Adhyaya 59

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्त मध्यमभागे तृतीय उपाद्धातपादे ऽष्टपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५८// बृहस्पतिरुवाच ऋषयस्त्वेव मुक्तास्तु परं हर्षमुपागताः / परं शुश्रूषया भूयः पप्रच्छुस्तदनन्तरम्

かくして『シュリー・ブラフマाण्ड・マハープラーナ』、ヴァーユの説く中篇・第三パーダの第五十八章（58）は終わる。ブリハスパティは言った――解脱した聖仙たちは至上の歓喜に満たされ、さらに聞きたいという深い願いから、その後すぐに再び問いを発した。

Verse 2

ऋषय ऊचुः वंशानामानुपूर्व्येण राज्ञां चामिततेजसाम् / स्थितिं चैषां प्रभावं च ब्रूहि नः परिपृच्छताम्

聖仙たちは言った。「諸王家の系譜の順に、量り知れぬ光威をもつ王たちの在り方と威徳とを、我らに語ってください。私たちはお尋ねします。」

Verse 3

एवमुक्तस्ततस्तैस्तु तदासौ लोमहर्षणः / शृण्वतामुत्तराख्याने ऋषीणां वाक्य कोविदः

彼らがそう告げると、その時ローマハルシャナは、聖仙の言葉に通じた者として、聴き入る仙人たちの前で後の物語を語り始めた。

Verse 4

अख्यानकुशलो भूयः परं वाक्यमुवाच ह / ब्रुवतो मे निबोधंश्च ऋषिराह यथा मम

物語に巧みな彼は、さらに崇高な言葉を述べた。「私が語ることをよく心得よ。聖仙が私に告げたとおりに。」

Verse 5

वंशानामानुपूर्व्येण राज्ञां चामिततेजसाम् / स्थितिं चैषां प्रभावं च क्रमतो मे निबोधत

諸王家の系譜の順に、量り知れぬ光威をもつ王たちの在り方と威徳とを、順を追って私から学び取れ。

Verse 6

वरुणस्य सपत्नीकान् स्तुता देवी उदाहृता / तस्याः पुत्रौ कलिर्वैद्यः स्तुता च सुरसुंदरी

ヴァルナの妃として「ストゥター」という女神が語られる。彼女には二人の子があり、カリ（医師ヴァイドゥヤ）と、「ストゥター」と名づけられた天上の麗女である。

Verse 7

कलिपुत्रौ महावीर्यौं जयश्च विजयश्च ह / वैद्यपुत्रौ घृणिश्चैव मुनिश्चैव महाबलौ

カリには大勇力の子が二人、ジャヤとヴィジャヤがあり、またヴァイディヤの子としてグリニとムニという大いなる力の者がいた。

Verse 8

प्रत्तानामनु कामानामन्योन्यस्य प्रभक्षिणौ / भक्ष्यित्वा तावन्योन्यं विनाशं समवाप्नुतः

授けられた欲望に従い、彼らは互いを食らい合った。相食んで、ついに滅びに至った。

Verse 9

कलिः सुरायाः संज्ञेयस्तस्य पुत्रो मदः स्मृतः / स्मृता हिंसा कलेर्भार्या श्रेष्ठा या निकृतस्मृतिः

カリは「スラー（酒）」と称され、その子は「マダ（酩酊）」と記される。カリの妻は「ヒンサー（害）」であり、「ニクリティ（欺き）」として最も顕れる。

Verse 10

प्रसूतान्ये कलेः पुत्राश्चत्वारः पुरुषादकाः / नाके विघ्नश्च विख्यातो भद्रमोविधमस्तथा

さらにカリには、人を喰らう四人の子が生まれた。ナーケ、名高いヴィグナ、バドラマ、そしてヴィダマである。

Verse 11

अशिरस्कतया विघ्नो नाकश्चैवाशरीरवान् / भद्रमश्चैकहस्तो ऽभूद्विधमश्चैकपात्स्मृतः

ヴィグナは首（頭）なく、ナーケは身を持たず、バドラマは片手となり、ヴィダマは片足であると伝えられる。

Verse 12

भद्रमस्य तथापत्नी तामसी पूतना तथा / रेवती विधमस्यापि तयोः पुत्राः सहस्रशः

バドラの妻はターマシーとプータナーであり、またヴィダマの妻はレーヴァティーであった—彼らの子らは幾千にも及んだ。

Verse 13

नाकस्य शकुनिः पत्नी विघ्नस्य च अयो मुखी / राक्षसास्तु महावीर्याः संध्याद्वयविचारिमः

