Adhyaya 16

Verse 1

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ब्राह्मणपरीक्षा नाम पञ्चदशो ऽध्यायः // १५// बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि दानानि च फलानि च / तारणं सर्वभूतानां स्वर्गमार्गसुखावहम्

かくして『聖ブラフマाण्ड・マハープラーナ』、ヴァーユが説く中篇・第三ウポッダータパーダ、シュラーダ・カルパにおいて、「ブラーフマナの試験」と名づける第十五章である。ブリハスパティは言った――これより布施とその果報を説こう。それは一切衆生を救い、天界への道の安楽をもたらす。

Verse 2

लोके श्रेष्ठतम् सर्वमात्मनश्चैव यत्प्रियम् / सर्वं पितॄणां दातव्यं तेषामेवाज्ञयार्थिना

世において最もすぐれ、また自らに最も愛しいものは、すべて祖霊（ピトリ）に布施として捧げるべきである。彼らの許しと歓喜を求める者はそう行え。

Verse 3

जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् / दिव्याप्सरोभिः संपूर्णमन्नदो लभते ऽक्षयम्

ジャーンブーナダの黄金で成り、太陽のごとく輝く天のヴィマーナは、天女アプサラスで満ちている。食を施す者は、この尽きぬ果報を得る。

Verse 4

सव्यञ्जनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि / आयुः प्राकाश्यमैश्वर्यं रूपं च लभते शुभम्

シュラーダの儀において、料理を添えた新鮮な（アハタ）食を施す者は、寿命、名声の輝き、富貴、そして吉祥なる容姿を得る。

Verse 5

यज्ञोपवीतं यो दद्याच्छ्राद्धकाले तु यज्ञवित् / पावनं सर्व विप्राणां ब्रह्मदानस्य तत्फलम्

祭式を知る者がシュラーダの時にヤジュニョーパヴィータ（聖紐）を施せば、それはすべてのヴィプラを清める。これこそブラフマ・ダーナの果である。

Verse 6

प्लुतं विप्रेषु यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमडलुम् / मधुक्षीराज्यदधिभिर्दातारमुपतिष्ठते

シュラーダ（祖霊供養）の時に、バラモンたちへ優れたカマンダル（水壺）を施す者には、蜜・乳・ギー・凝乳の功徳が果として現れ、施主のもとに寄り添う。

Verse 7

चक्राविद्धं च यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमण्डलुम् / धेनुं सलभते दिव्यां पयोदां सुखदो हिनीम्

シュラーダの時に、チャクラの印を刻んだカマンダルを施す者は、乳を与え、安楽を授ける、最上の天上の牝牛を得る。

Verse 8

तूलपूर्णे च यो दद्यात्पादुके श्राद्धकर्मणि / शोभनं लभते यानं पादयोः सुखमेधते

シュラーダの儀において綿を詰めたパードゥカー（履物）を施す者は、麗しい乗り物を得、足の安楽が増し広がる。

Verse 9

व्यचनं तालवृन्तं च दत्त्वा विप्राय सत्कृतम् / प्राप्नुयात्सर्वपुष्पाणि सुगन्धीनि मृदूनि च

敬意をもってバラモンに扇（ヴィヤジャナ）とタール樹の柄を施すなら、香り高く柔らかなあらゆる花を得る。

Verse 10

श्राद्धे ह्युपानहौ दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः सदा बुधः / दिव्यं स लभते यानं वाजियुक्तं नवं तथा

シュラーダにおいてバラモンたちへウパーナハウ（履物）を施す賢者は、常に新しく天妙で、馬に牽かれた乗り物を得る。

Verse 11

श्राद्धे छत्रं तु यो दद्यात्पुष्पमालान्वितं तथा / प्रासादो ह्युत्तमो भूत्वा गच्छन्तमनुगच्छति

シュラーダ（祖霊供養）において花鬘を添えた傘を施す者には、最上の宮殿のごとき功徳が行く先々まで随い従う。

Verse 12

शरणं रत्नसंपूर्णं सशय्याभोजनं बुधः / श्राद्धे दत्त्वा यतिभ्यस्तु नाकपृष्ठे महीयते

