Adhyaya 56

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे सागरोपाख्यानेशुमतो राज्यप्राप्तिर्नाम पञ्चपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५५// जैमिनिरुवाच एतत्ते चरितं सर्वं सगरस्य महात्मनः / संक्षेपविस्तराभ्यां तु कथितं पापनाशनम्

かくして、風神ヴァーユが説く『聖ブラフマाण्ड・マハープラーナ』中篇・第三ウポッダータ・パーダ、サーガラ物語における「アṃシュマーンの王権獲得」と名づけられた第五十五章は終わる。ジャイミニは言った――大聖サーガラのこの一切の事績は、略説と詳説の両様に語られ、罪を滅するものである。

Verse 2

खण्डों ऽयं भारतो नाम दक्षिणोत्तरमायतः / नवयोजनसाहस्रं विस्तारपरिमण्डलम्

この地は「バーラタ」と名づけられる区分で、南から北へと広がり、その広がりは九千ヨージャナに及ぶ。

Verse 3

पुत्रैस्तस्य नरेद्रस्य मृगयद्भिस्तुरङ्गमम् / योजनानां सहस्रं तु खात्वाष्टौ विनिपातिताः

その王の子らは馬を求めて狩り歩み、千ヨージャナにわたり大地を掘り進めたが、そのうち八人は落ちて滅びた。

Verse 4

सागरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

サーガラの子らによって、マカラの住処たる大海は広げられた。ゆえにその時以来、諸世界において「サーガラ（海）」の名を得た。

Verse 5

ब्रह्मपादावधि महीं सतीर्थक्षेत्रकाननाम् / अब्धिः संक्रमयामास परिक्षिप्य निजांभसा

大海は自らの水によって、ティールタや聖域や森を備えたその大地を、ブラフマーの御足（ブラフマ・パーダ）に至るまで取り囲み、満たして沈めた。

Verse 6

ततस्तन्निलयाः सर्वे सदेवासुरमानवाः / इतस्ततश्च संजाता दुःखेन महतान्विताः

そののち、それぞれの住処に属する者たち—デーヴァ、アスラ、人間—はあちこちに生じ、大いなる苦しみに包まれた。

Verse 7

गोकर्णं नाम विख्यातं क्षेत्रं सर्वसुरार्चितम् / सार्द्धयोजनविस्तारं तीरे पश्चिम वारिधेः

『ゴーカルナ』と名高い聖地があり、あらゆる神々に礼拝される。西の大海の岸にあって、その広さは一ヨージャナ半である。

Verse 8

तत्रासंख्यानि तीर्थानि मुनिदेवालयाश्च वै / वसंति सिद्धसंघाश्च क्षेत्रे तस्मिन्पुरा नृप

王よ、そこには数えきれぬティールタと、ムニたちの神殿がある。その聖域には、古よりシッダの群れが住まう。

Verse 9

क्षेत्रं तल्लोकविख्यातं सर्वपापहरं शुभम् / तत्तीर्थमब्धेरपतद्भागे दक्षिणपश्चिमे

その聖域は世に名高く、吉祥にして一切の罪を滅する。そのティールタは大海の南西の方角にある。

Verse 10

यत्र सर्वे तपस्तप्त्वा मुनयः संशितव्रताः / निर्वाणं परमं प्राप्ताः पुनरावृत्तिवर्जितम्

そこでは、堅固な誓戒を保つムニたちが苦行を修して、再来（再生）なき最上の涅槃に到達した。

Verse 11

तत्त्रेत्रस्य प्रभावेण प्रीत्या भूतगणैः सह / देव्या च सकलैर्देवैर्नित्यं वसति शङ्करः

その聖域の威力により、ブータの群れと歓喜を分かち、女神ならびに一切の神々とともに、シャンカラは常にそこに住まう。

Verse 12

एनांसि यत्समुद्दिश्य तीर्थयात्रां प्रकुर्वताम् / नृणामाशु प्रणश्यन्ति प्रवाते शुष्कपर्णवत्

そのティールタを目指して巡礼する人々の罪は、風に舞う枯葉のように、たちまち滅び去る。

Verse 13

तत्क्षेत्रसेवनरतिर् नैव जात्वभिजायते / समीपे वसमानोनामपि पुंसां दुरात्मनाम्

その聖域への奉仕を喜ぶ心は、たとえ近くに住んでいても、邪悪な心の者には決して生じない。

Verse 14

महाता सुकृतेनैव तत्क्षेत्रगमने रतिः / नृणां संजायते राजन्नान्यथा तु कथञ्चन

王よ、ただ大いなる功徳によってのみ、人はその聖域へ赴こうという願いを得る。ほかのいかなる方法でもない。

Verse 15

निर्बन्धेन तु ये तस्मिन्प्राणिनः स्थिरजङ्गमाः / म्रियन्ते नृप सद्यस्ते स्वर्गं प्राप्स्यन्ति शाश्वतम्

王よ、その地で避けがたく命を終えるものは、動くものも動かぬものも、ただちに永遠の天界に至る。

Verse 16

स्मृत्यापि सकलैः पापैर्यस्य मुच्येत मानवः / क्षेत्राणामुत्तमं क्षेत्रं सर्वतीर्थनिकेतनम्

ただ想起するだけで人があらゆる罪から解き放たれるその聖地こそ、諸クシェートラの中の最上であり、すべてのティールタの住処である。

Verse 17

स्नात्वा चैतेषु तीर्थेषु यजन्तश्च सदाशिवम् / सिद्धिकामा वसंति स्म मुनयस्तत्र केचन

これらのティールタで沐浴し、サダーシヴァを礼拝して、成就（シッディ）を願う幾人かの牟尼がそこに住まう。

Verse 18

कामक्रोधविनिर्मुक्ता ये तस्मिन्वीतमत्सराः / निवसंत्यचिरेणैव तत्सिद्धिंप्राप्नुवन्ति हि

そこで欲と怒りを離れ、嫉みなき者として住む人は、まもなくその成就（シッディ）を得るのである。

Verse 19

जपहोमरताः शान्ता निपता ब्रह्मचारिणः / वसंति तस्मिन्ये ते हि सिद्धिं प्राप्स्यन्त्यभीप्सिताम्

ジャパとホーマに励み、静かで謙虚な梵行者がそこに住むなら、必ずや望む成就（シッディ）を得る。

Verse 20

दानहोमजपाद्यं वै पितृदेवद्विजार्चनम् / अन्यस्मात्कोटिगुणितं भवेत्तस्मिन्फलं नृप

王よ、そこでは布施・ホーマ・ジャパ等、また祖霊・神々・二度生まれ（ドヴィジャ）への供養の果報が、他所に比べてコーティ倍にもなる。

Verse 21

अंभोधिसलिले मग्न तस्मिन् क्षेत्रे ऽतिपावने / महता तपसा युक्ता मुनयस्तन्निवासिनः

大海の水に沈んだその最も清浄なる聖地において、そこに住まう牟尼たちは大いなる苦行に結ばれていた。

Verse 22

सह्यं शिखरिणं श्रेष्ठं निलयार्थं समारुहन् / वसंतस्तत्र ते सर्वे संप्रधार्य परस्परम्

住まいを求めて、彼らは優れた峰々をもつサヒヤ山に登り、そこで皆が互いに相談して住みついた。

Verse 23

सहेन्द्राद्रौ तपस्यन्तं रामं गन्तुं प्रचक्रमुः / राजोवाच / अगस्त्यपीततोये ऽब्धौ परितो राजनन्दनैः

彼らはサヒェーンドラ山で苦行するラーマのもとへ向かい始めた。王は言った。「王子たちよ、アガスティヤが水を飲み干した海の周囲では……」

Verse 24

खात्वाधः पातिते क्षेत्रे सतीर्थाश्रमकानने / भूभागेषु तथान्येषु पुरग्रमाकरादिषु

掘り崩されて下へ落ちたその地において、聖なるティールタやアーシュラマ、森の中でも、また他の地—都や村、鉱山などにおいても。

Verse 25

विनाशितेषु देशेषु समुद्रोपान्तवर्त्तिषु / किमकार्षुर्मुनिश्रेष्ठ जनास्तन्निलयास्ततः

海辺に近い国々が滅び去ったとき、最勝の牟尼よ、そこに住んでいた人々はその後いかにしたのか。

Verse 26

तत्रैव चावसन्कृच्छ्रात्प्रस्थितान्यत्र वा ततः / कियता चैव कालेन संपूर्णो ऽभूदपांनिधिः / केन वापि प्रकारेण ब्रह्मन्नेतद्वदस्व मे

彼らはそこで苦難のうちに留まったのか、それともそこを発って他所へ向かったのか。さらに、どれほどの時を経て水の宝蔵たる大海は再び満ちたのか。ブラーフマナよ、その次第を私に語ってください。

Verse 27

जैमिनिरुवाच अनूपेषु प्रदेशेषु नाशितेषु दुरात्मभिः

ジャイミニは言った――邪なる者たちが水辺の地（湿地の地方）を滅ぼしたとき。

Verse 28

जनास्तन्निलयाः सर्वे संप्रयाता इतस्ततः / तत्रैव चावसन्कृच्छ्रात्केचित्क्षेत्रनिवासिनः

