Shloka 39
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
अन्तर्हिते जगन्नाथे रामो नत्वा तु शङ्करम् / परीत्यवसुधां सर्वां तीर्थस्नाने ऽकरोन्मनः
Transliteration
antarhite jagannāthe rāmo natvā tu śaṅkaram / parītyavasudhāṃ sarvāṃ tīrthasnāne 'karonmanaḥ
Translation
世の主が姿を隠すと、ラーマはシャンカラに礼拝し、全土を巡って聖地で沐浴することを心に定めた。
Word by Word
अन्तर्हितेwhen (he) had disappeared
अन्तर्हिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootअन्तर्-√धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
जगन्नाथे(when) the Lord of the world
जगन्नाथे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत् + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (‘जगतः नाथः’); सति-सप्तमी-सम्बन्ध
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नत्वाhaving bowed to
नत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√नम् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund): ‘having bowed’
तुthen/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-निपात (particle: ‘but/indeed’)
शङ्करम्Shankara (Shiva)
शङ्करम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परीत्यhaving traversed
परीत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√इ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive, ल्यप्): ‘having gone around’
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वाम्entire
सर्वाम्:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणं ‘वसुधाम्’
तीर्थस्नानेin bathing at sacred places
तीर्थस्नाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ + स्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (‘तीर्थे स्नानम्’/‘तीर्थस्य स्नानम्’); अधिकरण
अकरोत्made/directed
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मनःhis mind
मनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन