Adhyaya 13

Verse 1

सूत उवाच यं ब्रह्मा वरुणेन्द्ररुद्रमरुत: स्तुन्वन्ति दिव्यै: स्तवै- र्वेदै: साङ्गपदक्रमोपनिषदैर्गायन्ति यं सामगा: । ध्यानावस्थिततद्गतेन मनसा पश्यन्ति यं योगिनो यस्यान्तं न विदु: सुरासुरगणा देवाय तस्मै नम: ॥ १ ॥

スータは言った。ブラフマー、ヴァルナ、インドラ、ルドラ、マルットらが天上の讃歌で讃え、ヴェーダがその諸部・語順注釈・ウパニシャッドとともに、またサーマ・ヴェーダの詠唱者が常に歌い上げるお方。成就したヨーギーが三昧に住し、心をその御方に没入させて内に観ずるお方。しかも神々もアスラもその極限を知り得ない—その至上の神格に私は謹んで礼拝する。

Verse 2

पृष्ठे भ्राम्यदमन्दमन्दरगिरिग्रावाग्रकण्डूयना- न्निद्रालो: कमठाकृतेर्भगवत: श्वासानिला: पान्तु व: । यत्संस्कारकलानुवर्तनवशाद् वेलानिभेनाम्भसां यातायातमतन्द्रितं जलनिधेर्नाद्यापि विश्राम्यति ॥ २ ॥

至上主が亀の姿、クールマとして現れたとき、渦巻く巨大なマンダラ山の鋭い岩が御背を掻き、主はうとうとと眠気に包まれた。どうかその微睡みの中での主の呼吸から生じる風が、あなたがたを守護するように。以来今日に至るまで、大海の潮の満ち引きは主の吸気と呼気を敬虔に倣い、絶えず出入りして休むことがない。

Verse 3

पुराणसङ्ख्यासम्भूतिमस्य वाच्यप्रयोजने । दानं दानस्य माहात्म्यं पाठादेश्च निबोधत ॥ ३ ॥

いま、各プラーナの詩節数の要約を聞きなさい。続いて、このバーガヴァタ・プラーナの主要主題と目的、これを布施として贈る正しい方法、その布施の功徳、そして最後にこの聖典を聴聞し誦読・唱和する功徳を知りなさい。

Verse 4

ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥

『ブラフマ・プラーナ』は一万偈、『パドマ・プラーナ』は五万五千偈、『シュリー・ヴィシュヌ・プラーナ』は二万三千偈、『シヴァ・プラーナ』は二万四千偈、そして『シュリーマド・バーガヴァタム』は一万八千偈である。『ナーラダ・プラーナ』は二万五千偈、『マールカンデーヤ・プラーナ』は九千偈、『アグニ（ヴァーニ）・プラーナ』は一万五千四百偈。『バヴィシュヤ・プラーナ』は一万四千五百偈、『ブラフマ・ヴァイヴァルタ・プラーナ』は一万八千偈、『リンガ・プラーナ』は一万一千偈。『ヴァラーハ・プラーナ』は二万四千偈、『スカンダ・プラーナ』は八万一千一百偈、『ヴァーマナ・プラーナ』は一万偈。『クールマ・プラーナ』は一万七千偈、『マツヤ・プラーナ』は一万四千偈、『ガルダ（サウパルナ）・プラーナ』は一万九千偈、『ブラフマーンダ・プラーナ』は一万二千偈。かくして諸プラーナの総偈数は四十万であり、そのうち一万八千偈が麗しき『バーガヴァタム』に属する。