ナーガの妻はシャクニー、ヴィグナの妻はアヨームキーであった。彼らラाक्षसは大いなる力を備え、朝夕二つの薄明に徘徊した。

Verse 14

रेवतीपूतनापुत्रा नैऋता नामतः स्मृताः / ग्रहस्ते राक्षसाः सर्वे बालानां तु विशेषतः

レーヴァティーとプータナーの子らは名をナイリタと称される。彼らは皆ラाक्षसのグラハで、とりわけ幼子に取り憑く。

Verse 15

स्कन्दस्तेषामधिपतिर्ब्रह्मणो ऽनुमतः प्रभुः / बृहस्पतेर्या भगिनी वरस्त्री ब्रह्मचारिणी

彼らの主はスカンダであり、ブラフマーに認められた प्रभुである。ブリハスパティの妹は、すぐれた女性にして梵行を守る者である。

Verse 16

योगसिद्धा जगत्कृत्स्नमसक्ता चरते सदा / प्रभासस्य तु सा भार्या वसूनामष्टमस्य च

彼女はヨーガの成就者であり、全世界を執着なく常に遍歴する。彼女は八柱のヴァスの第八、プラバーサの妻である。

Verse 17

विश्वकर्मा सुरस्तस्या जातः शिल्पिप्रजापतिः / त्वष्टा विराजो रूपाणि धर्मपौत्र उदारधीः

そのスラよりヴィシュヴァカルマンが生まれ、工匠たちのプラジャーパティとなった。さらにトヴァシュターはヴィラージの諸形を造る者、ダルマの孫にして寛大なる बुद्धि を備える。

Verse 18

कर्त्ता शिल्पिसहस्राणां त्रिदशानां तु योगतः / यःसर्वेषां विमानानि देवतानां चकार ह

ヨーガの力により、彼は三十三神の幾千の工匠を統べる者であり、すべての神々のヴィマーナを造り上げた。

Verse 19

मानुषाश्चोपजीवन्ति यस्य शिल्पं महात्मनः / प्रह्रादी विश्रुता तस्य पत्नी त्वष्टुर्विरोचना

その大いなるマハートマンの工芸によって人々も生計を立てる。彼の妻は「プラフラーディー」と名高く、トヴァシュターのヴィローチャナーであった。

Verse 20

विरोचनस्य भगिनी माता त्रिशिरसस्तथा / देवाचार्यस्य महतो विश्वरूपस्य धीमतः

彼女はヴィローチャナの妹であり、またトリシラスの母であった。さらに偉大にして賢明なる天界の師、ヴィシュヴァルーパの母でもあった。

Verse 21

विश्वकर्मात्मजश्वैव विश्वकर्मा मयः स्मृतः / सुरेणुरिति विख्याता स्वसा तस्य यवीयसी

ヴィシュヴァカルマンの子もまた「マヤ」と名づけられたヴィシュヴァカルマンとして知られる。その末の妹は「スレーヌ」として名高かった。

Verse 22

त्वाष्ट्री या सवितुर्भार्या पुनः संज्ञेति विश्रुता / प्रासूत सा महाभागं मनुं ज्येष्ठं विवस्वतः

トヴァシュトリ（トヴァシュターの娘）にしてサヴィトリの妃、ふたたび「サンジュニャー」として名高き彼女は、ヴィヴァスヴァーンの長子、福徳具えたマヌを産んだ。

Verse 23

यमौ प्रासूत च पुनर्यमं च यमुनां च ह / सा तु गत्वा कुरून्देवी वडवा रूपधारिणी

さらに彼女は双子としてヤマとヤムナーを産んだ。のちにその女神はクルの国へ赴き、牝馬（ヴァダヴァー）の姿を取った。

Verse 24

सवितुश्चास्य रूपस्य नासिकाभ्यां तु तौ स्मृतौ / प्रासूत सा महाभाग त्वन्तरिक्षे ऽश्विनौ किल

その（牝馬の）姿のサヴィトリの両鼻孔から、かの二柱（アシュヴィン双神）が生じたと伝えられる。福徳ある彼女は中空（アンタリクシャ）にてアシュヴィンを産んだ。

Verse 25

नासत्यं चैव दस्रं च मार्त्तण्डस्यात्मजावुभौ / ऋषय ऊचुः कस्मान्मार्त्तण्ड इत्येष विवस्वानुदितो बुधैः

その二柱、ナースティヤとダスラは、マールタンダの子である。聖仙たちは言った。「なぜ賢者たちはこのヴィヴァスヴァーンを『マールタンダ』と称するのか。」

Verse 26

किमर्थं सासुरूपा वै नासिकाभ्यामसूयत / एतद्वेदितुमिच्छामो सर्वं नो ब्रूहि पृच्छताम्

なぜ牝馬の姿を取る女神は、両鼻孔から生じたのか。われらはそれを知りたい。問う者である我らに、すべてを語り給え。

Verse 27

सूत उवाच चिरोत्पन्नमतिर्भिन्नमण्डं त्वष्ट्रा विदारितम् / गर्भवधं भ्रान्तः कश्यपो विद्रुतो भवेत्

スータは語った――久しく熟したその卵は裂け、トヴァシュトリがそれを切り開いた。カश्यパは胎児殺しと思い迷い、恐れて走り去った。

Verse 28

अण्डे द्विधाकृते त्वण्डं दृष्ट्वा त्वष्टेदमब्रवीत् / नैतन्न्यूनं भवादण्डं मार्त्तण्डस्त्वं भवानघ

卵が二つに割れたのを見て、トヴァシュトリは言った。「この卵が欠けたものとならぬように。罪なき者よ、汝は『マールタンダ』となれ。」

Verse 29

न खल्वयं मृतोंऽडस्थ इति स्नेहात्पिताब्रवीत् / तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नामान्वर्थमुदाहरन्

「卵の中にいるこの者は死んではいない」と、父は愛ゆえに言った。その言葉を聞いて、人々は意味にかなう名を唱えた。

Verse 30

यन्मार्त्तण्डो भवेत्युक्तस्त्वण्डात्सोंडे द्विधाकृते / तस्माद्विवस्वान्मार्त्तण्डः पुराणज्ञैर्विभाव्यते

卵が二つに割れたとき「汝はマールタンダとなれ」と告げられたゆえに、プラーナに通じた者たちはヴィヴァスヴァーンを『マールタンダ』と見なす。

Verse 31

ततः प्रजाः प्रवक्ष्यामि मार्त्तण्डस्य विवस्वतः / विजज्ञे सवितुर्भार्या संज्ञा पुत्रांस्तु त्रीन्पुनः

次に、マールタンダたるヴィヴァスヴァーンの子孫を語ろう。サヴィトリの妃サンジュニャーは、ふたたび三人の पुत्र（息子）を産んだ。

Verse 32

मनुं यमीं यमं चैव छाया सा तपती तथा / शनैश्चरं तथैवैते मार्त्तण्डस्यात्मजाः स्मृताः

マヌ、ヤミー、ヤマ、チャーヤー、タパティー、そしてシャナイシュチャラ——これらは皆、マールタンダ（太陽神）の子らと記される。

Verse 33

विवस्वान्कश्यपाज्जज्ञे दाक्षायिण्यां महायशाः / तस्य संज्ञाभवद्भार्या त्वाष्ट्री देवी विवस्वतः

大いなる名声をもつヴィヴァスヴァーンは、カश्यパよりダークシャーイニーの胎に生まれた。彼の妃はトヴァシュトリの娘、女神サンジュニャーであった。

Verse 34

सुरेणुरिति विख्याता पुनः संज्ञेति विश्रुता / सा तु भार्या भगवतो मार्त्तण्डस्यातितेजसः

彼女は「スレーヌ」として知られ、また「サンジュニャー」としても名高い。彼女こそ、比類なき光輝をもつバガヴァーン・マールタンダの妃である。

Verse 35

न खल्वये मृतो ह्यण्डे इति स्नेहात्तमब्रवीत् / अजानन्कश्यपः स्नेहात् मार्त्तण्ड इति चोच्यते

