Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 61
Devanagari script
कणिका दासकर्मकरसूपकाराणामतोऽन्यदौदनिकापूपिकेभ्यः प्रयच्छेत् ॥ कZ_०२.१५.६१ ॥
Transliteration
kaṇikā dāsa-karmakara-sūpakārāṇām ato ’nyad audanikā-pūpikebhyaḥ prayacchet
Translation
カニカー（粥・とろみのある粥状食）は奴隷・雇い労働者・料理人に与え、その他（の食事）は炊飯料理や菓子を作る者に与える。
Word by Word
कणिकाthe spy/informer (Kaṇikā)
कणिका:
TypeNoun
Rootकणिका
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (कर्तृपद)
दासकर्मकरसूपकाराणाम्of slaves, hired labourers, and cooks
दासकर्मकरसूपकाराणाम्:
TypeNoun
Rootदास + कर्मकर + सूपकार
Formपुंलिङ्ग (समाहार/बहुवचन-प्रयोग), षष्ठी बहुवचन (सम्बन्ध)
अतःtherefore; from that (reason)
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
Formअव्यय; हेत्वर्थ/तस्मात्-अर्थे
अन्यत्something else; other (food/item)
अन्यत्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (कर्म)
औदनिकापूपिकेभ्यःfrom/than the rice-cooks and cake-makers
औदनिकापूपिकेभ्यः:
TypeNoun
Rootऔदनिका + पूपिका
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी बहुवचन (अपादान/विभागार्थे: ‘from/than’)
प्रयच्छेत्should give; should provide
प्रयच्छेत्:
TypeVerb
Rootप्र + यम् (यच्छति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Entities Mentioned
S
slavesL
laborersC
cooksR
rice-dish preparersC
cake-makersFAQs
To match cost and nutrition to labor categories and to structure incentives/privileges by role.