Shloka 3
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
पुत्रैस्तस्य नरेद्रस्य मृगयद्भिस्तुरङ्गमम् / योजनानां सहस्रं तु खात्वाष्टौ विनिपातिताः
Transliteration
putraistasya naredrasya mṛgayadbhisturaṅgamam / yojanānāṃ sahasraṃ tu khātvāṣṭau vinipātitāḥ
Translation
その王の子らは馬を求めて狩り歩み、千ヨージャナにわたり大地を掘り進めたが、そのうち八人は落ちて滅びた。
Word by Word
putraiḥby the sons
putraiḥ:
Karana (करण/agent-instrument)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण/कर्तृसहायक (agentive instrumental)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
nara-indrasyaof the king (lord of men)
nara-indrasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnara + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध; ‘नराणाम् इन्द्रः’
mṛgayadbhiḥwhile hunting/seeking
mṛgayadbhiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√mṛg (मृग् धातु) (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of putraiḥ)
turaṅgamamthe horse
turaṅgamam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootturaṅgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
yojanānāmof yojanas
yojanānām:
Sambandha (सम्बन्ध/measure)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; परिमाण-सम्बन्ध (genitive of measure)
sahasrama thousand
sahasram:
Karma (कर्म/extent)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक कर्म (extent as object)
tuindeed/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
khātvāhaving dug
khātvā:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√khan (खन् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having dug)
aṣṭaueight (persons)
aṣṭau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṣṭan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (संख्यावाचक); कर्ता
vinipātitāḥwere cast down/fell
vinipātitāḥ:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeAdjective
Rootvi-ni-√pat (पत् धातु) (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय (predicate)