愛情ゆえに彼女は言った。「この者は卵の中で死んだのではない。」カश्यパもまた愛ゆえに、知らずして彼を「マールタンダ」と呼んだ。

Verse 36

तेजस्त्वभ्यधिकं तस्य नित्यमेव विवस्वतः / येनापि तापयामास त्रील्लोङ्कान्कश्यपात्मजः

ヴィヴァスヴァーンの光威は常に並外れていた。その光威によって、カश्यパの子は三界をも灼き熱した。

Verse 37

त्रीण्यपत्यानि संज्ञायां जनयामास वै रविः / द्वौ सुतौ तु महावीर्यौं कन्यैका विदितैव च

サンジュニャーの胎より、ラヴィは三人の子をもうけた。大いなる武威の二人の息子と、よく知られた一人の娘である。

Verse 38

मनुर्वैवस्वतो ज्येष्ठः श्राद्धदेवः प्रजापतिः / ततो यमो यमी चैव यमजौ संबभूवतुः

長子はヴァイヴァスヴァタ・マヌ、すなわちシュラーダッデーヴァ・プラジャーパティであった。次いでヤマとヤミーという双子が生まれた。

Verse 39

असह्यतेजस्तद्रूपं दृष्ट्वा संज्ञा विवस्वतः / असहन्ती स्वकां छायां सवर्णां निर्ममे पुनः

ヴィヴァスヴァーンの耐え難い光輝の姿を見て、サンジュニャーは堪えられず、自らと同じ姿・色の「影」を再び作り出した。

Verse 40

महाभागा तु सा नारी तस्याश्छायासमुद्गता / प्राञ्जलिः प्रयता भूत्वा पुनः संज्ञामभाषत

その影から現れた福徳の女は、合掌して身を慎み、再びサンジュニャーに語りかけた。

Verse 41

वदस्व किं मया कार्यं सा संज्ञा तामथाब्रवीत् / अहं यास्यापि भद्रं ते स्वमेव भवनं पितुः

彼女が「私は何をなすべきでしょうか」と言うと、サンジュニャーは答えた。「汝に吉祥あれ。私は父の家へと赴く。」

Verse 42

त्वयेह भवने मह्यं वस्तव्यं निर्विशङ्कया / इमौ च बालकौ मह्यं कन्या च वरवर्णिनी

汝はここ我が家にて、疑いなく安住すべし。ここにいる二人の童子は我がもの、そしてこの麗しき肌の乙女もまた我がものなり。

Verse 43

भर्त्तव्या नैवमाख्येयमिदं भगवते त्वया / इमौ च बालकौ मह्यं तथेत्युक्ता तथा च सा

これは守るべきこと。汝はこのことをそのまま世尊に告げてはならぬ。「この二人の童子は我がもの」と言うと、彼女は「然り」と答え、彼女もまたその通りに承した。

Verse 44

त्वष्टुः समीपमगमद्व्रीडितेव तपस्विनी / पिता तामागतां दृष्ट्वा क्रुद्धः संज्ञामथाब्रवीत्

その苦行の女は、恥じ入るかのようにトヴァシュトリのもとへ近づいた。父は彼女の来たのを見て怒り、サンジュニャーに向かって言った。

Verse 45

भर्त्तुः समीपं गच्छेति नियुक्ता च पुनः पुनः / अगमद्वडवा भूत्वाच्छाद्य रूपमनिन्दिता

「夫のもとへ行け」と幾度も命じられ、非難なき彼女は姿を隠し、雌馬の形となって去って行った。

Verse 46

उत्तरान्सा कुरून्गत्वा तृणान्यथ चचार सा / द्वितीयायां तु संज्ञायां संज्ञेयमिति चिन्त्य ताम्

彼女は北方のクルの地へ赴き、草を食んだ。第二のサンジュニャーについては、「識り分けねばならぬ」と思い、彼女のことを心に念じた。

Verse 47

आदित्यो जनयामास पुत्रावादित्यवर्चसौ / पूर्वजस्य मनोस्तुल्यौ सादृश्येन तु तौ प्रभू

アーディティヤは、アーディティヤの光輝を帯びた二人の पुत्रを生んだ。二人は姿の相似により先祖マヌに等しく、いずれも主たる威徳を備えていた。

Verse 48

श्रुतश्रवा मनुस्ताभ्यां सावर्णिर्वै भविष्यति

その二人から、シュルタシュラヴァーという名のマヌが生じ、まことに将来サーヴァルニとなられる。

Verse 49

श्रुतकर्मा तु विज्ञेयो ग्रहो वै यः शनैश्चरः / मनुरेवाभवत्सो ऽपि सावर्णिरिति चोच्यते