賢者がシュラーダにおいて遊行者（ヤティ）に宝に満ちた庇護と寝床・食を施せば、天界にて尊ばれる。

Verse 13

सुक्तावैदूर्यवासांसि रत्नानि विविधानि च / वाहनानि च दिव्यानि प्रयुतान्यर्बुदानि च

真珠とヴァイドゥーリヤをちりばめた衣、さまざまな宝、天なる乗り物、そして数知れぬ（プラユタ・アルブダの）富を得る。

Verse 14

सुमहद्व्योमगं पुण्यं सर्वकामसमन्वितम् / चन्द्रसूर्यनिभं दिव्यं विमानं लभते ऽक्षयम्

きわめて大いなる、虚空を行く功徳の乗り物で、あらゆる願いを具え、月日にも似て輝く、尽きることなき神聖なヴィマーナを得る。

Verse 15

अप्सरोभिः परिवृतं कामगं सुमनोजवम् / वसेत्स तु विमानाग्रे स्तूयमानः समन्ततः

アプサラスに囲まれ、意のままに進み、心のごとく速き者は、ヴィマーナの前方に住し、四方より讃えられる。

Verse 16

दिव्यैःपुष्पैश्चितश्चाहुर्दानानां परमं बुधाः / सुश्लक्ष्मानि सुवर्णानि श्राद्धे पात्राणि दापयेत्

賢者は、天上の花で荘厳された布施こそ施しの中で最上であると言う。シュラーダ（祖霊供養）では、滑らかで輝く黄金の器を施すべきである。

Verse 17

रसास्तमुपतिष्ठन्ति भक्ष्यं सौभाग्यमेव च / तिलानिक्षूंस्तथा श्राद्धे द्विजेभ्यः संप्रयच्छति

彼には滋味と食物、そして幸運が寄り添う。シュラーダにおいて、彼は二生者（dvija）に胡麻と甘蔗（さとうきび）などを敬虔に施す。

Verse 18

मित्राणि लभते लोके स्त्रीषु सौभाग्यमेव च / यः पात्रं तैजसं दद्यान्मनोज्ञ श्राद्धभोजनैः

彼は世に友を得、女性たちの間でも幸運を得る。心地よいシュラーダの供食とともに、光輝ある器を施す者はその果を得る。

Verse 19

पात्रं भवति कामाना रूपस्य च धनस्य च / राजतं काञ्चनं वापि यो दद्याच्छ्राद्धकर्मणि

彼は願いと美貌と財の受け器となる。シュラーダの儀礼において銀または黄金を施す者は、その功徳を得る。

Verse 20

दानात्तु लभते कामान्प्राकाश्यं धनमेव च / धेनुं श्राद्धे तु यो दद्याद्गृष्टिं कुम्भापदोहनीम्

布施によって彼は願いの成就、名声の輝き、そして財を得る。シュラーダにおいて、壺に搾乳できる乳牛を施す者はこの功徳を得る。

Verse 21

गावस्तमुपतिष्ठन्ति नरं पुष्टिस्तथैव च / दद्याद्यः शिशिरे चाग्निं बहुकाष्ठं प्रयत्नतः

寒季に努めて多くの薪とともに火を施す人には、牝牛が近づき仕え、また滋養と健やかさが授けられる。

Verse 22

कायाग्निदीप्तिं प्राकाश्यं सौभाग्यं तभते नरः / इन्धनानि तु यो दद्या द्द्विजेभ्यः शिशिरागमे

寒さの訪れに、二生者（ドヴィジャ）へ燃料を施す者は、身の火の輝き、明澄さ、光明、そして吉祥を得る。

Verse 23

नित्यं जयति संग्रामे श्रिया जुष्टस्तु जायते / सुरभीणि च माल्यानि गन्धवन्ति तथैव च

彼は常に戦に勝ち、シュリー・ラクシュミーの加護を受けて生まれ、芳香の花鬘と甘美な香りを得る。

Verse 24

पूजयित्वा तु पात्रेभ्यः श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत् / गन्धमाल्यं महात्मानं सुखानि विविधानि च

