Adhyaya 17

Verse 1

श्रीशुक उवाच इत्युक्ता सादिती राजन्स्वभर्त्रा कश्यपेन वै । अन्वतिष्ठद् व्रतमिदं द्वादशाहमतन्द्रिता ॥ १ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは言った。王よ、夫カश्यパ仙のこの勧めを受けたアディティは怠ることなく、十二日間このパヨー・ヴラタを厳格に実践した。

Verse 2

चिन्तयन्त्येकया बुद्ध्या महापुरुषमीश्वरम् । प्रगृह्येन्द्रियदुष्टाश्वान्मनसा बुद्धिसारथि: ॥ २ ॥ मनश्चैकाग्रया बुद्ध्या भगवत्यखिलात्मनि । वासुदेवे समाधाय चचार ह पयोव्रतम् ॥ ३ ॥

アディティは一心の बुद्धि によって至上主マハープルシャを観想し、 बुद्धि を御者として心で荒ぶる感官という馬を制した。万有のアートマンたるバガヴァーン・ヴァースデーヴァに心を定め、かくして「パヨー・ヴラタ」の儀礼を修した。

Verse 3

चिन्तयन्त्येकया बुद्ध्या महापुरुषमीश्वरम् । प्रगृह्येन्द्रियदुष्टाश्वान्मनसा बुद्धिसारथि: ॥ २ ॥ मनश्चैकाग्रया बुद्ध्या भगवत्यखिलात्मनि । वासुदेवे समाधाय चचार ह पयोव्रतम् ॥ ३ ॥

アディティは一心の बुद्धि によって至上主マハープルシャを観想し、 बुद्धि を御者として心で荒ぶる感官という馬を制した。万有のアートマンたるバガヴァーン・ヴァースデーヴァに心を定め、かくして「パヨー・ヴラタ」の儀礼を修した。

Verse 4

तस्या: प्रादुरभूत्तात भगवानादिपुरुष: । पीतवासाश्चतुर्बाहु: शङ्खचक्रगदाधर: ॥ ४ ॥

王よ、そのときアディティの前に、黄衣をまとい四臂にして、法螺貝・円盤・棍棒・蓮華を携える原初のプルシャ、バガヴァーンが顕現した。

Verse 5

तं नेत्रगोचरं वीक्ष्य सहसोत्थाय सादरम् । ननाम भुवि कायेन दण्डवत् प्रीतिविह्वला ॥ ५ ॥

至上主が眼前に現れるや、アディティはたちまち立ち上がり、超越の歓喜に打たれて、敬虔に地に棒のごとく伏し、ダンダヴァットの礼拝を捧げた。

Verse 6

सोत्थाय बद्धाञ्जलिरीडितुं स्थिता नोत्सेह आनन्दजलाकुलेक्षणा । बभूव तूष्णीं पुलकाकुलाकृति- स्तद्दर्शनात्युत्सवगात्रवेपथु: ॥ ६ ॥

アディティは合掌して讃嘆しようと立ったが、超越の歓喜の涙が眼に満ち、祈りの言葉を発することができなかった。バガヴァーンを面前に拝して身は総毛立ち、沈黙のまま、祝祭の恍惚に全身が震えた。

Verse 7

प्रीत्या शनैर्गद्गदया गिरा हरिं तुष्टाव सा देव्यदिति: कुरूद्वह । उद्वीक्षती सा पिबतीव चक्षुषा रमापतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् ॥ ७ ॥

おおクル族の最勝者よ。女神アディティは深い愛をもって、かすれ震える声でゆっくりとハリを讃えた。彼女は、ラクシュミーの夫にして祭祀の主、宇宙の主である至上主を、目で飲むかのように見つめていた。

Verse 8

श्रीअदितिरुवाच यज्ञेश यज्ञपुरुषाच्युत तीर्थपाद तीर्थश्रव: श्रवणमङ्गलनामधेय । आपन्नलोकवृजिनोपशमोदयाद्य शं न: कृधीश भगवन्नसि दीननाथ: ॥ ८ ॥

女神アディティは言った。「おおヤジュニャの主、ヤジュニャ・プルシャ、アチュタよ。あなたの御足は聖地、あなたの名声もまた聖地。吉祥なる御名を聞くこと自体が福をもたらします。あなたは苦難に沈む世界の痛みを鎮めるために顕現されます。主よ、バガヴァーンよ、あなたは貧しき者の守護者—どうか私たちに吉祥をお授けください。」

Verse 9

विश्वाय विश्वभवनस्थितिसंयमाय स्वैरं गृहीतपुरुशक्तिगुणाय भूम्ने । स्वस्थाय शश्वदुपबृंहितपूर्णबोध- व्यापादितात्मतमसे हरये नमस्ते ॥ ९ ॥