その住まいの人々は皆、あちらこちらへと去っていった。だが、聖域（クシェートラ）の住人のうち幾人かは、そこで苦難のまま留まった。

Verse 29

एतस्मिन्नेव काले तु राजन्नंशुमतः सुतः / बभूव भुविधर्मात्मा दिलीप इति विश्रुतः

まさにその時、王よ、アンシュマットの子で、ダルマの心を宿す者が地上に現れた。名をディリーパといい、世に知られた。

Verse 30

राज्ये ऽभिषिच्य तं सम्यग्भुक्तभोगोंऽशुमान्नृपः / वनं जगाम मेधावी तपसे धृतमानसः

彼を正しく王位に灌頂してのち、享楽をすでに味わい尽くした王アンシュマーンは、智慧あり心を堅く保ち、タパス（苦行）のために森へと赴いた。

Verse 31

दिलीपस्तु ततःश्रीमानशेषां पृथिवीमिमाम् / पालयामास धर्मेण विजित्य सकलानरीन्

その後、栄光あるディリーパはあらゆる敵を征し、ダルマに則ってこの全大地を守り治めた。

Verse 32

भगीरथो नाम सुतस्तस्यासील्लोकविश्रुतः / सर्वधर्मार्थकुशलः श्रीमानमितविक्रमः

その子はバギーラタと名づけられ、世に名高かった。ダルマとアルタに通じ、栄え、計り知れぬ武勇を備えていた。

Verse 33

राज्ये ऽभिषिच्य तं राजा दिलीपो ऽपि वनं ययौ / स चापि पालयन्नुर्वीं सम्यग्विहतकण्टकाम्

王位に灌頂して彼を即位させると、王ディリーパもまた森へ赴いた。彼は災いの棘を除いた整った国土を正しく治めた。

Verse 34

मुमुदे विविधैर्भोगैर्दिवि देवपतिर्यथा / स शुश्रावात्मनः पूर्वं पूर्वजानां महीपतिः

彼は天上の देवपति（神々の主）のように多様な享楽を喜び、またその王は自らの先祖たちの古き事績をも聞き知った。

Verse 35

निरये पतनं घोरं विप्रकोपसमुद्भवम् / ब्रह्मदण्डहतान्सर्वान्पितञ्छ्रुत्वातिदुःखितः

バラモンの怒りから生じた恐るべき地獄への堕落、そしてブラフマ・ダンダ（梵罰）に打たれたすべての祖霊のことを聞き、彼は甚だしく悲しんだ。

Verse 36

राज्ये बन्धुषु भोगे वा निर्वेदं परमं ययौ / स मन्त्रिप्रवरे राज्यं विन्यस्य तपसे वनम्

彼は王国・親族・享楽に対して至上の厭離を得た。最上の大臣に国を委ね、苦行のため森へ赴いた。

Verse 37

प्रययौ स्वपितॄन्नाकं निनीषुर्नृपसत्तमः / तपसा महाता पूर्वमायुषे कमलोद्भवम्

王の中の最勝者は、父祖を天界へ導こうと願って旅立った。大いなる苦行により、まず蓮華より生まれた梵天を寿命のために礼拝した。

Verse 38

आराध्य तस्माल्लेभे च यावदायुर्निजेप्सितम् / ततो गङ्गां महाराज समाराध्य प्रसाद्य च

彼を礼拝して、望みどおりの寿命を得た。ついで大王よ、聖なるガンガーをも敬い、その恩寵を得た。

Verse 39

वरमागमनं वव्रे दिवस्तस्या महींप्रति / ततस्तां शिरसा धर्त्तु तपसाऽराधयच्छिवम्

彼女は天界から地上へ降る恩寵を願った。そこで彼は、彼女を頭上に戴くため、苦行によってシヴァを礼拝した。

Verse 40

स चापि तद्वरं तस्मै प्रददौ भक्तवत्सलः / मेरोर्मूर्ध्नस्ततो गङ्गां पतं ती शिरसात्मनः

भक्तを慈しむシヴァは、その願いを彼に授けた。するとメル山の頂からガンガーが落下し、彼の頭上に受け止められて流れ出た。

Verse 41

सग्राहनक्रमकरां जग्राह जगतां पतिः / सा तच्छिरः समासाद्य महावेगप्रवाहिनी

諸世界の主は、グラーハ・ナクラ・マカラを伴うその流れを受け止めた。激流は勢いよく奔り、彼の頭頂に至った。

Verse 42

तज्जटामण्डले शुभ्रे विलिल्ये सातिगह्वरे / चुलकोदकवच्छंभोर्विलीनां शिरसि प्रभोः

彼の清らかで深い結髪の輪の中に、彼女は溶け入った。掌の一掬の水のように、主シャンブの頭上に融け込んだ。

Verse 43

विलोक्य तत्प्रमोक्षाय पुनराराधयद्धरम् / स तां शर्वप्रसादेन लब्ध्वा तु भुवमागताम्

その解放の道を見て、彼は再びダルマ／ハラを礼拝した。シャルヴァの恩寵によりそれを得て、彼女は地上へと至った。

Verse 44

आनिन्ये सागरा दग्धा यत्र तां वै दिशं प्रति / सऽनुव्रजन्ती राजानं राजर्षेर्यजतः पथि