Verse 5

ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥

『ブラフマー・プラーナ』は一万頌、『パドマ・プラーナ』は五万五千頌、『シュリー・ヴィシュヌ・プラーナ』は二万三千頌、『シヴァ・プラーナ』は二万四千頌、そして『シュリーマド・バーガヴァタム』は一万八千頌である。『ナーラダ・プラーナ』は二万五千頌、『マーラカンデーヤ・プラーナ』は九千頌、『アグニ・プラーナ』は一万五千四百頌、『バヴィシュヤ・プラーナ』は一万四千五百頌、『ブラフマー・ヴァイヴァルタ・プラーナ』は一万八千頌、『リンガ・プラーナ』は一万一千頌。『ヴァラーハ・プラーナ』は二万四千頌、『スカンダ・プラーナ』は八万一千百頌、『ヴァーマナ・プラーナ』は一万頌、『クールマ・プラーナ』は一万七千頌、『マツヤ・プラーナ』は一万四千頌、『ガルダ・プラーナ』は一万九千頌、『ブラフマाण्डa・プラーナ』は一万二千頌。かくして諸プラーナの総頌数は四十万と説かれ、そのうち一万八千頌が、清らかに麗しき『バーガヴァタム』に属するとされる。

Verse 6

ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥

『ブラフマー・プラーナ』は一万頌、『パドマ・プラーナ』は五万五千頌、『シュリー・ヴィシュヌ・プラーナ』は二万三千頌、『シヴァ・プラーナ』は二万四千頌、そして『シュリーマド・バーガヴァタム』は一万八千頌である。『ナーラダ・プラーナ』は二万五千頌、『マーラカンデーヤ』は九千頌、『アグニ』は一万五千四百頌、『バヴィシュヤ』は一万四千五百頌、『ブラフマー・ヴァイヴァルタ』は一万八千頌、『リンガ』は一万一千頌。『ヴァラーハ』は二万四千頌、『スカンダ』は八万一千百頌、『ヴァーマナ』は一万頌、『クールマ』は一万七千頌、『マツヤ』は一万四千頌、『ガルダ』は一万九千頌、『ブラフマाण्डa』は一万二千頌。かくして諸プラーナの総数は四十万頌、そのうち一万八千頌が『バーガヴァタム』に属する。

Verse 7

ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥

『ブラフマー・プラーナ』一万頌、『パドマ・プラーナ』五万五千頌、『シュリー・ヴィシュヌ・プラーナ』二万三千頌、『シヴァ・プラーナ』二万四千頌、そして『シュリーマド・バーガヴァタム』一万八千頌。『ナーラダ』二万五千頌、『マーラカンデーヤ』九千頌、『アグニ』一万五千四百頌、『バヴィシュヤ』一万四千五百頌、『ブラフマー・ヴァイヴァルタ』一万八千頌、『リンガ』一万一千頌。『ヴァラーハ』二万四千頌、『スカンダ』八万一千百頌、『ヴァーマナ』一万頌、『クールマ』一万七千頌、『マツヤ』一万四千頌、『ガルダ』一万九千頌、『ブラフマाण्डa』一万二千頌。諸プラーナの総数は四十万頌であり、そのうち一万八千頌が『バーガヴァタム』に属する。

Verse 8

ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥

『ブラフマー・プラーナ』は一万頌、『パドマ・プラーナ』は五万五千頌、『シュリー・ヴィシュヌ・プラーナ』は二万三千頌、『シヴァ・プラーナ』は二万四千頌、『シュリーマド・バーガヴァタム』は一万八千頌。『ナーラダ』二万五千頌、『マーラカンデーヤ』九千頌、『アグニ』一万五千四百頌、『バヴィシュヤ』一万四千五百頌、『ブラフマー・ヴァイヴァルタ』一万八千頌、『リンガ』一万一千頌。『ヴァラーハ』二万四千頌、『スカンダ』八万一千百頌、『ヴァーマナ』一万頌、『クールマ』一万七千頌、『マツヤ』一万四千頌、『ガルダ』一万九千頌、『ブラフマाण्डa』一万二千頌。ゆえに諸プラーナの総頌数は四十万、そのうち一万八千頌が麗しき『バーガヴァタム』に属する。

Verse 9

ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥

『ブラフマー・プラーナ』は一万頌、『パドマ・プラーナ』は五万五千頌、『シュリー・ヴィシュヌ・プラーナ』は二万三千頌、『シヴァ・プラーナ』は二万四千頌、そして『シュリーマド・バーガヴァタム』は一万八千頌である。『ナーラダ・プラーナ』は二万五千頌、『マーラカンデーヤ・プラーナ』は九千頌、『アグニ・プラーナ』は一万五千四百頌、『バヴィシュヤ・プラーナ』は一万四千五百頌、『ブラフマー・ヴァイヴァルタ・プラーナ』は一万八千頌、『リンガ・プラーナ』は一万一千頌。『ヴァラーハ・プラーナ』は二万四千頌、『スカンダ・プラーナ』は八万一千百頌、『ヴァーマナ・プラーナ』は一万頌、『クールマ・プラーナ』は一万七千頌、『マツヤ・プラーナ』は一万四千頌、『ガルダ・プラーナ』は一万九千頌、『ブラフマाण्डa・プラーナ』は一万二千頌。かくして諸プラーナの総頌数は四十万と宣べられ、そのうち一万八千頌が、ふたたび麗しき『バーガヴァタム』に属するとされる。

Verse 10

इदं भगवता पूर्वं ब्रह्मणे नाभिपङ्कजे । स्थिताय भवभीताय कारुण्यात् सम्प्रकाशितम् ॥ १० ॥

この『シュリーマド・バーガヴァタム』は、至上主が慈悲により、御臍から生じた蓮華に坐し輪廻を恐れていた梵天ブラフマーに、最初に完全に啓示された。

Verse 11

आदिमध्यावसानेषु वैराग्याख्यानसंयुतम् । हरिलीलाकथाव्रातामृतानन्दितसत्सुरम् ॥ ११ ॥ सर्ववेदान्तसारं यद ब्रह्मात्मैकत्वलक्षणम् । वस्त्वद्वितीयं तन्निष्ठं कैवल्यैकप्रयोजनम् ॥ १२ ॥

始めから終わりまで『シュリーマド・バーガヴァタム』は、離欲を促す物語と、聖なるバクタとデーヴァを歓喜させるシュリー・ハリの超越的リーラーの甘露の語りに満ちている。これは全ヴェーダーンタの精髄であり、その主題は、アートマンと不二でありつつも究極実在である、第二なき絶対真理である。この書の唯一の目的は、その至上真理への専一のバクティ奉仕である。

Verse 12

आदिमध्यावसानेषु वैराग्याख्यानसंयुतम् । हरिलीलाकथाव्रातामृतानन्दितसत्सुरम् ॥ ११ ॥ सर्ववेदान्तसारं यद ब्रह्मात्मैकत्वलक्षणम् । वस्त्वद्वितीयं तन्निष्ठं कैवल्यैकप्रयोजनम् ॥ १२ ॥

始めから終わりまで『シュリーマド・バーガヴァタム』は、離欲を促す物語と、聖なるバクタとデーヴァを歓喜させるシュリー・ハリの超越的リーラーの甘露の語りに満ちている。これは全ヴェーダーンタの精髄であり、その主題は、アートマンと不二でありつつも究極実在である、第二なき絶対真理である。この書の唯一の目的は、その至上真理への専一のバクティ奉仕である。

Verse 13

प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यां हेमसिंहसमन्वितम् । ददाति यो भागवतं स याति परमां गतिम् ॥ १३ ॥

バードラ月の満月の日に『シュリーマド・バーガヴァタム』を黄金の玉座に安置して施与する者は、最高の超越的境地に至る。

Verse 14

राजन्ते तावदन्यानि पुराणानि सतां गणे । यावद्भ‍ागवतं नैव श्रूयतेऽमृतसागरम् ॥ १४ ॥

甘露の大海たる『シュリーマド・バーガヴァタム』が聴かれない間だけ、聖者の集いにおいて他のプラーナは輝いて見える。

Verse 15

सर्ववेदान्तसारं हि श्रीभागवतमिष्यते । तद्रसामृततृप्तस्य नान्यत्र स्याद्रति: क्‍वचित् ॥ १५ ॥