我が主よ、あなたは万物に遍満する宇宙の御姿。あなたは自在にこの宇宙を創り、保ち、統べ、そして融かし去られます。物質のグナに御力を働かせても、あなたは常に本来の御姿に安住し、決して揺らぎません。あなたの円満なる覚知は永遠で、魂の闇を滅します。ハリよ、あなたに敬礼いたします。

Verse 10

आयु: परं वपुरभीष्टमतुल्यलक्ष्मी- र्द्योभूरसा: सकलयोगगुणास्त्रिवर्ग: । ज्ञानं च केवलमनन्त भवन्ति तुष्टात् त्वत्तो नृणां किमु सपत्नजयादिराशी: ॥ १० ॥

無限なる主よ、あなたが満足されるなら、人は容易にブラフマーに等しい寿命、望む身体、比類なき富、天界・地上・ラサータラの享楽、三つの世俗目的、あらゆるヨーガの成就、そして純粋な智を得ます。ましてや敵に勝つなど些細な成果は言うまでもありません。

Verse 11

श्रीशुक उवाच अदित्यैवं स्तुतो राजन्भगवान्पुष्करेक्षण: । क्षेत्रज्ञ: सर्वभूतानामिति होवाच भारत ॥ ११ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。「王パリークシットよ、バーラタ族の最勝者よ。アディティがこのように礼拝すると、蓮華の眼をもつ主—すべての生きとし生けるもののクシェートラジュニャ（内在の至上我）—は次のようにお答えになった。」

Verse 12

श्रीभगवानुवाच देवमातर्भवत्या मे विज्ञातं चिरकाङ्‌क्षितम् । यत् सपत्नैर्हृतश्रीणां च्यावितानां स्वधामत: ॥ १२ ॥

至上主は仰せになった。「おお、 देवたちの母よ、汝が久しく抱いてきた願いを我はすでに知っている。敵により栄華を奪われ、住まいから追われた汝の子らの安寧を汝は望んでいるのだ。」

Verse 13

तान्विनिर्जित्य समरे दुर्मदानसुरर्षभान् । प्रतिलब्धजयश्रीभि: पुत्रैरिच्छस्युपासितुम् ॥ १३ ॥

おお女神よ、戦場で驕れるアスラの首領たちを打ち破り、勝利の栄光を取り戻した汝の子らと共に、我を礼拝したいのだと我は理解している。

Verse 14

इन्द्रज्येष्ठै: स्वतनयैर्हतानां युधि विद्विषाम् । स्त्रियो रुदन्तीरासाद्य द्रष्टुमिच्छसि दु:खिता: ॥ १४ ॥

インドラを長とする देवたちが戦場で汝の子らの敵を討ち果たすとき、そのアスラの妻たちが夫の死を嘆き泣くさまを、汝は哀しみを抱きつつ見たいのだ。

Verse 15

आत्मजान्सुसमृद्धांस्त्वं प्रत्याहृतयश:श्रिय: । नाकपृष्ठमधिष्ठाय क्रीडतो द्रष्टुमिच्छसि ॥ १५ ॥

汝は、子らが失った名声と栄華を取り戻し、天界に再び住して、以前のように楽しげに遊ぶのを見たいのだ。

Verse 16

प्रायोऽधुना तेऽसुरयूथनाथा अपारणीया इति देवि मे मति: । यत्तेऽनुकूलेश्वरविप्रगुप्ता न विक्रमस्तत्र सुखं ददाति ॥ १६ ॥

おお女神よ、我が見解では、今やアスラの首領たちのほとんどは征服し難い。至上主が常に恵みを注ぐブラーフマナたちに守られているからである。ゆえに今、力で対することは少しも安楽をもたらさない。

Verse 17

अथाप्युपायो मम देवि चिन्त्य: सन्तोषितस्य व्रतचर्यया ते । ममार्चनं नार्हति गन्तुमन्यथा श्रद्धानुरूपं फलहेतुकत्वात् ॥ १७ ॥

女神アディティよ、あなたの誓戒の行いにより、わたしは満足した。ゆえにあなたを恵む手立てを考えねばならぬ。わたしへの礼拝は決して空しくならず、信と相応の功徳に応じて必ず果を与える。

Verse 18

त्वयार्चितश्चाहमपत्यगुप्तये पयोव्रतेनानुगुणं समीडित: । स्वांशेन पुत्रत्वमुपेत्य ते सुतान् गोप्तास्मि मारीचतपस्यधिष्ठित: ॥ १८ ॥

あなたは子らを守るため、大いなるパヨー・ヴラタを修して、正しくわたしを礼拝し祈った。マリーチの系統に属するカश्यパ仙の苦行の力により、わたしは自らの一分をもってあなたの子として生まれ、あなたの他の子らを護ろう。

Verse 19

उपधाव पतिं भद्रे प्रजापतिमकल्मषम् । मां च भावयती पत्यावेवंरूपमवस्थितम् ॥ १९ ॥

善き女よ、苦行によって清められ穢れなきプラジャーパティ、夫カश्यパのもとへ行け。夫の身体の内にわたしが宿ると観じつつ、夫を正しく礼拝せよ。

Verse 20

नैतत् परस्मा आख्येयं पृष्टयापि कथञ्चन । सर्वं सम्पद्यते देवि देवगुह्यं सुसंवृतम् ॥ २० ॥

女神よ、これは神々の深秘である。たとえ問われても、決して誰にも明かしてはならぬ。秘してこそ、事は成就する。

Verse 21

श्रीशुक उवाच एतावदुक्त्वा भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । अदितिर्दुर्लभं लब्ध्वा हरेर्जन्मात्मनि प्रभो: । उपाधावत् पतिं भक्त्या परया कृतकृत्यवत् ॥ २१ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った――このように告げ終えると、至上主はその場で姿を消された。ハリが自らの子として生まれるという稀有の恩寵を得たアディティは、成就したと感じ、最高の信愛をもって夫のもとへ赴いた。

Verse 22

स वै समाधियोगेन कश्यपस्तदबुध्यत । प्रविष्टमात्मनि हरेरंशं ह्यवितथेक्षण: ॥ २२ ॥

三昧のヨーガに安住した、決して誤らぬ眼をもつカश्यपा牟尼は、至上人格神ハリの円満なる分身が自らの内に入ったことを見た。

Verse 23

सोऽदित्यां वीर्यमाधत्त तपसा चिरसम्भृतम् । समाहितमना राजन्दारुण्यग्निं यथानिल: ॥ २३ ॥

王よ、風が二つの薪の摩擦を促して火を生じさせるように、至上主に完全に没入したカश्यपा牟尼は、久しく苦行で蓄えた力をアディティの胎に移した。

Verse 24

अदितेर्धिष्ठितं गर्भं भगवन्तं सनातनम् । हिरण्यगर्भो विज्ञाय समीडे गुह्यनामभि: ॥ २४ ॥

金胎のブラフマーは、永遠の主が今アディティの胎内におられると悟ると、超越の御名を唱えて主への祈りを捧げ始めた。

Verse 25

श्रीब्रह्मोवाच जयोरुगाय भगवन्नुरुक्रम नमोऽस्तु ते । नमो ब्रह्मण्यदेवाय त्रिगुणाय नमो नम: ॥ २५ ॥

ブラフマーは言った。「広く讃えられるバガヴァーン、比類なき御業のウルクラムよ、あなたに勝利あれ。あなたに敬礼いたします。ブラーフマナを守護する神、三グナを統べる主よ、幾度も幾度も礼拝いたします。」

Verse 26

नमस्ते पृश्निगर्भाय वेदगर्भाय वेधसे । त्रिनाभाय त्रिपृष्ठाय शिपिविष्टाय विष्णवे ॥ २६ ॥

あなたに敬礼いたします、プリシュニガルバよ、ヴェーダガルバよ、創造者ヴェーダスよ。遍在のヴィシュヌ、トリナーバ、トリプリシュタ、シピヴィシュタよ、あなたに礼拝いたします。

Verse 27

त्वमादिरन्तो भुवनस्य मध्य- मनन्तशक्तिं पुरुषं यमाहु: । कालो भवानाक्षिपतीश विश्वं स्रोतो यथान्त:पतितं गभीरम् ॥ २७ ॥

おお主よ、あなたこそ三界の始まりであり、中ほどの顕現であり、究極の融解（滅尽）である。ヴェーダはあなたを無限の力の蔵、至上のプルシャとして讃える。おおナータよ、深い水の流れが落ちた枝葉を引き寄せるように、永遠の時としてのあなたはこの宇宙の一切を自らへと引き寄せ給う。

Verse 28

त्वं वै प्रजानां स्थिरजङ्गमानां प्रजापतीनामसि सम्भविष्णु: । दिवौकसां देव दिवश्‍च्युतानां परायणं नौरिव मज्जतोऽप्सु ॥ २८ ॥

あなたこそ不動と動のあらゆる生類の根本の生みの親であり、またプラジャーパティたちの起源でもある。おおデーヴァよ、天の位を失った神々にとって、あなたは唯一の避難所である。水に溺れる者に舟がただ一つの望みであるように。