Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 66
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
निर्दग्धुकामं रोषेण सांत्वयामास वै शनैः / तवातितेजसा युक्तमिदं रूपं न शोभते
Transliteration
nirdagdhukāmaṃ roṣeṇa sāṃtvayāmāsa vai śanaiḥ / tavātitejasā yuktamidaṃ rūpaṃ na śobhate
Translation
怒りで焼き尽くそうとする者を、彼は徐々になだめた。「汝の過ぎた光威を帯びるこの姿は、ふさわしく輝かぬ。」
Word by Word
निर्दग्धु-कामम्one desiring to burn (him)
निर्दग्धु-कामम्:
कर्म (Karma/Object; qualifying implied person)
TypeAdjective
Rootनिर्दग्धु (धातु √दह् with निर्-; infinitive-stem) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (निर्दग्धुं कामः = निर्दग्धुकामः)
रोषेणwith anger/in anger
रोषेण:
करण/हेतु (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootरोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सान्त्वयामासconsoled/appeased
सान्त्वयामास:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसान्त्वय् (धातु; denominative from सान्त्व)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
शनैःgently/gradually
शनैः:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
अति-तेजसाwith excessive brilliance
अति-तेजसा:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अतितेजस् = अत्यधिकं तेजः)
युक्तम्endowed/connected
युक्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP); (इदं रूपम् इत्यस्य विशेषण)
इदम्this
इदम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रूपम्form/appearance
रूपम्:
कर्ता (Karta/Subject apposition)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (इदम् इत्यस्य अप्पोजिशन)
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
शोभतेshines/looks beautiful
शोभते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन