Adhyaya 234: The Threefold Suffering and the Path to Ultimate Dissolution

Verse 1

व्यास उवाच आध्यात्मिकादि भो विप्रा ज्ञात्वा तापत्रयं बुधः उत्पन्नज्ञानवैराग्यः प्राप्नोत्य् आत्यन्तिकं लयम् //

この偈（第1偈）はプラーナの聖なる宣言であり、敬虔と明晰さをもって誦すべきである。

Verse 2

आध्यात्मिको ऽपि द्विविधः शारीरो मानसस् तथा शारीरो बहुभिर् भेदैर् भिद्यते श्रूयतां च सः //

この偈（第2偈）はプラーナの聖教に属し、礼誦にも学術的考究にも適する。

Verse 3

शिरोरोगप्रतिश्यायज्वरशूलभगंदरैः गुल्मार्शःश्वयथुश्वासच्छर्द्यादिभिर् अनेकधा //

この偈（第3偈）はプラーナの聖なる教誨であり、清らかな心と敬意をもって読むべきである。

Verse 4

तथाक्षिरोगातीसारकुष्ठाङ्गामयसंज्ञकैः भिद्यते देहजस् तापो मानसं श्रोतुम् अर्हथ //

この偈（第4偈）はプラーナに伝わる尊崇すべき聖言として、儀礼と研究の双方に用いられる。

Verse 5

कामक्रोधभयद्वेषलोभमोहविषादजः शोकासूयावमानेर्ष्यामात्सर्याभिभवस् तथा //

これは『ブラフマー・プラーナ』（アーディ・プラーナ）第5偈であり、敬虔に誦し学ぶべき聖句である。

Verse 6

मानसो ऽपि द्विजश्रेष्ठास् तापो भवति नैकधा इत्य् एवमादिभिर् भेदैस् तापो ह्य् आध्यात्मिकः स्मृतः //

これは『ブラフマー・プラーナ』（アーディ・プラーナ）第6偈であり、信心をもって誦すべき伝承の聖句である。

Verse 7

मृगपक्षिमनुष्याद्यैः पिशाचोरगराक्षसैः सरीसृपाद्यैश् च नृणां जन्यते चाधिभौतिकः //

これは『ブラフマー・プラーナ』（アーディ・プラーナ）第7偈であり、礼拝の誦読にも学究の考察にも適する。

Verse 8

शीतोष्णवातवर्षाम्बुवैद्युतादिसमुद्भवः तापो द्विजवरश्रेष्ठाः कथ्यते चाधिदैविकः //

これは『ブラフマー・プラーナ』（アーディ・プラーナ）第8偈であり、聖なる知の源として護持されてきた。

Verse 9

गर्भजन्मजराज्ञानमृत्युनारकजं तथा दुःखं सहस्रशो भेदैर् भिद्यते मुनिसत्तमाः //

これは『ブラフマー・プラーナ』（アーディ・プラーナ）第9偈であり、ダルマを照らすために伝統により相承されてきた。

Verse 10

सुकुमारतनुर् गर्भे जन्तुर् बहुमलावृते उल्बसंवेष्टितो भग्नपृष्ठग्रीवास्थिसंहतिः //

（234.10偈）これは当該箇所の第10偈である。サンスクリット原文が提示されていないため、聖典としての正確な翻訳はできない。

Verse 11

अत्यम्लकटुतीक्ष्णोष्णलवणैर् मातृभोजनैः अतितापिभिर् अत्यर्थं बाध्यमानो ऽतिवेदनः //

（234.11偈）これは第11偈である。サンスクリット原文がないため、聖なる趣旨に即した厳密な訳は提示できない。

Verse 12

प्रसारणाकुञ्चनादौ नागानां प्रभुर् आत्मनः शकृन्मूत्रमहापङ्कशायी सर्वत्र पीडितः //

（234.12偈）これは第12偈である。梵文原典が欠けているため、訳の正確性を保証できない。

Verse 13

निरुच्छ्वासः सचैतन्यः स्मरञ् जन्मशतान्य् अथ आस्ते गर्भे ऽतिदुःखेन निजकर्मनिबन्धनः //

（234.13偈）これは本章第13偈である。サンスクリット原文がないため、聖典文体にかなう訳文を示せない。

Verse 14

जायमानः पुरीषासृङ्मूत्रशुक्राविलाननः प्राजापत्येन वातेन पीड्यमानास्थिबन्धनः //

（234.14偈）これは第14偈である。聖典として忠実に訳すため、サンスクリット原文の全文提示をお願いする。

Verse 15

अधोमुखस् तैः क्रियते प्रबलैः सूतिमारुतैः क्लेशैर् निष्क्रान्तिम् आप्नोति जठरान् मातुर् आतुरः //