シュルタカルマーとは、シャナイシュチャラと呼ばれる ग्रह（惑星）である。彼こそがマヌともなり、またサーヴァルニとも称される。

Verse 50

संज्ञा तु पार्थिवी सा वै स्वस्य पुत्रस्य वै तदा / चकाराभ्यधिकं स्नेहं त तथा पूर्वजेषु वै

その時、王女サンジュニャーは自らの पुत्रにいっそう深い愛情を注ぎ、同じく先祖たちにもそのように慈しみを示した。

Verse 51

मनुस्तच्छाक्षमत्सर्वं यमस्तद्वै न चाक्षमत् / बहुशो जल्पमानस्तु सापत्न्यादतिदुःखितः

マヌはそれらすべてを耐え忍んだが、ヤマは耐えられなかった。継母の隔てによる苦しみに深く沈み、彼は幾度も言葉を重ねて訴えた。

Verse 52

तां वै रोषाच्च बालाच्च भाविनोर्ऽथस्य वै बलात् / यदा संतर्जयामास च्छायां वैवस्वतो यमः

怒りと幼さに支配され、来たるべき果報の力により、毘婆斯伐多の子ヤマが影身のチャーヤーを厳しく叱責したとき。

Verse 53

सा शशाप ततः क्रोधात्सार्णिजननी यमम् / यदा तर्जयसे ऽकस्मात्पितृभार्यां यशस्विनीम्

そこでサールニの母は怒りに燃えてヤマを呪った。「なぜ突然、誉れ高き父の妻を叱りつけるのか。」

Verse 54

तस्मात्तवैष चरमः पतिष्यति न संशयः / यमस्तु तेन शापेन भृशं पीडितमानसः

「ゆえに、おまえのその末の肢は必ず落ちる。疑いはない。」その呪いによりヤマの心はひどく苦しめられた。

Verse 55

मनुना सह धर्मात्मा पितुः सर्वं न्यवेदयत् / भृशं शापभयोद्विग्नः संज्ञावाक्यैर्विनिर्जितः

法を重んじるヤマはマヌと共に父にすべてを告げた。呪いを恐れて深く動揺していたが、サンジュニャーの言葉により鎮められた。

Verse 56

तस्यां मयोद्यतः पादो न तु देहे निपातितः / बाल्याद्वा यदि वा मोहात्तद्भवान्क्षन्तुमर्हति

「彼女に向けて足を上げはしたが、その身に落としたのではない。幼さ、あるいは迷いによるものなら、どうかお赦しください。」

Verse 57

शप्तो ऽहमस्मि लोकेश जनन्या तपतां वर / तव प्रसादो नस्त्रातुमेतस्मान्महतो भयात्

おおロケーシャよ。苦行者の中でも最勝の母が私に呪いをかけた。この大いなる恐れから我らを救えるのは、ただ汝の恩寵のみ。

Verse 58

विवस्वानेवमुक्तस्तु यमं प्रोवाच वै प्रभुः / असंशयं पुत्र महद्भविष्यत्यत्र कारणम्

このように告げられると、主ヴィヴァスヴァーンはヤマに言った。「我が子よ、疑いなく、ここには大いなる因縁が生じよう。」

Verse 59

येन त्वामाविशत्क्रोधो धर्मज्ञं सत्यवादिनम् / न शक्यमेतन्मिथ्य तु कर्त्तुं मातुर्वचस्तव

法を知り真実を語る汝に、いかなる因縁で怒りが入り込んだとしても、母の言葉を虚偽にすることはできぬ。

Verse 60

कृमयो मांसमादाय यास्यन्ति च महीं तव / ततः पादं महाप्राज्ञ पुनः सांप्राप्स्यसे सुखम्

虫どもが汝の肉を取りて大地へと去るであろう。その後、偉大なる智者よ、汝は再び安楽のうちにその足を得る。

Verse 61

कृतमेवं वचः सत्यं मातुस्तव भविष्यति / शापस्य परिहारेण त्वं च त्रातो भविष्यसि

かくして母の言葉は真実として成就する。呪いが解かれることにより、汝もまた救われるであろう。

Verse 62

आदित्यस्त्वब्रवीत्संज्ञां किमर्थं तनयेषु तु / तुल्येष्वभ्यधिकस्नेह एकस्मिन्क्रियते त्वया