『シュリーマド・バーガヴァタム』は、あらゆるヴェーダーンタ哲学の精髄と宣言される。その甘露の味わいに満たされた者は、他の書に心惹かれない。

Verse 16

निम्नगानां यथा गङ्गा देवानामच्युतो यथा । वैष्णवानां यथा शम्भु: पुराणानामिदं तथा ॥ १६ ॥

川の中でガンガーが最勝であり、神々の中でアチュタが至高であり、ヴァイシュナヴァの中でシャンブ（シヴァ）が最も偉大であるように、プラーナの中では『シュリーマド・バーガヴァタム』が最勝である。

Verse 17

क्षेत्राणां चैव सर्वेषां यथा काशी ह्यनुत्तमा । तथा पुराणव्रातानां श्रीमद्भ‍ागवतं द्विजा: ॥ १७ ॥

おおブラーフマナたちよ、聖地の中でカーシーが比類なきように、プラーナの群れの中では『シュリーマド・バーガヴァタム』が至高である。

Verse 18

श्रीमद्भ‍ागवतं पुराणममलं यद्वैष्णवानां प्रियं यस्मिन् पारमहंस्यमेकममलं ज्ञानं परं गीयते । तत्र ज्ञानविरागभक्तिसहितं नैष्कर्म्यमाविष्कृतं तच्छृण्वन् सुपठन् विचारणपरो भक्त्या विमुच्येन्नर: ॥ १८ ॥

『シュリーマド・バーガヴァタム』は汚れなきプラーナであり、ヴァイシュナヴァに最も愛される。そこではパラマハンサの唯一にして清浄なる至高の智が歌われる。さらに、ジニャーナ（知）、ヴァイラーギャ（離欲）、バクティ（奉愛）を伴うナイシュカルミャ（業からの解放）が明かされる。これを信愛をもって聴聞し、正しく誦し、熟考する者は完全に解脱する。

Verse 19

कस्मै येन विभासितोऽयमतुलो ज्ञानप्रदीप: पुरा तद्रूपेण च नारदाय मुनये कृष्णाय तद्रूपिणा । योगीन्द्राय तदात्मनाथ भगवद्राताय कारुण्यत- स्तच्छुद्धं विमलं विशोकममृतं सत्यं परं धीमहि ॥ १९ ॥

私は、清浄にして無垢、憂いと死を超えた至高の絶対真理を観想する。彼は太初に、この比類なき智慧の灯火を自らブラフマーに顕し、ブラフマーはそれを聖者ナーラダに、ナーラダはクリシュナ・ドヴァイパーヤナ・ヴィヤーサに、ヴィヤーサは大ヨーギーのシュカデーヴァに伝え、シュカデーヴァは慈悲によりバガヴァドラタ（マハーラージャ・パリークシット）に語った。

Verse 20

नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय साक्षिणे । य इदं कृपया कस्मै व्याचचक्षे मुमुक्षवे ॥ २० ॥

遍在の証人である至上主バガヴァーン・ヴァースデーヴァに敬礼する。主は慈悲により、解脱を切望するブラフマーにこの聖なる学を説き明かされた。

Verse 21

योगीन्द्राय नमस्तस्मै शुकाय ब्रह्मरूपिणे । संसारसर्पदष्टं यो विष्णुरातममूमुचत् ॥ २१ ॥

ヨーギーの王であり梵の顕現たるシュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーに敬礼する。彼は輪廻という蛇に噛まれたヴィシュヌラータ（パリークシット）を救った。

Verse 22

भवे भवे यथा भक्ति: पादयोस्तव जायते । तथा कुरुष्व देवेश नाथस्त्वं नो यत: प्रभो ॥ २२ ॥

神々の主よ、主よ。生まれ生まれ変わっても、あなたの蓮華の御足にバクティが生じるようにお取り計らいください。あなたこそ我らのナータ（主）です。

Verse 23

नामसङ्कीर्तनं यस्य सर्वपापप्रणाशनम् । प्रणामो दु:खशमनस्तं नमामि हरिं परम् ॥ २३ ॥

至上のハリに敬礼する。主の聖名のサンキールタナは一切の罪を滅し、主への礼拝はあらゆる苦しみを鎮める。