サガラの子らが焼き尽くされて横たわる方角へ、彼は彼女を導いた。祭祀を行う王仙の道において、彼女は王に従って進んだ。

Verse 45

तद्यज्ञवाटमखिलं प्लावयामास सर्वतः / स तु राजऋषिः क्रुद्धो यज्ञवाटे ऽखिले तया

彼女は祭場の囲いを四方からすべて水で満たし、浸した。祭場全体が彼女によって水没したため、王仙は怒りに燃えた。

Verse 46

मग्ने गण्डूषजलवत्स पपौ तामशेषतः / अतन्द्रितो वर्षशतं शुश्रूषितवा स तं पुनः

彼は沈み入り、うがいの水のようにその水を残らず飲み干した。さらに怠ることなく、再び百年のあいだ彼に仕えた。

Verse 47

तस्मात्प्रसन्नान्नृपतिर्लेमे गङ्गां महात्मनः / उषित्वा सुचिरं तस्यनिसृता जठराद्यतः

それゆえ王は喜び、その大聖のガンガーを受け入れた。久しくそこに留まったのち、ガンガーは彼の腹より流れ出た。

Verse 48

प्रथितं जाह्नवीत्यस्यास्ततो नामाभवद्भुवि / भगीरथानुगा भूत्वा तत्पितॄणामशेषतः

それ以来、地上で彼女は「ジャーフナヴィー」として名高くなった。バギーラタに従い、彼のすべての祖霊のために働いた。

Verse 49

निजांभसास्थिभस्मानि सिषेच सुरनिम्नगा / ततस्तदंभसा सिक्तेष्वस्थिभस्मसु तत्क्षणात्

天なる川は自らの水でその骨灰をそそいだ。するとその水に濡れた骨灰に、たちまち（その効験が現れた）。

Verse 50

निरयात्सागराः सर्वे नष्टपापा दिवं ययुः / एवं सा सागरान्सर्वान्दिवं नीत्वा महान्दी

サガラの子らは皆、地獄を離れ、罪が滅して天界へ赴いた。かくして大河ガンガーは彼らすべてを天へ導いた。

Verse 51

तेनैव मार्गेण जवात्प्रयाता पूर्वसागरम् / सेनोर्मूर्ध्नश्चतुर्भेदा भूत्वा याता चतुर्द्दिशम्

彼らは同じ道をたどって速やかに東の大海へ向かった。軍の先鋒は四つに分かれ、四方へと進み広がった。

Verse 52

चतुर्भेदतया चाभूत्तस्या नाम्नां चतुष्टयम् / सीता चालकनन्दा च सुचक्षुर्भद्रवत्यपि

四つに分かれたゆえに、その名も四つとなった。すなわち、シーター、アラカナンダー、スチャクシュ、バドラヴァティーである。

Verse 53

अगस्त्यपीतसलिलाच्चिरं शुष्कोदका अपि / गङ्गांभसा पुनः पूर्णाश्चत्वारो ऽम्बुधयो ऽभवन्

アガスティヤが水を飲み干したため長く涸れていた海も、ガンガーの水によって再び満ち、四つの大海となった。

Verse 54

पूर्वमाणे समुद्रे तु सागरैः परिवर्द्धिते / अन्तर्हिताभवन्देशा बहवस्तत्समीपगाः

海が東へと広がり、諸海によって増大すると、その近くの多くの国土は水に呑まれて姿を消した。

Verse 55

समुद्रोपान्तवर्त्तीनि क्षेत्राणि च समन्ततः / इतस्ततः प्रयाताश्च जनास्तन्निलया नृप

王よ、海辺に近い耕地は四方で損なわれ、そこに住む人々は住処を離れてあちこちへ移り去った。

Verse 56

गोकर्णमिति च क्षेत्रं पूर्वं प्रोक्तं तु यत्तव / अर्मवोपात्तवर्त्तित्वात्समुद्रे ऽतर्द्धिमागमत्

汝よ、先に『ゴーカルナ』と説かれた聖地は、アルマヴァの力により大海に沈み、姿を隠した。

Verse 57

ततस्तन्निलयाः सर्वे तदुद्धाराभिकाङ्क्षिणः / सह्याद्रेर्भृगुशार्दूलं द्रष्टुकामा ययुर्नृप

そこでその地の住人は皆、救い出しを願い、王よ、サヒヤ山の『ブリグ・シャールドゥーラ』に会わんとして旅立った。