラフマンの性を帯び、ブラフマンを観ずる者であった。

Verse 77

नीलग्रीवान्सहस्राक्षान् सर्वांश्चैव क्षमाचरान् / अदृश्यान्सर्वभूतानां महायोगान्महौजसः

彼らは青き喉をもち、千の眼を備え、皆が忍耐の行いに住していた。あらゆる生きとし生けるものに見えぬ、大いなるヨーギーであり、偉大な威光を具えていた。

Verse 78

रुदतो द्रवतश्चैव एवं युक्तान्सहस्रशः / अयातयामान् सृजतं रुद्रमेतान्सुरोत्तमान्

泣きつつ走り回り、かくして幾千にも結び合わされた者として、ルドラはこのアヤータヤーマ（朽ちぬ）なる最上の神々を生み出した。

Verse 79

दृष्ट्वा ब्रह्माब्रवीदेनं मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः / न स्रष्टव्यात्मन स्तल्या प्रजा नैवाधिका तथा

それを見てブラフマーは彼に言った。「このようなプラジャを創ってはならぬ。汝自身の本性から、そのような民は創造されるべきでもなく、また相応しくもない。」

Verse 80

अन्याः सृजस्व भद्रं ते प्रजास्त्वं मृत्युसंयुताः / नारभन्ते हि कर्माणि प्रजा विगतमृत्यवः

汝に吉祥あれ。死と結びついた別のプラジャを創れ。死なきプラジャは業（カルマ）を起こさぬからである。

Verse 81

एवसुक्तो ऽब्रवीदेनं नाहं मृत्युजरान्विताः / प्रजाः स्रक्ष्यामि भद्रं ते स्थितो ऽहं त्वं सृज प्रभो

そう告げられると彼は言った。「汝に吉祥あれ。私は死と老いを伴うプラジャを創らぬ。私はただ安住する。主よ、汝が創造せよ。」

Verse 82

एते ये वै मया सृष्टा विरूपा नीललोहिताः / सहस्रं हि सहस्राणामात्मनो मम निःसृताः

これらこそ私が創った者たち—異形にして青赤（ニーラ・ローヒタ）。彼らは我が自己（アートマン）より、幾千幾万となって流れ出た。

Verse 83

एते देवा भविष्यन्ति रुद्रा नाम महाबलाः / पृथिव्यामन्तरिक्षे च रुद्राण्यस्ताः परिश्रुताः

これらの神々は未来に「ルドラ」と名づけられる大いなる力の者となる。地上と中空において、そのルドラーニーたちもまた聖なる伝承に名高い。

Verse 84

शतरुद्रे समाम्नाता भविष्यन्तीह यज्ञियाः / यज्ञभाजो भविष्यन्ति सर्वे देवगणैः सह

シャタルドラにおいて唱えられる者たちは、ここにおいて祭祀にふさわしくなる。すべての神々の群れとともに、ヤジュニャの供物の分け前を受けるであろう。

Verse 85

मन्वन्तरेषु ये देवा भविष्यन्तीह छन्दजाः / तैः सार्द्धमिज्यमानास्ते स्थास्यन्तीहायुगक्षयात्

諸マンヴァンタラにおいて、韻律（チャンダス）より生じた神々がここに現れる。彼らとともに礼拝されつつ、ユガの尽きる時までここにとどまるであろう。

Verse 86

एवमुक्तस्ततो ब्रह्मा महादेवेन स प्रभुः / प्रत्युवाच तथा भीमं त्दृष्यमाणः प्रजापतिः

マハーデーヴァがこのように語ると、主なるブラフマー、プラジャーパティは、ビーマを見つめつつ同様に答えた。

Verse 87

एवं भवतु भद्रं ते यथा ते व्यात्दृतं प्रभो / ब्रह्मणा समनु ज्ञाते ततः सर्वमभूत्किल

そのとおりになれ。汝に吉祥あれ、主よ――汝が述べたとおりに。ブラフマーが許可すると、まことにすべてはそのまま成就した。

Verse 88

ततः प्रभृति देवः स न प्रासूयत वै प्रजाः / ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्

それ以来、その神はもはや衆生を生み出さなかった。精力を上方に保ち、スーターヌ（Sthāṇu）として大プララヤまで不動に住した。

Verse 89

यस्मात्प्रोक्तं स्थितो ऽस्मीति तस्मात्स्थाणुर्बुधैः स्मृतः / ज्ञानं तपश्च सत्यं च ह्यैश्वर्यं धर्म एव च

彼が「我は確立して立つ」と告げたゆえ、賢者たちは彼をスーターヌ（Sthāṇu）と称える。智慧、苦行、真実、自在の威徳、そしてダルマが彼に宿る。

Verse 90

वैराग्यमात्मसंबोधः कृत्स्नान्येतानि शङ्करे / सर्वान्देवानृषींश्चैव समेतानसुरैः सह

離欲と自己覚醒—これらすべてはシャンカラ（Śaṅkara）において円満であり、神々・聖仙たち、そしてアスラをも含む集会のすべてに顕れた。

Verse 91

अत्येति तेजसा देवो महादेवस्ततः स्मृतः / अत्येति देवा नैश्वर्याद्वलेन च महासुरान्

その神は光威によって万物を凌ぐゆえ、「マハーデーヴァ（Mahādeva）」と称えられる。自在の威徳により神々をも超え、力により大アスラをも圧する。

Verse 92

ज्ञानेन च मुनीन्सर्वान्योगाद्भूतानि सर्वशः / एवमेव महादेवः सर्वदेवनमस्कृतः / प्रजामनु द्यामां सृष्ट्वा सर्गादुपरराम ह

智慧によって彼はすべての牟尼を超え、ヨーガによって万有を遍く包み超越する。かくして諸神に礼拝されるマハーデーヴァは、衆生のために天界の秩序（ディヤーマーン）を創り、創造の業を止めた。