アーディティヤはサンジュニャーに言った。「子らが等しいのに、なぜ一人にだけ格別の愛を注ぐのか。」

Verse 63

सा तत्परिहरन्ती वै नाचचक्षे विवस्वतः / आत्मना स समाधाय योगात्तत्त्वमपश्यत

彼女はそれを避け、ヴィヴァスヴァットを見つめられなかった。そこで彼は自らを三昧に定め、ヨーガによって真実を観じた。

Verse 64

तां शप्तुकामो भगवान्नाशाय कुपितः प्रभुः / सा तत्सर्वं यथा तत्त्वमाचचक्षे विवस्वतः

主なるバガヴァーンは怒り、滅びのために彼女を呪おうとした。そこで彼女は、すべてを真実のままヴィヴァスヴァットに告げた。

Verse 65

विवस्वांस्तु यथा श्रुत्वा क्रुद्धस्त्वष्टारमभ्ययात् / त्वष्टा तु तं यथान्यायमर्चयित्वा विभावसुम्

それを聞いたヴィヴァスヴァットは怒ってトヴァシュタルのもとへ赴いた。トヴァシュタルは法にかなってヴィバーヴァスを礼拝し、もてなした。

Verse 66

निर्दग्धुकामं रोषेण सांत्वयामास वै शनैः / तवातितेजसा युक्तमिदं रूपं न शोभते

怒りで焼き尽くそうとする者を、彼は徐々になだめた。「汝の過ぎた光威を帯びるこの姿は、ふさわしく輝かぬ。」

Verse 67

असहन्ती तु तत्संज्ञा वने चरति शाद्वले / द्रक्ष्यते तां भवनद्य स्वां भार्यां शुभचारिणीम्

その状態に耐えられず、彼女は青き草の茂る森をさまよった。今日、あなたは自らの妻、善き行いの人を目にするであろう。

Verse 68

श्लाघ्ययौवनसंपन्नां योगमास्थाय गोपते / अनुकूलं भवेदेवं यदि स्यात्समयो मतः

ゴーパテよ、称賛すべき若さを備え、ヨーガに拠りなさい。時が適切と見なされるなら、すべてはこのように順縁となる。

Verse 69

रूपं निवर्त्तयेयं ते ह्याद्यं श्रेष्ठमरिन्दम / रूपं विवस्वतस्त्वासीत्तिर्यगूर्द्ध्वमधस्तथा

アリンダマよ、汝のこの今の最勝の姿を、われは再び整えて返そう。汝の姿はかつてヴィヴァスヴァットのものであり、横にも上にも下にも遍満していた。

Verse 70

तेनासौ पीडिता देवी रूपेण तु दिवस्पतेः / तस्मात्ते समचक्रं तु वर्तते रूपमद्भुतम्

昼の主のその姿によって女神は苦しめられた。ゆえに汝には、均整のとれた輪のごとき驚異の姿が現れている。

Verse 71

अनुज्ञातस्ततस्त्वष्ट्रा रूपनिर्वर्त्तनाय वै / ततो ऽभ्युपागमत्त्वष्टा मार्त्तण्डस्य विवस्वतः

そこでトヴァシュトリは姿を改めることを許可した。かくしてトヴァシュトリは、マールタンダたるヴィヴァスヴァットのもとへ赴いた。

Verse 72

भ्रमिमारोप्य तत्तेजः शातयामास तस्य वै / तं निर्मूलित तेजस्कं तेजसापहृतेन तु

ブフラミーに乗せて、彼はまことにその者のテージャス（霊光）を衰えさせた。テージャスがテージャスによって奪われ、彼は光を失い、根こそぎとなった。

Verse 73

कान्तां प्रभाकरो द्रष्टुमियेष शुभदर्शनः / ददर्श योगमास्थाय स्वां भार्यां वडवां तथा

