Sutra 15
Devanagari script
वणिजश्स्तु संवृतेषु कक्ष्याविभागेषु स्वदासीभिः पेशलरूपाभिरागन्तूनां वास्तव्यानां चार्यरूपाणां मत्तसुप्तानां भावं विद्युः ॥ कZ_०२.२५.१५ ॥
Transliteration
vaṇijaśstu saṃvṛteṣu kakṣyāvibhāgeṣu svadāsībhiḥ peśalarūpābhir āgantūnāṃ vāstavyānāṃ cāryarūpāṇāṃ mattasuptānāṃ bhāvaṃ vidyuḥ
Translation
商人は、閉ざされ区画された部屋において、見目のよい自分の侍女たちを通じて、新来者、居住者、そして変装して動き回る者の状況／意図を把握すべきである。とりわけ酔っている者や眠っている者についてである。
Word by Word
वणिजःmerchants/traders
वणिजः:
TypeNoun
Rootवणिज्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थे
संवृतेषुin closed/covered (places)
संवृतेषु:
TypeAdjective (PPP)
Rootसंवृत
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; (कक्ष्याविभागेषु इत्यस्य विशेषणम्)
कक्ष्या-विभागेषुin the partitioned rooms/compartments
कक्ष्या-विभागेषु:
TypeNoun
Rootविभाग
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; कक्ष्यायाः विभागः = कक्ष्या-विभागः
स्व-दासीभिःby their own maidservants
स्व-दासीभिः:
TypeNoun
Rootदासी
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; स्वा दासी = स्वदासी
पेशल-रूपाभिः(maidservants) of attractive/pleasing appearance
पेशल-रूपाभिः:
TypeNoun
Rootरूप
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; पेशलं रूपं यस्याः सा = पेशलरूपा (दासी)
आगन्तूनाम्of visitors/arrivals
आगन्तूनाम्:
TypeNoun
Rootआगन्तु
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
वास्तव्यानाम्of those who are to stay (lodgers)
वास्तव्यानाम्:
TypeAdjective (gerundive/fit-to-stay) used substantively
Rootवास्तव्य
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; (आगन्तूनाम् इत्यस्य विशेषणम्)
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
चार्य-रूपाणाम्of those having the guise of teachers/ascetics
चार्य-रूपाणाम्:
TypeNoun
Rootरूप
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; चार्यं रूपं येषाम् ते = चार्यरूपाः
मत्त-सुप्तानाम्of the intoxicated and the sleeping
मत्त-सुप्तानाम्:
TypeAdjective (PPP)
Rootसुप्त
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; मत्त + सुप्त (द्वयोरपि समाहारः/समुच्चयः)
भावम्the condition/state (intent/disposition)
भावम्:
TypeNoun
Rootभाव
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; (विद्युः इत्यस्य कर्म)
विद्युःshould know/ascertain
विद्युः:
TypeVerb
Rootविद् (ज्ञाने)
Formलोट्/विधिलिङ्-सम्भाव्य प्रयोग; परस्मैपद; प्रथमपुरुष-बहुवचन; (आज्ञार्थ/विध्यर्थ: ‘should know/ascertain’)
Entities Mentioned
M
merchants (vaṇij)M
maidservants (dāsī)N
newcomersR
residentsD
disguised movers/agentsI
intoxicated/sleeping personsFAQs
Controlled spaces reduce eavesdropping risk, allow discreet observation, and enable systematic screening of patrons for threats, fraud, or covert activity.
They function as unobtrusive human sensors—eliciting conversation, observing behavior, and identifying disguised actors without provoking suspicion.