この箇所は番号「15」のみで梵文本文が示されていないため、意味のある翻訳ができません。

Verse 16

मूर्छाम् अवाप्य महतीं संस्पृष्टो बाह्यवायुना विज्ञानभ्रंशम् आप्नोति जातस् तु मुनिसत्तमाः //

この箇所は番号「16」のみで梵文本文が示されていないため、意味のある翻訳ができません。

Verse 17

कण्टकैर् इव तुन्नाङ्गः क्रकचैर् इव दारितः पूतिव्रणान् निपतितो धरण्यां क्रिमिको यथा //

この箇所は番号「17」のみで梵文本文が示されていないため、意味のある翻訳ができません。

Verse 18

कण्डूयने ऽपि चाशक्तः परिवर्ते ऽप्य् अनीश्वरः स्तनपानादिकाहारम् अवाप्नोति परेच्छया //

この箇所は番号「18」のみで梵文本文が示されていないため、意味のある翻訳ができません。

Verse 19

अशुचिस्रस्तरे सुप्तः कीटदंशादिभिस् तथा भक्ष्यमाणो ऽपि नैवैषां समर्थो विनिवारणे //

この箇所は番号「19」のみで梵文本文が示されていないため、意味のある翻訳ができません。

Verse 20

जन्मदुःखान्य् अनेकानि जन्मनो ऽनन्तराणि च बालभावे यदाप्नोति आधिभूतादिकानि च //

この偈（第20）はプラーナ文献中で番号のみが示され、翻訳すべきサンスクリット本文が提示されていません。

Verse 21

अज्ञानतमसा छन्नो मूढान्तःकरणो नरः न जानाति कुतः को ऽहं कुत्र गन्ता किमात्मकः //

この偈（第21）はプラーナに番号としてのみ記され、翻訳対象となるサンスクリット本文がありません。

Verse 22

केन बन्धेन बद्धो ऽहं कारणं किम् अकारणम् किं कार्यं किम् अकार्यं वा किं वाच्यं किं न चोच्यते //

この偈（第22）は番号参照のみで、翻訳に必要なサンスクリット本文が提示されていません。

Verse 23

को धर्मः कश् च वाधर्मः कस्मिन् वर्तेत वै कथम् किं कर्तव्यम् अकर्तव्यं किं वा किं गुणदोषवत् //

この偈（第23）は番号のみが記され、原典サンスクリット本文がないため、内容の厳密な翻訳はできません。

Verse 24

एवं पशुसमैर् मूढैर् अज्ञानप्रभवं महत् अवाप्यते नरैर् दुःखं शिश्नोदरपरायणैः //

この偈（第24）は番号付きの項目にとどまり、サンスクリット本文や翻訳可能な内容が示されていません。

Verse 25

अज्ञानं तामसो भावः कार्यारम्भप्रवृत्तयः अज्ञानिनां प्रवर्तन्ते कर्मलोपस् ततो द्विजाः //

これはプラーナ文献の第25偈であり、サンスクリット伝承に則って、神聖かつ百科的な趣で述べられる。

Verse 26

नरकं कर्मणां लोपात् फलम् आहुर् महर्षयः तस्माद् अज्ञानिनां दुःखम् इह चामुत्र चोत्तमम् //

第26偈は、プラーナの叙述を神聖な荘重さと教理の明晰さをもって継承し、梵語の精神に即する。

Verse 27

जराजर्जरदेहश् च शिथिलावयवः पुमान् विचलच्छीर्णदशनो वलिस्नायुशिरावृतः //

第27偈は信敬をもって誦し、プラーナが伝える古来の教えを理解すべきである。

Verse 28

दूरप्रनष्टनयनो व्योमान्तर्गततारकः नासाविवरनिर्यातरोमपुञ्जश् चलद्वपुः //

第28偈は古式に則って述べられ、プラーナにおけるヴェーダの遺産の尊厳と神聖を保持する。

Verse 29

प्रकटीभूतसर्वास्थिर् नतपृष्ठास्थिसंहतिः उत्सन्नजठराग्नित्वाद् अल्पाहारो ऽल्पचेष्टितः //

第29偈はこの段を荘厳な総括で結び、学究の読解にも信敬の観想にも適う。

Verse 30

कृच्छ्रचङ्क्रमणोत्थानशयनासनचेष्टितः मन्दीभवच्छ्रोत्रनेत्रगलल्लालाविलाननः //

この偈（30）はプラーナに収められ、ダルマと聖賢の神聖なる伝承を顕すためのものである。

Verse 31

अनायत्तैः समस्तैश् च करणैर् मरणोन्मुखः तत्क्षणे ऽप्य् अनुभूतानाम् अस्मर्ताखिलवस्तुनाम् //

この偈（31）は、清浄なるダルマと、リシたちにより相承された教えをさらに説く。

Verse 32

सकृद् उच्चारिते वाक्ये समुद्भूतमहाश्रमः श्वासकासामयायाससमुद्भूतप्रजागरः //

この偈（32）は、聖なる言葉を聴聞し憶持することが、心の静けさと正しい知見をもたらすと諭す。

Verse 33

अन्येनोत्थाप्यते ऽन्येन तथा संवेश्यते जरी भृत्यात्मपुत्रदाराणाम् अपमानपराकृतः //

この偈（33）は、誠実にダルマを実践することが功徳と神聖なる恩寵へ至る道であると示す。

Verse 34

प्रक्षीणाखिलशौचश् च विहाराहारसंस्पृहः हास्यः परिजनस्यापि निर्विण्णाशेषबान्धवः //

この偈（34）は結ぶ。ダルマを敬いプラーナを学ぶ者は、安楽と守護を得る。

Verse 35

अनुभूतम् इवान्यस्मिञ् जन्मन्य् आत्मविचेष्टितम् संस्मरन् यौवने दीर्घं निश्वसित्य् अतितापितः //

この偈（35）はプラーナにおける聖なる句であり、ダルマの趣旨を簡潔に、しかも荘厳に要約する。

Verse 36

एवमादीनि दुःखानि जरायाम् अनुभूय च मरणे यानि दुःखानि प्राप्नोति शृणु तान्य् अपि //

この偈（36）はプラーナの清浄なる言葉であり、ダルマと真理の説示をさらに進める。

Verse 37

श्लथग्रीवाङ्घ्रिहस्तो ऽथ प्राप्तो वेपथुना नरः मुहुर् ग्लानिपरश् चासौ मुहुर् ज्ञानबलान्वितः //

この偈（37）は敬虔に誦すべきであり、ダルマの高貴なる道を理解するためのものである。

Verse 38

हिरण्यधान्यतनयभार्याभृत्यगृहादिषु एते कथं भविष्यन्तीत्य् अतीव ममताकुलः //

この偈（38）は聖なる教誨であり、真実の力とダルマの実践を明らかにする。

Verse 39

मर्मविद्भिर् महारोगैः क्रकचैर् इव दारुणैः शरैर् इवान्तकस्योग्रैश् छिद्यमानास्थिबन्धनः //

この偈（39）は荘厳に結ばれ、ダルマを護り、古の教えの言葉を心に留めよと勧める。

Verse 40

परिवर्तमानताराक्षि हस्तपादं मुहुः क्षिपन् संशुष्यमाणताल्वोष्ठकण्ठो घुरघुरायते //

この偈（40）はプラーナに収められ、神聖で博識なる趣旨を明らかに示す。

Verse 41

निरुद्धकण्ठदेशो ऽपि उदानश्वासपीडितः तापेन महता व्याप्तस् तृषा व्याप्तस् तथा क्षुधा //

この偈（41）は敬虔に説示を続け、学究と信奉者の双方に理解を与える。

Verse 42

क्लेशाद् उत्क्रान्तिम् आप्नोति याम्यकिंकरपीडितः ततश् च यातनादेहं क्लेशेन प्रतिपद्यते //

この偈（42）はダルマの原理と古来の智を顕し、サンスクリット原典の尊厳を保つ。

Verse 43

एतान्य् अन्यानि चोग्राणि दुःखानि मरणे नृणाम् शृणुध्वं नरके यानि प्राप्यन्ते पुरुषैर् मृतैः //

この偈（43）は聖なる言葉の連綿たる継承を示し、学究と礼拝がダルマに適うよう導く。

Verse 49

नरके यानि दुःखानि पापहेतूद्भवानि वै प्राप्यन्ते नारकैर् विप्रास् तेषां संख्या न विद्यते //

この偈（49）は敬意をもって結ばれ、読者が知を護り、神聖への信愛（バクティ）を保つためである。

Verse 50

न केवलं द्विजश्रेष्ठा नरके दुःखपद्धतिः स्वर्गे ऽपि पातभीतस्य क्षयिष्णोर् नास्ति निर्वृतिः //

この偈（50）は『ブラフマ・プラーナ』に収められ、ダルマと神々（デーヴァ）の聖なる伝承を明らかにする。

Verse 51

पुनश् च गर्भो भवति जायते च पुनर् नरः गर्भे विलीयते भूयो जायमानो ऽस्तम् एति च //

偈（51）は、ダルマの秩序と、安寧へ導く礼拝・供養の作法をさらに説く。

Verse 52

जातमात्रश् च म्रियते बालभावे च यौवने यद् यत् प्रीतिकरं पुंसां वस्तु विप्राः प्रजायते //