吉祥なる相を備えたプラバーカラは、愛しき妃を見ようと願った。ヨーガに住して、彼は自らの妻をヴァダヴァー（雌馬）の姿として見た。

Verse 74

अदृश्यां सर्वभूतानां तेजसा नियमेन च / अश्वरूपेण मार्त्तण्डस्तां मुखे समभावयत्

万有に見えず、テージャスと制御に覆われた彼女を、マールタンダは馬の姿となって、平等の心でその口に据えた。

Verse 75

मैथुनान्तनिविष्टा च परपुंसो ऽभिशङ्कया / सा तं निःसारयामास नोभ्यां शुक्रं विवस्वतः

交合の終わりに、他の男ではないかと疑って、彼女はヴィヴァスヴァットのシュクラ（精）を鼻孔から外へと放った。

Verse 76

देवौ तस्मादजायेतामश्विनौ भिषजां वरौ / नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वादशमूर्तितः

そこから二柱の神、医神にして最勝のアシュヴィン双子が生まれた。彼らはナーサティヤとダスラと呼ばれ、十二の姿（アーディティヤ）のうちに数えられる。

Verse 77

मार्त्तण्डस्य सुतावेतावष्टमस्य प्रजापतेः / तां तु रूपेण कान्तेन दर्शयामास भास्करः

この二人はマールタンダ、すなわち第八のプラジャーパティの子である。バースカラは彼女を麗しく輝く姿で顕現させた。

Verse 78

स तां दृष्ट्वा तदा भार्यां तुतो षैतामुवाच ह / यमस्तु तेन शापेन भृशं पीडितमानसः

彼はその時、妻となった彼女を見て満ち足り、こう語った。だがヤマはその呪詛によって心を激しく苦しめられた。

Verse 79

धर्मेण रञ्जयामास धर्मराजस्ततस्तु सः / सो ऽलभत्कर्मणां तेन शुभेन परमां द्युतिम्

それからダルマラージャはダルマによって彼を喜ばせた。その善き行いにより、彼は至高の光輝を得た。

Verse 80

पितॄणामाधिपत्यं च लोकपालत्वमेव च / मनुः प्रजापतिस्त्वेष सावर्णिः स महायशाः

祖霊（ピトリ）を統べる権威と、ローカパーラ（世界の守護者）の位もまた。大いなる名声をもつこのサーヴァルニ・マヌこそプラジャーパティである。

Verse 81

भाव्यः सो ऽनागते तस्मिन्मनुः सावर्णिकेन्तरे / मेरुपृष्ठे तपो घोरमद्यापि चरते प्रभुः

来たるサーヴァルニのマンヴァンタラにおいて、彼はマヌとなるであろう。主はメル山の背にて、今なお厳しい苦行を修しておられる。

Verse 82

भ्राता शनैश्चरस्तत्रग्रहत्वं स तु लब्धवान् / त्वष्टा तु तेन रूपेण विष्णोश्चक्रमकल्पयत्

その地で兄弟シャナイシュチャラはグラハ（惑星）の位を得た。さらにトヴァシュターはその姿のまま、ヴィシュヌの聖なる輪（チャクラ）を造り出した。

Verse 83

महामहो ऽप्रतिहतं दानवान्प्रतिवारणम् / यवीयसी तयोर्या तु यमुनाच यशस्विनी

マハーマホは抗しがたく、ダーナヴァを抑え止める者であった。彼らの末子は、名高きヤムナーである。

Verse 84

अभवत्सा सरिच्छ्रेष्ठा यमुना लोकपावनी / यस्तु ज्येष्ठो महातेजाः सर्गो यस्येति सांप्रतम्

世を浄めるヤムナーは、川々の中で最上となった。さて、長子で大いなる光を放つ者—そのサルガ（生起）の物語が今語られる。

Verse 85

विस्तरं तस्य वक्ष्यामि मनोर्वैवस्वतस्य ह / इदं तु जन्म देवानां शृणुयाद्वा पठेच्च वा

私はヴァイヴァスヴァタ・マヌのことを詳しく語ろう。この神々の誕生を聞く者、あるいは読誦する者は。

Verse 86

वैवस्वतस्य पुत्राणां सप्तानां तु महौजसाम् / आपदं प्राप्य मुच्येत प्राप्नुयाच्च महद्यशः

ヴァイヴァスヴァタの大いなる力をもつ七人の子らのこの物語により、災厄に遭う者は解き放たれ、大いなる名声を得る。