シュラーダにおいては、ふさわしい受供者を礼拝し丁重にもてなし、香、花鬘、偉大なる魂に相応しい施与と、さまざまな安楽の品を授けるべきである。

Verse 25

दातारमुपतिष्ठन्ति युवत्यश्च पतिव्रताः / शयनासनयानानि भूमयो वाहनानि च

施与する者には貞節なる若き妻たちが近侍し、寝具・座具・乗り物・土地・車馬などを得る。

Verse 26

श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यादश्वमेधफलं लभेत् / श्राद्धकाले गुणवति विप्रे वै समुपस्थिते

シュラーダ（祖霊供養）においてこれらを施す者は、アシュヴァメーダ祭の果報を得る。とりわけシュラーダの時に徳あるバラモンが臨席しているならば。

Verse 27

इष्टद्रव्यं च यो दद्यात्स्मृतिं मेधां च विन्दति / सर्पिःपूर्णानि पात्राणि श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत्

好ましい供物を施す者は、記憶と叡智を得る。シュラーダでは、ギーで満たした器を敬って施させるべきである。

Verse 28

कुम्भोपदोहगृष्टीनां बह्वीनां फलमश्नुते / श्राद्धे यथेप्सितं दत्त्वा पुण्डरीकफलं लभेत्

彼は、多くの壺を満たすほど乳を出す牛を施したかのような果報を味わう。シュラーダで望みのままに布施すれば、プンダリーカの果を得る。

Verse 29

वनं पुष्पफलोपेतं दत्त्वा गोसवमश्नुते / कूपारामतडागानि क्षेत्रगोष्ठगृहाणि च

花と果実に満ちた森を施せば、ゴーサヴァ祭の果報を味わう。また井戸、園、池、田地、牛舎、家屋などを施すことも功徳となる。

Verse 30

दत्त्वा मोदन्ति ते स्वर्गे नित्यमाचन्द्रतारकम् / स्वास्तीर्णं शयनं दत्त्वा श्राद्धेरत्नविभूषितम्

このように施せば、月と星々がある限り天界で常に歓喜する。シュラーダにおいて、宝石で飾られた、よく整えられた寝床を施しても同じ果報を得る。

Verse 31

पितरस्तस्य तुष्यन्ति स्वर्गलोकं समशनुते / अस्मिंल्लोके च संपन्नं स्यन्दनं च सुवाहनैः

その者のピトリ（祖霊）は満足し、彼はスヴァルガの天界に至る。さらにこの世でも繁栄し、優れた乗り物を備えた立派な戦車を得る。

Verse 32

अष्टाभिः पूज्यते चात्र धनधान्यैश्च वर्द्धते / पर्णकौशेयपट्टोर्णे तथा प्रावारकंबलौ

ここで彼は八つの仕方で敬われ、財と穀物が増す。葉の衣、絹、上質の布、毛織、さらに外套と毛布を得る。

Verse 33

अजिनं काञ्चनं पट्टं प्रवेणीं मृगलोमकम् / दद्यादेतानि विप्राणां भोजयित्वा यथाविधि

鹿皮（アジナ）、黄金、上質の布（パッタ）、編み物（プラヴェーニー）、鹿毛—これらを、定めの作法によりバラモンに食事を施したのち布施すべきである。

Verse 34

प्राप्नोति श्रद्धधानस्तु वाजपेयफलं नरः / बहुभार्याः सुरूपाश्च पुत्रा भृत्याश्च किङ्कराः

信心（シュラッダー）を抱く者はヴァージャペーヤ祭の果報を得る。多くの妻、美しい姿の息子たち、そして召使いと従者が備わる。

Verse 35

वशे तिष्ठन्ति भूतानि लोके चास्मिन्निरामयम् / कौशेयं क्षौमकार्पासं दुकूलं गहनं तथा

生きとし生けるものは彼の支配に従い、この世でも病なく安らかである。さらに絹、亜麻、綿、薄衣（ドゥクーラ）や上質の衣を得る。

Verse 36

श्राद्धे चैतानि यो दद्यात्कामानाप्नोत्यनुत्तमान् / अलक्ष्मीं नाशयन्त्येते तमः सूर्योदयो यथा

シュラーダ（祖霊供養）においてこれらを施す者は、無上の願いを得る。これらは日の出が闇を払うように、不吉なるアラクシュミーを滅する。

Verse 37

भ्राजते य विमानाग्रे नक्षत्रेष्विव चन्द्रमाः / वासो हि सर्वदैवत्ये सर्वदेवैरभिष्टुतम्

星々の中で月がヴィマーナの先端に輝くように、あらゆる神々に捧げる儀礼において衣は、諸神に讃えられて光彩を放つ。

Verse 38

वस्त्राभावे क्रिया नास्ति य५दानतपांसि च / तस्माद्वस्त्राणि देयानि श्राद्धकाले तु नित्यशः

衣がなければ行は成り立たず、祭祀も施しも苦行も成就しない。ゆえにシュラーダの時には常に衣を施すべきである。

Verse 39

तानि सर्वाण्यवाप्नोति श्राद्धे दत्त्वा तु मानवः / नित्यश्राद्धे तु यो दद्यात्प्रयतस्तत्परायणः

シュラーダで施しをなす人はそれらすべての果を得る。日々のシュラーダを慎み深く専心して行う者もまた、施すべきである。

Verse 40

सर्वकामानवाप्नोति राज्यं स्वगे तथव च / सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते

彼はあらゆる願いを成就し、天界においても王権を得る。さらに、諸願に満ちたヤジュニャの果報を味わう。

Verse 41

भक्ष्यजातं तु सुकृतं स्वस्तिकाद्यं सशर्करम् / कृसर मधुसर्पिश्च पयः पायसमेव च

よく調えられた供物の食、スヴァスティカ等の吉祥の食に砂糖を添え、さらにクリサラ、蜂蜜とギー、乳、そしてパーヤサも。

Verse 42

स्निग्धप्रायाश्च यो दद्यादग्निष्टोमफलं लभेत् / दधिगव्यमसंसृष्टं भक्ष्यान्नानाविधांस्तथा

ギーなどの滋養ある供物を主として施す者は、アグニシュトーマ祭の果報を得る。さらに混ぜ物のない凝乳、牛乳からの清浄な品々、種々の食と菓子をも施す。

Verse 43

दत्त्वा न शोचते श्राद्धे वर्षासु च मघासु च / घृतेन भोजयेद्विप्रान्घृतं भूमौ समुत्सृजोत्

シュラーダにおいて、雨季において、またマガー宿の時に施しをなす者は嘆かない。ギーでバラモンを饗し、ギーを大地に供えて（注いで）捧げよ。

Verse 44

छायायां हस्तिनश्चैव दत्त्वा श्राद्धेन शोचते / ओदनं पायसं सर्पिर्मधुमूलफलानि च

影の下で施し、また象に施したとしても、シュラーダのゆえに人は嘆くことがある。ゆえに、飯、パーヤサ、ギー、蜂蜜、根菜と果実を供えよ。

Verse 45

भक्ष्यांश्च विविधान्दत्त्वा परत्रेह च मोदते / शर्कराक्षीरसंयुक्ताः पृथुका नित्यमक्षयाः

さまざまな供食を施せば、人はこの世でも彼岸でも歓喜する。砂糖と乳を合わせたプルトゥカーは、常に尽きぬ功徳をもたらす。

Verse 46

स्यात्तु संवत्सरं प्रीतिः शाकैर्मांसरसेन च / सक्तुलाजास्तथापूपाः कुल्माषा व्यञ्जनैः सह

青菜と肉汁に加え、サクトゥ、ラージャ、アプーパ、クルマーシャを副菜とともに供えるなら、一年にわたり歓喜と満足を得る。

Verse 47

सर्पिःस्निग्धानि सर्वाणि दध्ना संस्कृत्य भोजयेत् / श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यात्पद्मं स लभते निधिम्

すべての供物はギーで潤し、ヨーグルトで整えて供食すべきである。シュラーダにおいてこれらを施す者は、パドマ・ニディという宝蔵を得る。

Verse 48

नवसस्यानियो दद्याच्छ्राद्धे सत्कृत्य यत्नतः / सर्वभोगानवाप्नोति पूज्यते च दिवं गतः

シュラーダにおいて新穀を敬い努めて施す者は、あらゆる享楽を得、天界に至っても尊崇される。

Verse 49

भक्ष्यभोज्यानि पेयानि चोष्यलेङ्यवराणि च / भोजनाग्रासनं दत्त्वा अतिथिभ्यः कृताञ्जलिः

噛むべき食、食事の肴、飲み物、吸い舐める上等の品々を供え、さらに食事の最初の一口を客人に与えて、合掌して恭しくあるべきである。

Verse 50

सर्वयज्ञक्रतूनां हि फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् / क्षिप्रमत्युष्णमक्लिष्टं दद्यादन्नं बुभुक्षते

彼はあらゆる祭祀と儀礼の無上の果報を得る。飢える者には、速やかに、熱すぎず、苦しませぬように食を施すべきである。

Verse 51

सव्यञ्जनं तथा स्निग्धं भक्त्या सत्कृत्य यत्नतः / तरुणादित्यसंकाशं विमानं हंसवाहनम्

信をもって丹念に、供物として副菜を添えた滋味深い食を敬って施す者は、若き太陽のごとく輝く、白鳥を乗り物とするヴィマーナを得る。

Verse 52

अन्नदो लभते नित्यं कन्याकोटीस्तथैव च / अन्नदानात्परं दानं नान्यत्किञ्चित्तु विद्यते

食を施す者は常に「カンヤー・コーティ」に等しい功徳を得る。食施より勝る布施は存在しない。

Verse 53

अन्नाद्भूतानि जायन्ते जीवन्ति प्रभवन्ति च / जीवदानात्परं दानं नान्यत्किञ्चन विद्यते

生きものは食より生まれ、食によって生き、食によって栄える。命を与える施し（ジーヴァ・ダーナ）に勝る布施はない。

Verse 54

अन्नाल्लोकाः प्रतिष्ठन्ति लोकदानस्य तत्फलम् / अन्नं प्रजापतिः साक्षात्ते न सर्वमिदं ततम्

食によって諸世界は支えられる—これが「世界を施す」功徳の果である。食はまさにプラジャーパティそのものであり、これによって万有は遍満する。

Verse 55

तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति / यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा

ゆえに、食の施しに等しい布施は過去にもなく未来にもない。たとえ大地に宝玉や乗り物や女人が満ちていようとも。

Verse 56

क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु यो नरः / प्रतिश्रयं च यो दद्यादतिथिब्यः कृताञ्जलिः

祖霊（ピトリ）に篤く帰依する者は、これらすべてを速やかに得る。さらに合掌して客人に宿を施す者もまた功徳を得る。

Verse 57

देवास्तं संप्रतीच्छन्ति दिव्यातिथ्यैः सहस्रशः / सर्वाण्येतानि यो दद्यात्पृथिव्यामेकराड्भवेत्

神々は彼を、幾千もの天上のもてなしと共に迎え入れる。これらすべてを施す者は、地上において一統の王となる。

Verse 58

त्रिभिर्द्वाभ्यामथैकेन दानेन तु सुखी भदेत् / दानानि परमो धर्मः सद्भिः सत्कृत्य पूजितः

三つ、二つ、あるいは一つの施しによっても人は安楽となる。布施は最上のダルマであり、善き人々により敬われ礼拝される。

Verse 59

त्रैलोक्यस्या धिपत्यं हि दानेनैव ध्रुवं स्थितम् / अराजा लभते राज्यमधनश्चोत्तमं धनम् / क्षीणायुर्लभते चायुः पितृभक्तः सदा नरः

三界の主権は布施によってこそ確かに保たれる。王でない者は王国を得、貧しき者は最上の財を得る。寿命の尽きかけた者は寿命を得る――常に祖霊（ピトリ）に帰依する人はかくのごとし。