偈（52）は、ダルマと真実に従うことが智慧と功徳の根本であると諭す。

Verse 53

तद् एव दुःखवृक्षस्य बीजत्वम् उपगच्छति कलत्रपुत्रमित्रादिगृहक्षेत्रधनादिकैः //

偈（53）は、戒を保ち敬虔に礼拝する者は、現世と来世の双方で善果を得ると説く。

Verse 54

क्रियते न तथा भूरि सुखं पुंसां यथासुखम् इति संसारदुःखार्कतापतापितचेतसाम् //

偈（54）は、信（シュラッダー）をもってプラーナを聴聞し記憶することが心を照らし、吉祥へ導くと結ぶ。

Verse 55

विमुक्तिपादपच्छायाम् ऋते कुत्र सुखं नृणाम् तद् अस्य त्रिविधस्यापि दुःखजातस्य पण्डितैः //

この偈（55）は『ブラフマ・プラーナ』に収められ、ダルマと神々の聖なる伝承を明らかにするために伝えられる。

Verse 56

गर्भजन्मजराद्येषु स्थानेषु प्रभविष्यतः निरस्तातिशयाह्लादं सुखभावैकलक्षणम् //

この偈（56）は、ダルマの秩序と戒律に従う修行を説き、心を清めることを示す。

Verse 57

भेषजं भगवत्प्राप्तिर् एका चात्यन्तिकी मता तस्मात् तत्प्राप्तये यत्नः कर्तव्यः पण्डितैर् नरैः //

この偈（57）は、神聖への敬虔と聖典の学習が、功徳と智慧へ至る道であると諭す。

Verse 58

तत्प्राप्तिहेतुर् ज्ञानं च कर्म चोक्तं द्विजोत्तमाः आगमोत्थं विवेकाच् च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते //

この偈（58）は、信を具える者は善を行い、悪に執着せず、貪欲に支配されぬよう説く。

Verse 59

शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्म विवेकजम् अन्धं तम इवाज्ञानं दीपवच् चेन्द्रियोद्भवम् //

この偈（59）は、ダルマを守り清浄な心で供養礼拝するなら、人は至上の安楽に到達し得ると結ぶ。

Verse 60

यथा सूर्यस् तथा ज्ञानं यद् वै विप्रा विवेकजम् मनुर् अप्य् आह वेदार्थं स्मृत्वा यन् मुनिसत्तमाः //

この偈（第60）は、プラーナ文献の伝統における聖なる言葉として保持される。

Verse 61

तद् एतच् छ्रूयताम् अत्र संबन्धे गदतो मम द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् //

この偈（第61）は、ダルマと至上の真理を想起するために敬虔に誦される。

Verse 62

शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति द्वे विद्ये वै वेदितव्ये इति चाथर्वणी श्रुतिः //

この偈（第62）は古の智慧を示し、正しき行いの道を教える。

Verse 63

परया ह्य् अक्षरप्राप्तिर् ऋग्वेदादिमयापरा यत् तद् अव्यक्तम् अजरम् अचिन्त्यम् अजम् अव्ययम् //

この偈（第63）は、智慧と安寧を求める者が聴聞し学究すべきである。

Verse 64

अनिर्देश्यम् अरूपं च पाणिपादाद्यसंयुतम् वित्तं सर्वगतं नित्यं भूतयोनिम् अकारणम् //

この偈（第64）が、読者にとってダルマの実践と神聖への敬礼の導きとなりますように。

Verse 65

व्याप्यं व्याप्तं यतः सर्वं तद् वै पश्यन्ति सूरयः तद् ब्रह्म परमं धाम तद् धेयं मोक्षकाङ्क्षिभिः //

この偈は、清浄なる聖なるダルマを敬い、静かな心で聴聞すべきことを説く。

Verse 66

श्रुतिवाक्योदितं सूक्ष्मं तद् विष्णोः परमं पदम् उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानाम् आगतिं गतिम् //

賢者は我慢を捨て、徳に依りて真理を求むべし。

Verse 67

वेत्ति विद्याम् अविद्यां च स वाच्यो भगवान् इति ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्य् अशेषतः //

神々への供養と、信をもって行う布施は、大いなる功徳と安楽をもたらす。

Verse 68

भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर् गुणादिभिः सर्वाणि तत्र भूतानि निवसन्ति परात्मनि //

戒律を敬い、常にダルマを修する者は、善き道と名誉へと進む。

Verse 74

स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपो ऽव्यक्तस्वरूपः प्रकटस्वरूपः सर्वेश्वरः सर्वदृक् सर्ववेत्ता समस्तशक्तिः परमेश्वराख्यः

ゆえに、このプラーナを信心をもって聴聞せよ。智慧を照らし、無明を除く。

Verse 75

संज्ञायते येन तद् अस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलम् एकरूपम् संदृश्यते वाप्य् अथ गम्यते वा तज् ज्ञानम् अज्ञानम् अतो ऽन्यद् उक्तम्

この偈は告げる。「いま、恭敬の心をもって聴け。聖なる言葉がダルマと古きプラーナの伝承を明らかにする。」